бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

БегIлара гIяхIси гIибрат

БегIлара гIяхIси гIибрат

БегIлара гIяхIси гIибрат

ГIергъиси замана адамти-ургарти зиддешуни имцIадиубли сари. БегIлара гъамти узи-уршила ургарра жалани камдирули ахIен ва пайдаагарси секIалра багьанализи буцили, цализи ца дусмадли гъайхIебикIули кавлули саби. Марлира, нушала МяхIяммад Идбагли ﷺ ил шайчиб бусурмантас бегIлара жагаси гIибрат чебаахъибсири.

Илала гIибрат - нушаб берцуди саби. Илини жазаълис гьалаб чевверхни чебиусири ва танбихIла мерлаб балга-дугIя дирутири. Сунела баркьудлумани, илини ислам динничи къаршити душмантала уркIбира Аллагьличи ﷻ шурдалтутири. Ил мурталраван ишбархIира нушаб лебтасалра адаб-хIяяла гIибрат сай.

Секьяйда вирусири Идбаг ﷺ сай гьимукIахъибтачил?

1)Икрима ибну Абу-Жагьлячивад чевверхни.

Икрима Идбагла ﷺ душман Абу-Жагьляла урши сайри. Ил ислам динничи гьими-кьясдешлизив халаваибсири. Сунела дудешличил варх бусурманти балтIули ва убяхIбирули хIерирулри. Макка буцили, илизи бусурманти бухIнабухъунхIели, маккаланти дяви агарли гIелабяхIбиубтири, ва илди абацIахъибтири. Икримани биалли, сайгъунтала кьукьяра бучили, къаршидеш дарибтири. Илди бячIунхIели, ил Йеменнизи вебшибсири. Илала хьунул Умм ХIякима илис гIеларад аррякьи, ил Маккализи чарухъахъес тиладирухъунсири, чус Идбаглизибад ﷺ урехи агниличила бурили.

Ил ва илала хьунул Маккализи чархIебухъи лебалли, Идбагли ﷺ адамтази бурибсири: «Камси манзил дикили гIергъи, гьижра барили, хIушачи Икрима лявкьян ва вирхес вехIирхьур. Илала дудеш увяхIмайридая, бебкIибтачи бетхIебиули биаллира, ил секIай мицIиртас децIигахъуси саби».

Икрима чарухъунхIели, Идбаг ﷺ илис гьуниваиб: «Саламти диаб гьижра барибсилис!» Ил гьунабаънили хIяйранвиахъубси Икримани аргъиб, гьарли-марси идбаглацун илдигъунти гIяхIти хIял-тIабигIят дирниличи ва ислам дин кьабулбариб. Илис гIергъи, Идбагли ﷺ закличидяхI някъби ахъдуцили балга бариб: «ЧевяхIси, чевверхи Икрима набчи ва исламличи гьимичевли виъни багьандан, ХIела шала бишахъес или ахъибти гьундури багьанданра. Чевверхи илини дурибти децIагести дугьбачивадра!»

Ил аргъили Икрима висивиили викIар: «Ва Аллагьла Расул, ЧевяхIсила уличил хъя бирулра, исламлис вайбарес нуни халаси мас харжбарира, амма гьанна кIинали халаси лебдеш харжбирис ил тIинтIбарес багьандан!». Марлира, илини бурибси бетерхахъур, калунти гIямрулизив Аллагьла ﷻ дев ва дин тIинтIбирули деркIиб.

2)Дудешла узи ХIямза кавшибсиличивад чевверхни.

ХIямза илцадра цIакьси, зантси, кьуватчевси ва халаси арила вегI адам вирусири, хIятта илини ислам дин кьабулбарниличила багьурхIели, Маккала бахъал аллагьунарти ва къанчанас булгантала уркIбази урехи хьурабиубсири. ХIямзачи къаршити ил кавшес алавбакIибтири. УхIудлизибcи дергъла манзил маккалан Хиндла буйрухъ хIясибли, илала лагъли кавшибсири. Амма Хиндлис ХIямзала бебкIа баъхIебаили, илала жаназа гъина-гъинабарили, дарг-мах гъяраибтири. Ил анцIбукьли Идбаглис ﷺ дебали децIагахъибсири. Амма иличи хIерхIеили, Макка буцили гIергъи Хинд, илала мурул ва баягъи ит лагъ сунела някъбази бикибхIели, ил илдачивад чевверхурсири. Чучи уркIецIи барниличи хIяйранбиубти илди, ислам дин кьабулбарили, бархьси гьунчи кабизуртири.

