Юсуф Идбаг
(бехIбихьуд гьалабси номерлизиб)
Буньяминра ватурли, хъайгIи чарбухъун илди,
Якьубли хьаркабаиб, урши чинава, или.
- Туснакълизив тевал, - иб, - хъулкидеш багьанали,
- Хъулкидеш дирухIели, хIушани чебаадав?
Ил секIал бирхIебирни балас дила уршили,
Аллагьла ﷻ кьадарличи сабурбирисра нуни.
МихIраблизи керхурли, Аллагьлис ﷻ сужда бариб,
КIелра урши багьандан халаси биса кертIиб,
Мисрила ГIязизличи кагъар белкIес кьасбариб:
- Ассаламу гIялайкум Мисрила дурхъал ГIязиз,
Дила халал тилади дигулра хIези бурес,
Дила ухънадешличи хIуни уркIецIибара,
Такьсир агарси урши хIуни дила чарвара.
Нушазиб хъулкидешла пиша агарси саби,
ХIела хIялла хIялимдеш нуни аргъибси саби.
Якьубличи Юсуфли жаваб къугъали белкIун:
- ХIела агьлу-насабра бири сабурла бегIти,
Илдачира дахъалдегI дяхIдиуб балагьуни,
Амма сабуркабариб. ХIура къалабамайкIуд…
Якьуб тамашавиуб илгъуна жавабличи,
Пикри-пикрира ухъи хьулиуб гIяхIдешличи.
Ускаунси Якьубли Малакулмавт чеваиб,
Юсуфла рухI асадив, или Якьубли гъайиб.
- Юсуф мицIирли левал, хIуни чегъамли чейид.
Шукрула сужда бариб, уршбачира хъарбариб:
- Юсуф мицIирли сайну, хIушани варгая, иб.
- Буньяминна хIекьлизир нуша пикридикIулра,
БецIли вергунил Юсуф хIуни тIалабирулри.
- Аллагьла ﷻ гIяхIдешличи мурталра хьулдикIена,
Талхъайзибадра гIяхIдеш, вари, тIалаббарая,
Нушачибси кьакьадеш сунези аргъахъая…
Узби хIядурбиубли, Мисрилизи арбякьун.
Сабаиб Юсуфличи илди тиладибухъун:
- Дудешли дархьибтира. Сукъур дудеш багьандан,
Чарварни тилади саб. Илизиб саб бархьдешра.
Пашманбариб Юсуфли. Илдази жаваб бедиб:
- Туснакълавси Буньямин нуни лагъван вицира,
Вачарла кагъар саби, хIеръая ишичира.
Сунес сасиб кьиматра хеб ил кагъарла бухIнаб.
Сасили цали белчIун, итиллизира бедиб.
Лебтанилра яргали белчIи, ил таманбариб.
- БелчIес хIебалулира, - иб, - илдани инкар буциб,
Урезила цIакьдешли бурги чули гIяшдуциб.
Юсуф чули вицнила вачарла кагъар сабри,
Чула някъба белкIунси вачарла бикьри сабри,
Урезила цIакьдешли белчIес хIебиубтири,
Асиб адамла ура бедиб кьиматра лебри,
Вебшили ветахъибси лагъ сай, или белкIири…
Юсуфли илдази иб: - Сен къунбани дугьулра,
ХIушала гъай ва лугъат сен хъумкартуртирая?
Вазирли кагъар белчIун, хIякьикьат баянбариб,
Чули Юсуф вицнила вачарличила буриб.
Узби мукIурхIебакIиб, чули вицниличила.
- ВаяхIличил ватурси буцIани вергунсири…
СяхI касили Юсуфли,- иш гъайбухъахъишав,- иб.
Се буресара или узби цIакьли лехIяхъиб.
СяхIлизи хъат бяхъили, бура иб, амру бариб:
- ГIяскарлис ца виуси хIушала ухIнав ца лев,
Няякъ-някъли гъалбецI дурцан гьунарла вегIра лев, иб,
Сунени тIамадаркьай секIал улхахъулра лев…
Лебталалра гьунарти дуриб сяхIли яргали.
