бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ДехIиба шуртIри

ДехIиба шуртIри

ДехIиба шуртIри

ДехIибала гьарил бусурмайчи, балугълаваибси (14 дусличирад), гIякьлучевси адамличи хъарти сари. БегIтачи 7 дус виубси виштIасилизи дехIибала дирахъес бурсиварес чебси саби. БегIтани хъарбарили гIергъи 10 дус виубхIели виштIасини дехIибала дирули хIейъалли, ил вявварес хIяжатбиркур, цакамли бяхъесра асубирар.

 

ДехIиба шуртIри 5 лерти сари:

  1. ДехIиба замана баили биъни багьес.
  2. Кьиблала шайчи шурухъни.
  3. ГIяврат кIапIбарни.

Суненицун дирули виаб, адамтала ургав виаб бехIсурдеш агарли.

  1. Умули виъни.

Халалра биштIалра гъуслулизивад умувиэс чебли бирар.

  1. ДехIибала дируси мерличиб, я сунела кьайркьайчиб, палтарличиб нажас агарли биъни.

Илдазибадли ца шартIалра камбиалли, дехIибала детхIерар.

Нушани гьар бархIи дирути дехIибала сари, сарира Кьиямала бархIи бегIла гьалар хьардиути. Идбагла ﷺ хIядислизиб бурули кьяйда, илди гIяхIил диалли, гIур калунти гIямалтас жаваб гьамадли бедес вирар, дехIибала вайтIа диалли, калунти гIямалтала хIисаб-суал къиянси бетарар. Илбагьандан дехIибала жагадарес, дахъал сунатуни имцIадирули, азкарти дучIули, «АльхIям (аль-ФатихIа) аттахIийят жагали, хатIа агарли бучIес чебли бирар. ДехIиба 14 арканра лерти сари, илдазибадлира цалра аркан бархьбатурли, хIебарили биалли, дехIибала детхIерар.

 

ДехIиба арканти:

1.Нигет. Сабира уркIили баралли биуси саби, мухIлили баралли дурхъали бирар.

  1. Такбиратул ихIрам. ДехIибайзи ухIнаулхъуси «Аллагьу акбар». Такбиратул ихIрам уркIили буруси нигетличил барх биэс чебли бирар.
  2. ТIашкайзурли уэс ахъри лебси тIайшкайзни.

ТIашкайзес имкан агара биалли, дехIибала кайъили дарес асубирар. Кайэс имкан агарсилис кайхьи дарес ихтияр леб, амма кайъили дехIибала дирусилис тIашкайзурсилис бедлугусила байхъала ужра (кири) саби бедлугуси. ДехIибала кайхьи дирусилис кайъибсилис бедлугусила байхъала ужра саби бедлугуси.

  1. АльхIям (аль-ФатихIя) белчIни.

АльхIямлизиб мягIна бехIсур-бируси ца хатIа баралра дехIибала детхIерар. Илала дурабад, АльхIямлизир декIар-декIарти гъай хер, чузиб хатIа баралли, мягIна къаршисиличи барскабируси.

МягIна барсбиалли, адам куфрулизи викес асубируси, илбагьандан АльхIям жагали, хатIаагарли багьес чебла саби.

  1. РукугI (ГIяшиэс).

РукугIлизив левалли дебали дурхъали бирар: «СубхIяна Раббиял гIязим ва бихIямдигьи» ибси балга 3-йна белчIалли. ВегIлицун дехIибала дирухIели ил балга 5-на, 7-на, 10-на бучIалли дурхъали бирар. РукугIлизив «СубхIянаЛлагь» ибси гъайла кьадар кахIели чариалли, рукугI бетхIерар.

  1. ИгIтидал (рукугIличивад чариубли гьарвиъни).
  2. Сужда.

ДехIибайзив Аллагьличи ﷻ бегIла гъамируси мер саби сужда. Илбагьандан сужда бухъянбитIахъи, балга-дугIя дарни дебали дурхъаси саби. «СубхIяна Раббиял агIла ва бихIямдигьи» ибси балга 3-йна белчIнира дурхъаси саби. ВегIлицун дехIибала дирухIели ил балга 5-йна, 7-на, 10-цIна, бучIалли, дурхъаси саби.

  1. КIелра суждала ургав кайъни.
  2. ТIумаънина (багьлавиъни) рукугIлизивра, суждаличивра, кIелра суждала ургав кайъибхIелира.
  3. БегIла гIергъиси «АттахIийят».
  4. Идбагличи ﷺ салаватра.
  5. АттахIийятлисра, салаватлисра кайъни.
  6. Цаэсил салам.
  7. Тартиб. (Лерил арканти нушани делкIунти тяхIярличил цалис ца гIергъили дарни).

Илди дехIиба шуртIрира, аркантира гьар бусурман адамли дагьес черти сари. ХIедагьурли калалли, Аллагьла ﷻ гьалаб жаваб бедесра чебси саби.

 

Рамазан-хIяжи МяхIяммадов

 

2026-09-01 (РабигIуль-Авваль 1448 д.) №9.


Чили жаваб лугуси?

ХIера, нушала улка 35 дус хIербирули саби базарла экономикала журализиб. Демократия саби ил, бикIули саби нушачиб. Гьалаб социализмала улка сабри. Дила пикрили, гIядатла адамлис дебали балбикибси пачалихъла кабиз сабри ил. ГIе, гьаларти дусмазиб, гъаибил даршдуслихъла гъаибти дусмачибад...


«Дарга, барая балга»

ГIяллаева ПатIимат БяхIмудовна акIубси сари Дахадаевла районна КьярбачIимахьила шилизир 1981 ибил дуслизир. Илала белчIуди 1987 ибил дуслизиб бехIбихьибсири, Къаякентла районна Сагаси Вихърила школализиб. БелчIудилизир гьаларяхI аррякьунси илини кIел класс тамандариб ва КьярбачIимахьила школализиб...


ЖумягI бархIила суннатуни

Ассаламу гIялайкум, ахIерти динна узби, жумягI бархIила суннатуначила бирар нушала вягIза.    Аллагь ﷻ нушачи дугьаизурли викIули сай: «Ва дирхути, хIуша жумягI бархIи жидарибхIели хутIбаличи лехIяхъахъес, дехIибала дарахъес, къалабадикирая ва вачурти датирая ил хIушаб гIяхIси...


Иличирли декIардулхъулра

Нушала тах шагьар МяхIячкъалализирти гIямру дахъ дебали дуцIли ардашули сари. Адамти даим къалабали саби хIянчиличи ва белчIудиличи балкьаэс. Буралли, адамтала гIямрула халаси бутIа гьундурачиб арбашан биубли саби. СенахIенну шагьар халабикIухIели ва илала ца мерличивад цархIил мерличи ваэс...


Садж

Садж азербайжанлантала хурег саби. Ил жура-журала диълизибад барес вируси сай. Нушани гIяргIяла диълизибад гьалабирхьулра. ГIягIнидиркур: гIяргIяла диъ – 300 гр. помидор – 3; жерши – 200 гр; кьяртIалализирти хъара – 250 гр; шайтIа кьапIни – 100 гр; болгарский...