3)Къаркъуби иртутачивад Идбаг ﷺ чевверхни. Идбагдешла бехIбихьудлизиб ил шагьарланти бусурмандешличи жибарес или ТIаифлизи ваибсири. Адамтала кьукья къаркъубани иртули, децIагести гъайли бугьули, илис гIелабадбикибтири. Идбаг ﷺ илдазивад анхълизи дигIяникибхIели, иличи дубуртала малаик вакIили викIар: «ХIед дигалли, нуни бусягIятал ил шагьарличи шурми чедуршис». «Вари, наб илдала бебкIа хIейги! Ну Аллагьличи ﷻ балгаличил дугьавилзас, илдала насаблизибти ЧевяхIсиличи бирхутили бетаахъес», - викIар Идбаг **.

Илала имкан лебсири сунес децIагахъибтас чеббицIес ва бегIлара цIакьси танбихI барес, амма илини чевверхурли, илдас ва илдала насаблис балга-дугIя дариб.

4) Маккалантачивад чевверхни.

Идбагдеш дехIдихьибхIели, маккалантани илис дахъал вайдешуни дарибтири. Ил къунбарлизи, мехIурлизи халварибсири, иличи чебухъес укабиръутири, кавшес балбизуртири. Илис ва асхIябтас чула мер-муса дархьдатурли, Мадинализи гечбиэс чебуркъубсири. Амма илавра ил паргъатли хIелтусири. Бахъал аллагьунарти маккаланти бусурмантачи чуйнара къаршили дурабухъун. Илдачилси дергълизиб Идбагла ﷺ бахъал гъамти алхунтири. Амма иличи хIерхIеили, Макка буцили бусурманти 10 азирла гIярмияличил шагьарлизи бухIнабухъунхIели, Идбаг ﷺ илдачи дугьавизурсири: «Ва кьурайшитуни! Нуни хIушаб се бирис или гьанбиркули?» Илала уркIецIиличи хьулли илди бикIар: «Нуша дикIулра хIу нушала узила ва дудешла узила урши сайри, хIу гIяхIси ва уркIецIичевси адам сайри».

ИлхIели ил викIар: «Нунира Юсуф Идбагли *** сунела узбази бурибси кьяйда бурис: ХIушаб уркъбякъуни агара ишбархIи! Аллагь ﷻ чевверхаб хIушачивад, ИлкIун уркIецIичевтазивадра уркIецIи-ряхIмучевси сай!»

2026-04-01 (Шавваль 1447 д.) №4.


Шавваль базла дурхъадеш

Шавваль базла 6 бархIи дубдуцалли, лебил дус дуббуцибсилисгъуна кири бируси саби.   Нушала Идбаг ﷺ викIули сай: «Чи Рамазан базлизив дубуцили, гIур гIеларад 6 Шавваль базлизир дуцаллира, лебил дус дуббурцули калунсиван вирар». Иш хIядисра, чили ца гIяхIси бараллира, илис вецIал илдигъунти дирар...


Нушазирад дигахъути сари…

Нуша хIердируси улка урхIмешуахIенси саби. Селизиба илала урхIмешуахIендеш или хьарбаадалли, Россия бегIлара дахъал миллатунар ва динанар улка саби. Даршдусмадли илаб бахъал миллатунала халкь цаличил ца уржили, цабалги хIеркабирутири. Нуша лерилра цагъунти ахIенра, гьарил миллатла саби-бегIти мез,...


Миализирад нергъ

ГIягIнидиркур: Миа -250 гр; картошка - 1; набадари - 1; жерши - 1; петрушка (мякьи) - 1; кIема - 1 халаси кьулса; гIявадеш - 1 халаси кьулса; диъла нергъ (бульон), яра шин - 1 литр; зе, исиут, кьар - бизидеш хIясибли.   Балкьарахъни: Овощуни умударили, кьунбадли кьисдарая. Миала...


Компот

Далкьарахъни: ГIинцбала, хъярбала, дерубти курегала ва кякянтала цаца халати кьулса руржути 2 литрцад шиннизи кадихьили 5-10 минут делхьахъеная. Бизидешлис михикI вава ва апельсинна кам имцIабарая. Чакар хIейгутани варъаличил держес вирар.  Беркала ашагьаб!   Лаюса Юсуфова


Чебла

Иш анцIбукь Мисрилизиб бетаурси саби. Ца мискинни пулан адамлизирад 500 динар чеблалис сасиб. ВягIда хIясибли, илди чардарес замана баибхIели, арцла вегIли илди тIалабдариб. Амма мискинна чардарес арц агни багьандан, илини илис чардарес вачрукьязирад сасили дедиб. Илра вягIдала замана...