бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ЧевяхIсила хъарбаркьуни дузахъес чебиркур

ЧевяхIсила хъарбаркьуни дузахъес чебиркур

Кабиили бикути, палтар, тIалхIяна ицути машинаби, компьютерти, телевизорти, хутIличир дузути чяйникуни, печани, яшавла шуртIри кункдирути дахъал ваяхI гьаналла замана дуракаили сари, илди халкьли дузахъули сари. ВаяхI исухIели, илди секьяйда дузахъутил бурути жузира (инструкция по применению) дархли лугули дирар. Жузи делчIи, мягIна аргъили, секьяйда дузахъутил багьурли гIергъицун, ваяхI дузескайути сари. Илкьяйда хIебарили илди дузахъес хIейрар, илди дукьдулъан.

 

ЧевяхIси Аллагьли ﷻ акIахъубси адам халкьли дакIударибти гIягIниахълумачил цугуцесра асухIебирар. Адам дебали халаси устадешличил, бурес хIейэсли халаси гIякьлу, гьунар, аргъала, дахъал имканти сунези кадихьили дунъяличив дакIуварили сай. ЧевяхIси Аллагьли ﷻ дунъя ахIерабарахъесра иличи хъарбарили саби.

Адамличила лерилра секIал далуси, ил секьяйда хIериэс гIягIнисил гIеббуруси, гьарил бибгIянси секIайчира чебетаибси жуз саби дурхъаси Кьуръан.

Дила мурул илис урус мезли (инструкция по применению человека) викIули вирар. Илгъуна пикри бархьси бургар или нура пикририкIулра.

Гьайгьайрагу, Дурхъаси Кьуръайзирти хъарбаркьуни дузахъули хIериралли, адамла гIямрула лерилра шалуби далдикили дирни хIекьдеш саби. Амма сен-сабил, адамтани саби секьяйда хIербиэс гIягIнисил буруси Дурхъаси Кьуръа (инструкцияла) тIалабуни дулъули сари, гIур арадешлизирти далагардешуни гьунчидушес дигули, чула гIямрула бурхIни харждирули сари.

Иш белкIлизиб наб бурес дигулра ЧевяхIси Аллагьли ﷻ нушачи хъардарибти шудехIелра дехIибайчила. Илди хIедирули, яра спортлизи хIехъили адам арасили халаваэс вирули ахIен.

Бусурман дин хIебузахъуси СССР-лизиб халкьла арадеш мяхIкамбарес багьандан школализир жумягIли кIел дарс физкультурала кадирхьутири, гьар бархIи савли байхъала сягIятла зарядка дирахъутири, ГТО-ла зачетуни дедлугахъутири. Бахъал халкь спортлизи ихъахъутири.

Гьанна халкьли спортличилара хъумартурли саби, верхIел дус виубхIейчирад дарес хъардарибти дехIибалара дурхIнази дирахъули ахIен. ДурхIни арадешлизиб нукьсандеш лебтили халабиули саби.

Спортлизи хIехъибти, дехIибала хIедирути дурхIнала къакъла лигуби, гIулухъабала дусмачи баибхIели, дахъал журабачир далкIдирули сари (сколиоз), дурхIнала лигуби детарули сари, гIемсни биалли агара, илди вяшбикIес бирули ахIен (гиподинамия), илдала битIакI имцIабирули саби, халаси битIакIли уркIиличи гужбирули саби, уркIи вайтIа бузалли, хIила гъяж барсбикIули саби, дурхIни мурталра бамсурли, арадеш агарли саби.

Мисаллис буралли, гIулухъала чарх машинагъуна саби. Ил хIебикалли, мотор бузули ахIен. ХIебузуси машина сигли бугули саби. ДехIибала хIедирути, спортлизи хIехъибти дурхIнала лигубира, гIемснира хъабхъти детарули сари.

Ил багьандан сари ЧевяхIси Аллагьли ﷻ верхIел дусличивад вехIихьили Адамла дурхIяличи дехIибала хъардарибти. БархIилис шудехIалра дехIибала дирули халаваибси дурхIяла лигубала ва гIемснала шайчибси арадешлис сегъуналра зарал биэс хIебирар, дила пикрили. ГьатIира арасили, гьунарчевсили ветаэс дигусилис, Аллагьли ﷻ шудехI ахIенну, шуцIалидехI дехIибала хъардарибти сари.

Марли, дила пикрили, дурхIя арасили халаваахъес багьандан, Аллагьла ﷻ гьалабси чеблаличила гъайхIейкIалра, чебли кьалли бегIтачиб илизи дехIибала дирахъес, чулира илди дирес.

Адамти биалли Аллагьла ﷻ хъарбаркьуни хIедузахъули, больницабазира, тухтуртачира дуцIкабикIули саби, дармунти дужули арабиэс дигули саби.

Лерилра чедир гьандушибти дарес имканти хIедургули биалли, арадеш мяхIкамбарахъес багьандан, бархIилис байхъала сягIят чула кьяшмачиб башахъес Искусственный Интеллектли адамтази гIеббурули саби. Ил пикри балкIси ахIен.

 

Муъминат Хаттаева

2026-07-01 (МухIяррам 1448 д) №7.


БегIлара халаси багьа

Гьачам мургьи-арц дирцуси тукейзи риштIаси рурси ракIиб ва хьанцIа рангла дурхъаси къаркъализибад цалабяхъибси баки сунес бедахъес тиладибариб.  – ХIела ил асес арц леру? – хьарбаиб туке вегIли, - ил кьалли дурхъаси саби. - Гьайгьай, дила дахъал арц лер, – рикIар рурси ва...


НасихIятла тулкне

Дещалла гIялимталли Чибагал гьана бите Гьештив ирар инсанте Ккурттала макру чевте.   Гьаналла гIялимталли Чибагал гунев бите Гьештикьал бусурманте Малайкунай мешуте.   Мискин ила къагъдехь Гъарив ила авдалдехь Беккавв Аллагьли ﷻ пагьму Бусурман халкьла...


Таяммум

Таяммум – шин агархIели яра илди чедетаахъили, гIягIниси тяхIярли дарес биркIантас зарал бетарухIели, шинна мерлар гIянжи дузахъни саби. Таяммум дарес хIяжатбиркур (чеббирар):   1.Дазала дарес шин агархIели (алав-гьалав сунени вявъибхIели тIама бакьеси мерлаб, 200 метрла радиусличир...


Дагъистайзиб сагаси хъали баргибти

Палестинализир кадикибти анцIбукьунала манзил 2023 ибил дуслизиб Гъазализибад гечбарибти 200-личибра имцIали адам Дагъистайзи бакIибтири. Илдазибад байхъала биштIати саби.   Илди МяхIячкълала мякьлабси санаторийлизиб мерлабариб, палтар-кьяшличил, хурегличил, техникаличил ва телефонтачил...


ЛехIдеш чебихьунти шими…

ХIера, шакра хIейкили каберхур дурхъаси Рабазан баз. Абзур баз дагъистанланти ва арагIеб дунъяла бусурманти дуббурцули калун, балга-дугIя дариб, садакьлуми дуртIи, жамигIятличил дарх дехIибала ва дахъал цархIилти гIяхIти баркьудлуми дурадеркIиб. ЧевяхIси Аллагьли ﷻ кьабулдараб илди ва азир...