- ХIушаб цIахли ахIену,- Юсуф дяхIлизи ухъун, -
ЦIакь халал багьадурти хIуша лерил сархIели,
Илцад дахъал гьунарти дарес имкан лебхIели,
БецIлизи вархси узи ватахъес хIедиубли,
ЦIах сен билзхIебилзана, гъайдикIес кадизурли?
- ХIушани арукили Юсуф бацI авлахъличи,
Дирхъули, гьавирхъули, кавшес кьаскабарада,
Сунени дужути шин хIушани держадая.
Палтарла чIянкIварили, къуюлизив ватада.
Къуюлизивадли ил базриганта дурасиб,
ИлхIелира хIушани лагъ сай или вицада,
Ил кагъарра хIушала вачарла кагъар саби.
УркIбухъи аъкабяхъиб, чула бухIнаб гъайбухъун,
Юсуф ургар ил или лебилра пикрибухъун:
- Нуша хIечи шаклира, хIу Юсуф виъниличи,
ХIу нушаб загьирвии, узирил ашкарии.
- Сайра хIушала узи, Юсуфра ашкариуб.
Урузбиубти узба бурги гIяшли къухIдуциб.
Дудеш сунечи кавкес Юсуфли кьаскабариб,
Сунела халал урши гьуниваахъес вархьиб,
ХIябцIали азир мурда сунечил барх букили.
Лебил Мисрила агьлу саби цIакьли разили.
Юсуф Идбаг биалли дураухъун хьурали,
Дудешлис гьуниваэс арякьун сай вашули.
Лебилра цахIнабикиб. Халал разидеш сабри.
Къугъати пасихI гъайли урши-дудеш гъайбухъун.
Узбачи гьимхIевкIахъес гъайухъун маслигIятли,
Аллагьла ﷻ кьадарличиб анцIбукь бетаур, или.
Тахличи дудеш катур, Аллагьлис ﷻ деза бариб,
Саби цахIнабикнилис халаси шукру бариб.
Юсуфличи гIяшикьли сари рухънараибси,
Юсуф Идбаг багьандан сари сукъурриубси,
Чарх-бекIлизир кегIебси ГIязиз талхъа хьунулра,
Илдачила аргъили аррякьун, бикIар, гьала.
Сунела къуллукъчизи хьарбаили, карииб:
Юсуф гъамиубхIели набзи багьахъа, или.
- Мякьла гъамиубхIели «Юсуф!» - иб тIамадариб.
Юсуфли жаваб хIегиб, «Якьуб», - иб тIамадариб,
Кьакьарухъун, карииб, жаваб чархIебарили.
Юсуфличи закивад ЖабрагIил увяхIяхъиб:
- Хьаркараили хIуни, мурад бара ихала.
- ХIу чи саррив, се саррив, се саби хIела мурад?
- ХIу лагъхIели, ну талхъан сарли гьанхIебиркулив?
ХIу талхъан ветаади, тIягIят-мягIрипатличил,
Ну къарцинкариубра бунагь-хатIа дарили.
ХIечи карцIли жагь гIямру заядариб Зулайха,
ХIу сабабли хIулбазир сукъурриуб Зулайха,
ХIечи гIяшикьли гIямру заядариб Зулайха,
Набчи иш хIял бакIахъиб, дила такьсир хIясибли,
ХIед ил даража бедиб хIела тягIят хIясибли…
Аллагьла ﷻ амруличил хIед хьунулли дигулра.
- Кьаркьала буркьбиубси, хIулби сукъурдиубси,
ГIяжизриуб Зулайхас гьанна ну сейрусира?
ЖабрагIил хьуравиуб, Аллагьла ﷻ салам буриб:
- Их рикIуси бара, - иб, - магьар дихьахъа хIед, - иб.
Ухъна жагьил вируси, сукъур шала вируси
Ахърила вегI Аллагьли ﷻ уркIецIи камхIебиру.
Магьар дихьиб, карииб. Аллагьли ﷻ чарсаратур
Жагьилти гIямруличи. ХIулбира шаладиуб.
КIилалра ургар дигай Аллагьли ﷻ имцIадариб,
Разили, талихIчебли, гIяшикьли гIямру деркIиб.