бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

БегIлара гIяхIти - адабчебти саби

БегIлара гIяхIти - адабчебти саби

БегIлара гIяхIти - адабчебти саби

Бахъалгъунти бусурмантас гьанбиркули саби, дубра бурцули, гьар бархIи шудехIелра дехIибалара дирули, закатра лугули, хIяжлизира башули биалли, чучи хъарти секIал иличирли тамандиубти сари или. Амма анцIбукь илкьяйдали ахIен. Исламла хьулчни нушани чекадизурли тамандирули гIергъира, нушала Идбаг жиикIусири нуша адаб-хIяяла бегIлара гIяхIти къиликъуначил дегIдирахъес.

 

Сунела хIядисунала цализиб бурни хIясибли, илини иб: "Гьарли-марли, хIушазибад бегIлара гIяхIтигъунти - илди адаб-хIяяла бегIти саби".

ЦархIил хIядислизибра бурули саби: "Кьиямала бархIи динничи кайзурсила умцантачиб адаб-хIяяличиб декIси селра хIебирар. Гьарли-марли, Аллагьлис ﷻ лайикьагарти ва вайти гъай дуруси хIейгахъу".

Сай Идбагра ﷺ бегIлара черяхIти адаб-хIяяла къиликъуни лерси вирусири, илини адамтала уркIбала диги сархутири гIяхIти хIял-тIабигIятличил ва умути адаб-хIяяличил, пергер баркьудлумачил.

Кьудратла ВегIра сунела дурхъаси Жузлизив викIули сай: "Гьарли-марли, хIу МухIяммад ﷺ чебяхIси адабла вегI сайри" (68:44).

Идбагла ﷺ шаликартанира кумекчибанира иличила дебали гIяхIти пикруми дурутири. Анас ибн Малик викIи: "Аллагьла Расул ﷺ бегIлара черяхIти адаб-хIяяла адам сайри".

Нушала Идбагли ﷺ галгала удиб бамсриихъуси замана иличи ца бедуин някълизиб шушкаличил ил кавшес кьасличил гъамиубли ибсири: " Ва МухIяммад, гьанна чили сайри хIу набзи валтахъуси?"

Нушала Идбагли ﷺ иб: "Ну Аллагьли ﷻ валтахъура!"

Ил замана ЖабрагIил малаик вагьарвиуб ва бедуинна някълизибси шушка кабикахъиб. ИлхIели нушала Идбагли ﷺ иб: "Гьанна хIу набзи чили валтахъури?" Аги-кьяйда илкьяйда дарсдиънили тамашавиахъубси бедуинни ишгъуна жаваб бедиб: "Чилилра хIелтахъара". ИлхIели нушала Идбаг ﷺ иличивад чевкерхур ва сай кавшес вализурси адам ватур. ИлхIели бедуинни Ислам кьабулбарибсири, Идбагла ﷺ илдигъунти черяхIти адамдеш кьиматладарили.

Нушала Идбаглизирти ﷺ черяхIти адаб-хIяяла къиликъуначила бурули саби Жабирли нушачи баахъибси Идбагла ﷺ ишгъуна хIядислира: "Гьарли-марли, хIушазибад наб ва Кьиямала бархIи дила мякьлаб къаршибикибтас бегIлара дигутили бирар бегIлара гIяхIти адаб-хIяя лерти, Кьиямала бархIи набчибад гьарахъли бирар хамти, имцIати гъай-мезли биркьути, дахъал гъай дирути".

Сегъунтилра васвасъала агара нушазибад имцIатигъунтас Кьиямала бархIи саби Идбагла ﷺ мякьлаб биэс дигули биъниличи. Кьиямала бархIи чула дурхIнира, гъамтира чучи хIерти гIязабтачи кьакьабикIес гIягIнити саби ва ил багьандан Идбагличи ﷺ гъамли уббухъес багьандан илдазирра диги адикьес чебиркур.

Кьудратла ВегIли нуша Кьиямала бархIи лебтасалра дигуси Идбагличи ﷺ гъамтили детаахъаба ва ил нушаб шафагIятли виахъа. Амин!

 

Билал Шарипов

 

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


Бакиличила

Ибн аль-Джаузила уршила урши Абуль Музафарли лукIули сай, Ибн Акильли сунечила буруси: «Гьачам, КягIбалис алав тIаваф барили гIергъи, нуни ванзаличиб жавгьар духрала баки чебаира. Иличиб хIунтIена гьимир лебри бриллигIянтличилси. Нуни ил ахъбуцира ва илала вегI варгес кьасбарира. Камси...


Суалти-жавабти

- Хала БархIилара Кьурбан-Байрамлара ургабси манзиллизиб бусурман адамтас мукъри дирес асубирусив? Ил заманализиб барибси мекъ талихIагарсилизи халбирули саби. - Гьайгьайрагу, асубируси саби. Ил заманализиб барибси мекъ талихIагарси ибси дугIла пикри саби. ШаригIятли илдигъунти секIайчи...


Балга-дугIя

Хала нешла балга Я Кьудратла ВегI Аллагь ﷻ! ХIела уркIецIилизирад МухIяммад Идбагла ﷺ шафагIятлизирад, Кьуръа баракатлизирад декIармадираба. Гьанагар изайзирад, дяхIагар балагьлизирад дерцахъаба, Аллагь ﷻ! Нушачибад хIярамси гьарахъбарили, хIялалси гьарзабара, зягIипти изайзибад мурахасбатурли,...


Хьунул адамла дехIибала

Хьунул адамла дехIибайзир мурул адамлайзирад декIардулхъути цацадехI хасдешуни дирар, илди кIидехIлалра хьулчи ца биалра.   БегI гьалаб ил хасдеш декIарбулхъан, хьунул адамли дехIибала дехIдирхьухIели «Аллагьу акбар» или някъби ахъдурцухIели, илхIели ва кIинайс гьар...


Редакциялизи суал

Асубирусив шаригIят хIясибли банклизив узес? Банклизив узес къадагъабарибси ахIен гIергъити шуртIри дузахъули диалли: Эгер банклизив узес чараагардеш лебли биалли, сенкIун чараагардеш лебли хIебиалли къадагъаласи мерличив узес къадагъабарибси саби. Ил чараагардеш дебали халаси хIяжатдеш...