бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ДехIиба шуртIри

ДехIиба шуртIри

ДехIиба шуртIри

ДехIибала гьарил бусурмайчи, балугълаваибси (14 дусличирад), гIякьлучевси адамличи хъарти сари. БегIтачи 7 дус виубси виштIасилизи дехIибала дирахъес бурсиварес чебси саби. БегIтани хъарбарили гIергъи 10 дус виубхIели виштIасини дехIибала дирули хIейъалли, ил вявварес хIяжатбиркур, цакамли бяхъесра асубирар.

 

ДехIиба шуртIри 5 лерти сари:

  1. ДехIиба замана баили биъни багьес.
  2. Кьиблала шайчи шурухъни.
  3. ГIяврат кIапIбарни.

Суненицун дирули виаб, адамтала ургав виаб бехIсурдеш агарли.

  1. Умули виъни.

Халалра биштIалра гъуслулизивад умувиэс чебли бирар.

  1. ДехIибала дируси мерличиб, я сунела кьайркьайчиб, палтарличиб нажас агарли биъни.

Илдазибадли ца шартIалра камбиалли, дехIибала детхIерар.

Нушани гьар бархIи дирути дехIибала сари, сарира Кьиямала бархIи бегIла гьалар хьардиути. Идбагла ﷺ хIядислизиб бурули кьяйда, илди гIяхIил диалли, гIур калунти гIямалтас жаваб гьамадли бедес вирар, дехIибала вайтIа диалли, калунти гIямалтала хIисаб-суал къиянси бетарар. Илбагьандан дехIибала жагадарес, дахъал сунатуни имцIадирули, азкарти дучIули, «АльхIям (аль-ФатихIа) аттахIийят жагали, хатIа агарли бучIес чебли бирар. ДехIиба 14 арканра лерти сари, илдазибадлира цалра аркан бархьбатурли, хIебарили биалли, дехIибала детхIерар.

 

ДехIиба арканти:

1.Нигет. Сабира уркIили баралли биуси саби, мухIлили баралли дурхъали бирар.

  1. Такбиратул ихIрам. ДехIибайзи ухIнаулхъуси «Аллагьу акбар». Такбиратул ихIрам уркIили буруси нигетличил барх биэс чебли бирар.
  2. ТIашкайзурли уэс ахъри лебси тIайшкайзни.

ТIашкайзес имкан агара биалли, дехIибала кайъили дарес асубирар. Кайэс имкан агарсилис кайхьи дарес ихтияр леб, амма кайъили дехIибала дирусилис тIашкайзурсилис бедлугусила байхъала ужра (кири) саби бедлугуси. ДехIибала кайхьи дирусилис кайъибсилис бедлугусила байхъала ужра саби бедлугуси.

  1. АльхIям (аль-ФатихIя) белчIни.

АльхIямлизиб мягIна бехIсур-бируси ца хатIа баралра дехIибала детхIерар. Илала дурабад, АльхIямлизир декIар-декIарти гъай хер, чузиб хатIа баралли, мягIна къаршисиличи барскабируси.

МягIна барсбиалли, адам куфрулизи викес асубируси, илбагьандан АльхIям жагали, хатIаагарли багьес чебла саби.

  1. РукугI (ГIяшиэс).

РукугIлизив левалли дебали дурхъали бирар: «СубхIяна Раббиял гIязим ва бихIямдигьи» ибси балга 3-йна белчIалли. ВегIлицун дехIибала дирухIели ил балга 5-на, 7-на, 10-на бучIалли дурхъали бирар. РукугIлизив «СубхIянаЛлагь» ибси гъайла кьадар кахIели чариалли, рукугI бетхIерар.

  1. ИгIтидал (рукугIличивад чариубли гьарвиъни).
  2. Сужда.

ДехIибайзив Аллагьличи ﷻ бегIла гъамируси мер саби сужда. Илбагьандан сужда бухъянбитIахъи, балга-дугIя дарни дебали дурхъаси саби. «СубхIяна Раббиял агIла ва бихIямдигьи» ибси балга 3-йна белчIнира дурхъаси саби. ВегIлицун дехIибала дирухIели ил балга 5-йна, 7-на, 10-цIна, бучIалли, дурхъаси саби.

  1. КIелра суждала ургав кайъни.
  2. ТIумаънина (багьлавиъни) рукугIлизивра, суждаличивра, кIелра суждала ургав кайъибхIелира.
  3. БегIла гIергъиси «АттахIийят».
  4. Идбагличи ﷺ салаватра.
  5. АттахIийятлисра, салаватлисра кайъни.
  6. Цаэсил салам.
  7. Тартиб. (Лерил арканти нушани делкIунти тяхIярличил цалис ца гIергъили дарни).

Илди дехIиба шуртIрира, аркантира гьар бусурман адамли дагьес черти сари. ХIедагьурли калалли, Аллагьла ﷻ гьалаб жаваб бедесра чебси саби.

 

Рамазан-хIяжи МяхIяммадов

 

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


Се бируси?

– Адамли урхIла беткахъибси мицIираг баргили виалли се бируси?   – Эгер адамли шила яра шагьарла дураб урхIла мицIираг баргалли, илизиб ихтияр лебси саби ил сунечил барх арбукес, сунес батес ахIи, илала хужаим варгайчи мяхIкамбарес багьандан. Илкьяйдали илини къайгъибарес...


УркIи изутира леб

КIел жумягIцадхIи, улкала цацадехIти регионтазирван, нушала республикализирра цIабикьалала (топливо) багьнала шайчир гIяхIцад дарсдешуни кадикиб. Илди хаслира къячдикун шагьуртазиб хIербирути адамтачи.   Буралли, цIабикьалала багьни дусла бехIбихьудличирадал гIяхIцадла ахъдиублири. Амма...


Республикализивра цаибси

Дила белкIла игитгъуна адамличила макьала белкIес цазаманализиб къияннира бирар, гьамадлира. Мурхьти багьудлумачилси гIялимличила белкIес, хаслира ил академик виалли, лайикьси тяхIярли бетхIерар или гьанбиркули бирар. ГIялимличил ца даражаличир ихтилатдикIес, гIилмулашал мурхьти илала багьудлумачи...


ДехIибайс ужра

Дархьли, дурусли, чедетаахъили, кьабулдаресли дарибти дехIибайс Аллагьли ﷻ гIеббиахъуси халаси ужраличила бурути дахъал хIядисуни лерти сари. Илди гьаладирхьулра:   «МухIяммадлира ﷺ илала умматлира дарибти савлила дехIиба 2 ракагIят багьандан ил бархIилара ил дугилара бунагьуначивад...


ГIурра гаджетунала асарличила

Гьалавван наб ца тяниш къаршиикиб. «Нуни дила дурхIнази телефон батахъес вирули ахIенра. Мурталра илизив хахамвикIули сай. Кебасасли, вяв-чIярлизи ихъули сай, ва вяхIес булан валилзули сай. Балули ахIенра се барес хIяжатлил», – викIи ил.   Марлира, гIергъити дусмазиб...