Унрубала хIурматбирни
Унрубала хIурматбирни
Ислам дин - жагаси дин саби, сунезибадлира жагадеш ва гIяхIдеш ахIенси цархIил селра биэс хIебируси. Гьалабла манзил, адамти динничибад гьарахъбикаллири жамигIятла ургар декIар-декIарти излуми дакIудирутири. Илди излумазирадли дири унруби-ургарти къалмакъарра, цаличи цала уркIи гIергъидулхънира, чула-ургаб хIурмат-хатир агнира ва цархIилтира. Илдигъунти анцIбукьуни нушала заманализирра имцIадикIни ахIенти камдикIули ахIен. Аллагьли ﷻ нуша илдазирадли дерцахъаба иш дунъяличирра, илди багьандан итил дунъяличир гIязабдеркIнилизирадлира дерцахъаба.
Аллагьла Расулли ﷺ иб: «Аллагьличира ﷻ, Кьиямала бархIиличира вирхаруси адамли, сунела унрала хIурмат-хатир бираб». ГIурра Идбагли ﷺ бурули сай: «Сунезибадли зарал биэс асубирар или унра урухкIахъуси адам, уркIи-уркIилавад иманчевсили виэс хIейрар». Дурхъаси хIядислизибра бурили саби: «Кьиямала бархIи бегIлара гьалаб цаличи ца гIярзбулхъути унруби саби» (ГIяхIмад ат-Табарани). Бусурман адамтала чула ургарти чеблумачи, Аллагьли ﷻ унрубала ургар гьатIира чеблуми имцIадарибти сари. Унралис зарал хIебарниличибли, унрала гьалабси чебла таманбируси ахIен, бусурман адамли сунела унрализибадли лябкьуси заралра сабурличил Аллагь ﷻ багьандан чекасес хIяжатси саби. Илгъуна сабур барниличиблира иличибси унрала хIекь таманбируси ахIен, илини мурталра унралис гIяхIдеш бирес чебси саби.
Цазаманализиб Ибну аль-Мукьаффани сунела унрани чеблуми ахъес багьандан хъулри дирцниличила бакьили саби. Ибну аль-Мукьаффа илала хъулрала дяхIцIила уди гьаман кайрули калунсири. ИлхIели Ибну аль-Мукьаффа сунела унраличи вякьи, итала чеблуми дедес даари арцра дедили, хъулри хIедицахъес тиладибарибсири.
Ца Аллагьла ﷻ валини сунела юлдашлизи, сунела хъулир вацни дакIудиъниличила децI бурили сай. Юлдашли илизи жита тIалаббарахъес гIеббуриб. Амма валини юлдашла пикри гIебхIебуцили викIар: «Житала тIамала бакьили лерил вацни дила унрала хъули дубшар или ну урухкIулира, ил бетаали, нуни наб барили хIейгуси дила унралис барибси ветарусра».
Унраличил къаршивикибхIели, илизи салам гьалаб бедес къайгъибарес хIяжатси саби, илизи вахъхIи гъайвикIули анцIукьесра асубируси ахIен. ИзухIели иличи гьаввакIес гIягIниси саби, сегъуна-биалра анцIкьилизив ил гIеввуцес вашес хIяжатси ва тягIзият бетаалли, илав иличил варх виэс, разидешлизив ил мубаракварес гIягIниси саби. КъантIли буралли, унраличил дарх, лерил разидешунира, анцIкьира дутIес хIяжатси саби.
ВегIла хъалчивад, яра улкьайлавад илала гIяйни хIерикIес асубируси ахIен. Илала азбарла гьала сегъуна-биалра гIягIниахъала, се-биалра кадихьили, гъум диаб, къаркъуби диаб ва цархIилти, илис гьуни кIапIбарили, илис диргалаухъес асубируси ахIен. Илала шайчи жярга-зекъ ва сегъуналра няс лайдакIес асубируси ахIен.
ВегIла хъулрала хъалчла шиндиртазирад дашути забла шин, унрала гIяйни я илала хъулрази дашахъес асубируси ахIен. Унрала хъулрачи аркьуси гьуни чIяртIа барес асубируси ахIен. Унра къияндешунази викалли, илала шайзирадли кадикибтазивадли чевкерхес гIягIниси саби. ВегIла ахъри лебли биалли, унрала къияндешуни черардукес, ил кьяшмачи тIашватес кумекбарес хIяжатси саби. Унра гIеркъаси архIялизи аркьули виалли, илала хъулрачи хIерикIес хIяжатси саби. Унраличила дурути вайтачи лехIилзес асубируси ахIен. Унрала мяхIрамтачи – хьунул, рузи, рурси ва цархIилтачи хIерилзес асубируси ахIен. Илала дурхIначи жагали, малхIямли дугьавилзес гIягIниси саби. Сунезиб гIилму камли биалли, илизи динна тяхIяр-кьяйдурти баяндирес гIягIниси саби. Лерил нушани дурибти, динна узби-рузбала ургар диэс гIягIнити хIурмат-хатирличи цугдиркути сари.
Нушала Идбагли ﷺ иб: «Унруби-ургар се чертил хIушани баладаяв? Илди- ургаб чебси саби, унралис къиянбухъи, кумек тиладибаралли, илис кумекбарес, илини чеблалис арц, яра се-биалра тиладибаралли, илала мурад барни, ил мискинси виубли, хIечи гIягIнивикили виалли, вегIла ахъри лебли биалли, илис кумекбарни, илала мурад барни, унра зягIипли виалли, иличи гьаввакIес вякьни, ил вебкIалли, ил бегIла гIергъиси гьунчи гьунивватни, унраличи разидеш бакIили, ЧевяхIсила нигIмат бикили биалли, ил мубаракварни, иличил барх анцIкьи-децI бутIни. Унрала ихтияр агарли, иличи башуси дягI тIашаили вегIла хъулрала лац дебали ахъбуцес асубируси ахIен. ХIушани цIедеш асили диадалли, илдала пай унралисра пешкешбарес хIяжатси саби, ил барес ахъри хIебиалли, илди цIедеш кIапIдарили, унрани чехIедаэсли хъули духес чебси саби. Унрубала биштIатала хIяздухъахъи, вегIла виштIаси цIедешличил гIяйни дураухъахъес ихтияр малугадая. Унралис, берка бизиси тIемлилра зарал барес асубируси ахIен, илгъуна бетаурли, берка тIем унрала хъулрачи абаали, беркайзибад пай унралисра арбухая».
ВегIличи бегIлара гъамси унрала, гьарахътачиб имцIали хIурмат-хатир бирес хIяжатси саби, илгъуна унра гьарахътачив имцIали лайикьси сай хIурматбирес. Унрубази халбирути саби, вегIла хъулрала авалра шайчиб, авцIали хъулрала кьадар хIербирути адамти. Гьанна пикридухъахIелли, нушани унрубала сегъуналра хIурмат бирулрал, нушани унрала гьалабси сегъуналра чебла ихъулрал? Илди хIедирнили нушара, разидеш агарти, цаличи-ца гьимичерти гIямруличи иш дунъяличирра, халаси гIязабличи итил дунъяличирра леркутира. Унрубала хIурмат-хатир бирутас иш дунъяличибра разилира, паргъатлира бирар, итил дунъяличибра адамли пикрибарес хIейэси разидеш бирар. Аллагьу ТагIялани нушаб лебил нушала унрубала хIурматбирахъес кумекбараб. Амин!