бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Чумиздагла пайдаличила

Чумиздагла пайдаличила

Дурхъаси Кьуръайзиб чумиздагличила чуйнара гьанбушили саби. МухIяммад Идбагли ﷺ бурибсири илдани кьаркьа арадешлис бируси халаси пайдаличила. Сунесра илди дебали дигахъи, хаслира «гIажва» журала. Идбагли ﷺ бурни хIясибли, савли илди 7 чумиздаг деркунсилис я агъули, я сихIрули зарал барес хIебирар. Дуббуцарла манзилра илдачил дубвалтни суннатси саби.

 

ДурхIялис раибси хьунул адамли чумиздагуни дукалли, дурхIя алкIухIели халаси кункдеш бирар. Нешла арадеш жявли ункъбирар ва дурхIя вахес ниъ дирар. АкIубси дурхIяла кIинчIуби кIантIибарибси чумиздагли дикахъес маслигIятбарибсири нушала Идбагли ﷺ.

Чумиздаг — тамашала цIедеш саби, дунъяла дахъал улкназиб балуси саби илала арадеш къулайбируси ва гIямру духъяндируси хасдешуначила. Китайлизиб лебли саби дахъал гIямру деркIибти адамти, чули чумиздаг беркесилизиб гьаман пайдалабирути. Диетологунани муридешуназибад букахъес ил маслигIятбирули саби.

Тухтуртани кабизахъурли саби адамлис кьаркьайзиб чакар хIебиуси замана, ил гушвирни, амма ца-чумал чумиздаг деркалли гушдешла лишанти аркьян. Илкьяйда дубуцибси адамли дубватес чумиздагуни дерки гIур камси беркеси беркалли, арадешлис халаси пайда бирар. Чумиздагуназир 23 журала аминокислота лерти сари цархIилти цIедешлизир агарти. Илдала ургаб аминокислота «триптофан», сабира бекIла мехIе гIяхIли дузахъуси, илкьяйда илини адамла кьаркьайзирти клеткаби духънадиънила лишанти багьладирули сари, адам ряхIятвирули сай. Илдазиб глютаминна амино¬кислотара леб, беркала пIарчIбикIни убисуси селенра леб ракла изайс гьалабилзуси ва иммунитет цIакьбарили уркIила излумала урехи камбируси.

Чумиздагуназиб имцIати цIедешлизиб кьяйда холестерин агара. Илди дукухIели хIушани дахъал гIягIнити минералти ва витаминти кайсулра. ГIялимтани кабизахъурли саби бархIилис вецIал чумиздаг деркалли адамлис ца бархIила кьадар магний, медь, сера, железо ва кальций диули сари. Чумиздагуницун дукули ва шин дужули чумал дус хIервиэс вирули сай.

ИшбархIила медицинали чумиздагуначи халаси пикри бяхIчииули саби ва дахъал дусмазир дарибти хIялумцIлаби хIясибли кабизахъурли саби:

чумиздагуназир лерти секIул-тани кьаркьайзирти вайти бактерияби дубкIахъули сари, бацI уркIиличил илди деркалли;

илди икраличир пайдаллати сари;

илдазиб «А» витамин лебси саби хIулбала шала бихIуси ва дугели имцIабируси.

Чумиздагуни дукахъес масли-гIятбирули саби:

 дагьрилашалти хIянчурби дирутас, бекIла мехIелис бируси асарли 20 процентла бузери имцIабирули саби;

дебали вамсурси цIакьагар-виубсилис;

хургьрала излумала бегIтас;

уркIила-тумала изала лебтас;

хIи камдиънила лишанти лертас;

чимхъализир ва умхитIлизир бакIрила излуми хIедиахъес;

нервабала изала лебтас;

бугIярагибхIели;

уркIи гъудурдикIутас;

хIила туми чIумадиахъес;

хIулбала шала ункъбиахъес;

чяхIикIнила изала лебтас;

хIила гъяж гIяшбиахъес;

дармунтани барибси зарал убису;

гIямру духъяндиахъес;

чIинчIби дашутас;

иммунитет ахъбиахъес;

хIила тромбани детхIерахъес кумекбиру;

зигарбикIути дурхIнас;

лихIи изнила сабабли бекI жургъбикIутас;

хIилизибси чакарла кьадар балбикахъес;

артрит хIебиахъес;

изала хIярхIбиахъес (аспиринничи гъамси);

умхитIла удибси небшла изала вайси изайчи шурхIебухъахъес, (вайси изала лебсиличи чумиздагли гIяхIлашал халаси асар бирули саби);

шулкала изала лебтас дулекI-лизиб ва бухъутIа иза бегIтас (В витамин лебнили халаси кумкдеш лебху).

Чумиздаг имцIаливан ниъличил яра кьацIличил букусири нушала Идбагли ﷺ.

2026-04-01 (Шавваль 1447 д.) №4.


Редакциялизи суал

Чи сая Дажжал, иличила бурили дигахъира?   МухIяммад Идбагли ﷺ цархIилти умматуначи бархьибти идбагунани кьяйда лягIнатбушибси Дажжаллизибад сахъдеш барахъес бурибсири. Илини буриб: «Илала куц жяргаси ва цIахси саби. Сунела куц-кабизличил ил шайтIайчи мешуси сай, ва ил-алавтира илала...


Компот

Далкьарахъни: ГIинцбала, хъярбала, дерубти курегала ва кякянтала цаца халати кьулса руржути 2 литрцад шиннизи кадихьили 5-10 минут делхьахъеная. Бизидешлис михикI вава ва апельсинна кам имцIабарая. Чакар хIейгутани варъаличил держес вирар.  Беркала ашагьаб!   Лаюса Юсуфова


Идбагли ﷺ дурибти ахират гъамбикIнила лишанти

Ахират гъамбикIниличила бурути дахъал лишанти лерти сари халатира диштIатира. Халати лишанти гьачамлис дагьардулхъес дехIдихьили ахIен. Амма иличила бурути диштIати лишанти хIясибдарес вирар.   ДиштIати лишанти: Дагьрила шайчирти цIябдеш имцIадикIули сари, багьудлуми (динна шайчирти)...


Пайдалати

  Апельсин – пергер цIедеш саби, сунезибра халаси кьадарлизиб С, В кьукьяла витаминти, калий, магний, цинк, железо, фосфор ва кальций лерти ва иммунитет гIеббурцуси. Илизир кьаркьайзирти агъулати секIал дурайути антиоксидантуни лерти сари. Илини уркIила-тумала даража чIумабиру,...


Салаватла дурхъадеш

Гьачам машгьурси имам ХIясан аль-Басричи ца гьести гIямрула хьунул адам ракIили, пашманни рикIар: - ХIурматла шайх! Бара гьаларван дила цайли–цаси рурси ребкIиб, нура анцIкьила цIализир ратурли. Нуни илгъуна децI чекасес хIерирус. Бурсирарабагу ну балгаличи, наб муэрлизир рурси чераили, дила...