бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Аллагьли ﷻ къияндешуни дурхьнила 5 сабаб

Аллагьли ﷻ къияндешуни дурхьнила 5 сабаб

 

Адамла гIямрулизир къияндешуни къаршидиркнила сабабти лерти сари:

 

1.Челукьути, къиянти масъултани нуша дархьдарили, дяхIчииутира. Асубирар илди масъулти хIушаб гьаликIли детаурли, хIуша сегъуна-биалра гIяхIси баркьудиличи гьуцIдарес, гIямрулизиб се-биалра барсбарес. Сагати имкантачи леркура. ЦацахIели, нушала гIямрула гьуни барсбиахъес багьандан, къияндешуни чараагарти сари.

 2.Къияндешуначибли ЧевяхIси Аллагьли ﷻ адамти ахтардибирути саби. Бурала лебси саби «хIушаб чяйла пакетла бухIнаб се хебал багьес дигадалли, ил руржути шиннизи къужбарая» ибси. Гьарли-марли Аллагьличи ﷻ вирхни къияндешунала манзил гьаргбируси саби. Гьарилти къияндешунани ва имтихIянтани нуша дирхнила даража ахтардибируси саби – нуша Аллагьли ﷻ бархьибсиличи разилирал яра кьабулагардеш балахъулрал. Къияндешуни чедуркъубхIели, илди нушала бирхауди ахтардибирнила лишан биъни хъумартес асухIебирар. Къиян-жапа черардякьи гIергъи, нушани шабагъат сархес дирутира, ва ил сабабли сабурбирес чебиркур.

3.Къияндешуначирли ЧевяхI-сини нуша гьатIира гIяхIтили детарахъутира. БегIтани виштIасилизи буцIарсиличи къячикахъес къадагъабирули бирар, амма илини ил иргъуси саби чIянкIли буцIарагибхIелицун. ЦацахIели нушани села-биалра – арадешла, адамтачилти бархбасунала ва цархIилтала кьадрила мягIна балули дирехIе ил агарбиубхIелицун.

  1. ЧевяхIси Аллагьли ﷻ адамти мяхIкамбирути саби. Ил багьандан къияндешуни гIяхIдешличи шурдухъес асубирар, сенкIун илдани нуша гьатIира халати бунагьуназирад мяхIкамдирутира. Иличила адамликIун багьес хIейрар. Гьала хили секIал балуси ца Аллагьлицун ﷻ саби, Илала багьудлумани лерил секIал духIнадурцути сари. Адамлис цацадехIти къиянти имтихIянти цархIилтазирад мяхIкамирутили, гьарли-марси берцудили диэс дирути сари.
  2. Къияндешуначибли ЧевяхIсини адамти гIяхIбухъахъи, ахъси даражаличи абиркахъули сай. Нушани имтихIянти дуцили, къияндешуни сабурличил дяхIяурхIели, нушала хIял-тIабигIят дебшладирути сари, ва нуша гьатIира гIяхIтили детарутира. Кьудратла ВегIлис дигуси саби гьарил акIахъубси инсан гьатIира гIяхIсили ва адабчевсили ветаурли. Къиян-жапали нуша сабурчердирахъулра – ил саби бусурмантала бегIлара гIяхIси къиликъ, малхIямтили, къияндикибсилис кумекличи музадулхъутили детарахъулра. Иличибли Дурхъаси Аллагьличи ﷻ дирхала имцIабирули саби, гIямрула имтихIянти илала кумекличил детурхахъулра.

 

 

МухIяммад МяхIяммадов

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


ЧевяхIсилис бегIлара хIейгуси

(бехIбихьуд 5,6 – ибил номертазиб)   ТIалаб хIясибли декIарбикни Хьунуйзиб ихтияр лебси саби муруйзи магьар кабушахъес тIалаббарес, эгер муруй сунечи шаригIятли хъардарибти таманхIедиралли. ИлхIели илини муруй бедибси магьарла мас чарбарес гIягIниси саби, чула-ургаб гъамдеш бетаурли...


Азгъинти дурхIначила

Муртрил сахаватси ва бузери дигуси хъубзара адам хIерирули уили сай. Илала азгъинти ва кьиркьирти дурхIни буили саби. ВебкIес гьалаб хъубзарли дурхIни сунечи жибарили сай ва пулан мерличибси хъуличиб кур буркъадалли, хазна бургидая или бурили сай. Хъубзара вебкIибмад, илала дурхIни ургубализи...


Суалти-жавабти

– Мурул-хьунул декIарбикили гIергъи хьунуйзиб муруйзибад къиян –хIекь чебахъахъес (компенсация) тIалаббарес ихтияр лебсив, эгер мурул цахIнаб хIербирухIели хьуна арцличил хIерирули кали виалли? – Эгер мурул хьуна арцличил хIерирули кали виалли, илини биалли дугьбачил иличи...


ДехIибайс ужра

Дархьли, дурусли, чедетаахъили, кьабулдаресли дарибти дехIибайс Аллагьли ﷻ гIеббиахъуси халаси ужраличила бурути дахъал хIядисуни лерти сари. Илди гьаладирхьулра:   «МухIяммадлира ﷺ илала умматлира дарибти савлила дехIиба 2 ракагIят багьандан ил бархIилара ил дугилара бунагьуначивад...


Имам аль-Байгьакьи

Абубакр ГIяхIмад ибну аль-ХIусейн ибну ГIяли ибну ГIябдуллагь ибну Муса аль-Хусравжирди аль-Хурасани, аль-Байгьакьи кьяйда валуси, акIубсири гьижрала 384 ибил дусла шягIбан базлизив, аль-Байгьакь мерла Хусравжирди шилизив. Аль-Байгьакь Нисабур (Нишапур) шагьарличибад гьарахъли ахIи мерлабиубсири,...