бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ДягIват бирнила жура

ДягIват бирнила жура

КIелра дунъяличиб багалабиэси насихIят гьанбушес дигулра. Идбагла ﷺ манзилла тарихлизи хIердизахIелли, нушани чебиулра илини сунела асхIябти декIар-декIарти мераначи бурхьутири.

 

МугIаз асхIяб  Идбагли ﷺ Йеменнизи вархьибсири илабти халкьлизи Идбагличила ﷺ ва ЧевяхIси Аллагьличибад ﷻ баибси гьарли-марси исламла динничила багьахъес багьандан. МугIаз ила арукьес гьайвиубли, гIур тIашизурли ласвяхъибхIели, Идбагли ﷺ илизи се бетаурлил хьарбаиб.

– Йеменнизибти халкь набчи лехIхIейхъур или васвасикIулра.

ИлхIели Идбаг ﷺ викIар:

– Ва МугIаз, илди халкьлизибад цалра адамли хIела гьуни буцалли, хIед ил гIяхIси саби, лебил иш дунъяличибра ва илизир лерти гьар секIайчибра.

МугIаз бирхаудиличил ила арякьунсири ва ислам дин тIинтIбирес вехIихьибсири. ВягIзаби, наси-хIятуни дирули Аллагьла ﷻ дин тIинтIбариб. Иличира бирхаур ва илала гьуни буцибти бахъбаиб.

1446 дус ардякьи гIергъи нушани чебиулра, Йемен бусурмантала пачалихъ бетаурли биъни. Лебил халкьлис ца адам сабабли ветаурли, ислам дин кьабулбарибсири.

БусягIятла заманаличи хIерди-захIелли, пикрибарая хIушани, бусурмантала гьавкьяли Рооссиялизи адамти бурхьули саби. Гьарил адамли газета къулбасбирухIели, багьес чебиркур, илди арц ислам дин тIинтIбирнилис пайдаладирниличила. Ит МугIазли дин кьяйдали, газета ил асибсиличи биахъули саби. Мисаллис, Владивостоклизи, Магаданнизи, Москвализи, Питерлизи ва цархIилти регионтази ил газета биули саби. Пикрибарая хIушани, бусурмантала гьавкьяли вархьибси кьяйда, адам ила вякьи, дин тIинтIбирули сай. Ил газета бучIули, ца адамалра гIяхIла шайчи варсвиубли, Идбагла ﷺ гьунчи кайзалли, ил хIед гIяхIси саби лебил иш дунъяличиб ва илизирти гьар секIайчибра. Газета дурабулхъути 30 дусла бухIнаб урусла адамтанира балли, ил газета белчIи, исламла жагадеш чебаили, бусурман дин кьабулбирнила дахъал анцIбукьуни диуб.

ХIердизирая хIуша, халаси Россияла лерил регионтазибти халкь урусуницун ахIенну, дахъал миллатунала бегIтира лебти саби: кIарахъанти, дарганти, къумукъуни, лезгиби, табасаранти. Илкьяйдали чячянти, ингушуни, кабардинти ва цархIилтира миллатунала бусурманти — нушала узби саби. Илди чидил-дигара регионнизиб хIербирули саби: Сахалиннизиб, Якутсклизиб, Иркутсклизиб, Норильсклизиб, Владимирлизиб ва цархIилтира нушачирад гьархъти шагьуртазиб. Илдазибад бахъалгъунтани бусурман динничила балуси агара, яра дебали камси саби. Илди бузерилизи абархили, яшавличилацун пикрибикIули, гIямру дуркIули саби. Илдани газета белчIунхIели, динничи чарбулхъули саби. ХIера, илдас нуша сабабли диубли, илди бархьси гьунчи кабизахъахIелли, нушаб ил гIяхIси саби, лебил иш дунъяличибра илизирти гьар секIайчибра.

Илди Дагъистайзибад дахъал дусми гьалаб дурабухъунти адамти, илдачибад акIубтира дин багьурли, ЧевяхIси Аллагьлис ﷻ гIибадат бирес бехIбирхьули саби газета сабабли биубли.

ЦацабехIти бикIули бирар: «Нушани Кьуръан бучIулра, мадрасалис арц дедгулра, садакьа бирулра...» Адамли Кьуръан бучIнили, яра цархIилти журала баркьудлуми дирнили сунесцун саби гIяхIдеш бируси, сунела ахиратлис, гьайгьай, илра гапла баркьуди саби. Амма регионтазирти шагьуртазибти халкьлис илизибад гIяхIдеш агара. Газета «Ас-салам» тIинтIбирниличибли биалли, бахъал адамтас пайдаласи баркьуди дурабуркIулра. Нушала Идбаглира ﷺ бурибсири: «ХIушазибад бегIлара гIяхIти – адамтас имцIали пайда лебхути саби».

Аллагьли ﷻ нушаб ахъри габ, нуша пайдачертили ва багалатили диахъес иш дунъяличир, итил дунъяличиб ил пайда баргесли.

Нушани мадрасалис кумекбирнила, Кьуръан бучIнила, хIяж бирнила дурабадра, Аллагьли ﷻ нушаб имканти гьаргдараб дин тIинтIбирнилизирра бутIакьяндеш дарахъес. ИмцIатигъунти дагъистанлантала имкан леб газета къулбасбарес, ил барес хIейрусилисра кумекбарес.

АльхIямдулиЛлагь, нуша динна гIялимтала мякьлар хIердирнилис, илгъуна имкан агартас кумекбарахъесра ЧевяхIсини ахъри габ нушаб. Амин.

 

 

Шамиль ГIялисултIанов

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


Зуль-ХIижжа базла 10 бархIила дурхъадеш

Идбаг ﷺ сунела дурхъаси хIядислизив викIули сай: «Илди бурхIназив дубурцуси адам Аллагьли ﷻ вецIал секIайчивли дурхъавиру: сунела гIямрулизи баракат хьурабиру; мас-давла имцIабиру; хъалибарг балагьуназибад уцахъу; бунагьуни умудирар; гIяхIти баркьудлуми имцIа-дирар; бебкIала излуми...


Хьунул адамла дехIибала

Хьунул адамла дехIибайзир мурул адамлайзирад декIардулхъути цацадехI хасдешуни дирар, илди кIидехIлалра хьулчи ца биалра.   БегI гьалаб ил хасдеш декIарбулхъан, хьунул адамли дехIибала дехIдирхьухIели «Аллагьу акбар» или някъби ахъдурцухIели, илхIели ва кIинайс гьар...


ХIяжла рукнурти

ХIяж динна рукнуртала ца саби, гIялам халкьла вегI Аллагьлис ﷻ бируси гIибадатуназибад халасигъуна. ХIяж адамличи гIямрулизиб гьачам баресцун саби чебси, сунени назру баралли ахIенси.   ХIяж чеббиънилис шел шартI лер: бусурман виъни, балугълавиъни, дагьричевси виъни, азадси виъни, хIяжбарес...


«Муриси къяналичиб кьутIкьуси бархьдеш гьалаб саби»

Гьалабван набзи бурибси къяна сабни аргъира.   АнцIбукьуни гIямрулизир сегъунти-дигара дирар. ЦацахIели къяна буресра чебиркути манзилти дирули дирар. Диннизибра бикIули бирар гIяхIдешлис къяна буралли, бунагь лебси ахIен или. Нуни аргъира къунба бугьути адамти имцIали биъни. Чули барибси...


ЧевяхIсилис бегIлара хIейгуси

ГIергъиси манзил декIарбиркниличил дархдасунти дахъал суалти хьардиули сари. Илди баяндарес багьандан иш белкI гьалабирхьулра. ДекIарвикни – хьунуйчилти бархбасуни къябаъни саби дугьбачил, белкIличил ва мез хIедалусилис лишантачил. Ислам динни хъайчикабиъни цахIнаб хIербирнила вягIда кьяйдали...