бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Идбагуни ва Расулти

Идбагуни ва Расулти

Идбагуни ва Расулти

Идбагуни – бегIлара гIяхIти адамтазибад ЧевяхIси Кьудратла ВегIли чеббикIибти саби халкьличи сунела дин баахъес багьандан.

 

ЧевяхIси Аллагьли ﷻ шаригIятличил вахIъю бархьибти ва ил халкьличи баахъес хъарбарибти расулти саби. ЧевяхIсини вахIью бархьибти, амма ил халкьличи баахъес хъархIебарибти идбагуни саби. Идбагуни ахIенти расултили биэс бирути ахIен. Расулти идбагуназибад чеббикIибти саби. Нушала Идбаг МухIяммад ﷺ Аллагьла Расулра ﷺ сай.

Дурхъаси Кьуръайзир 25 идбагла у кили сари, нушани илдачила гьаларти газетала номертазибра бурибcири.

ЧевяхIси Аллагьли ﷻ дунъяла инсаниятла тарихлизиб 124 азирличибра имцIали идбаг ва расул бархьибтири.

Илдани урдяхъес хIейэсти далилти леркули ва Кьудратла ВегIли дедибти тамашала мугIжизатуни чедиахъули, халкьани Аллагьла ﷻ динничи жибирутири.

Чула гьунчиб илди дахъал къияндешуначи бяхIигутири. Илгъуна къиянси имтихIян Юнус Идбагличира къаршибикибсири. Ил кIасли кьяраили, илала ухIнав мицIирли калунсири.

Юнус Идбаг ЧевяхIси Аллагьли ﷻ Ниневия бикIуси шагьарлизи вархьибсири, ил гьаннала Иракьла Мосул провинцияла мер-мусаличиб бирусири. Ил шагьарла 100 азирличибра имцIати халкь къанчанас булгутири.

33 дус гьар журала тяхIурти далдурцули Юнус Идбагли сунела халкь исламла динничи жибирутири. Амма илди чула бирхаудиагрилизиб чIумалири. Илдицад дусмазиб илала шали буцибти чIянкIли кIел адамцун сабри лебти. Иличибли Аллагьла Расул дебали пашманнири.

Гьачам Юнус Идбагли адамтази чесабиуси ЧевяхIси Аллагьла ﷻ танбихIличилара буриб, ва гамиличи кайили Ниневия шагьар бархьбатур. Илини Аллагьла ﷻ хъарбаркь хIясибли ахIенри ил баркьуди дураберкIибси, ва ил анцIбукь сабурхIебарни ва къалабаикни сабри.

Ил манзил биалли, мар-марли Идбагли дурибти секIал кадиркули чедаили, Ниневияла халкь ЧевяхIсиличи бирхаурли саби, ва иличибли Аллагь ﷻ илдачивад чевверхурли сай. Амма Юнусли иличила хIебагьур.

ГIябдулла ибн Масудличибад баибси хIядис хIясибли, балахъули саби:

Идбаг сунечивси гами багьлали куртIбикIулри, цархIилти алгъай ва балуй шайчирти гамурби биалли ил гIелав ватурли ардашулри. Юнус Идбагли морякунази хьарбаиб: "Се бетаурли хIушала гамилис?" Илдани чули сабабличила хIебалниличила буриб. Юнус викIар: "Нуни балас. Гамиличив сунела хужаимличивад вебшибси лагъ лев. Аллагьличил ﷻ хъя бирулра, ил дура игьайчи гами батхIебирхьур".

Адамти бикIар: "Ва Аллагьла Расул гъай хIечила диалли, хIу нушани лайхIейкIури!"

Юнус Идбаг викIар: "ЧIала бушая, чила бакIалра, ил дура игьубли вирар".

Илдани хIяйна чIала бушиб, ва хIяйналра ил Юнус Идбагличи бакIиб. ИлхIели ил урхьулизи тIяхIухъун, ва илис гIелабад кIас бархьибсири, суненира ил кьяраибси. ГIур кIас урхьула лутIилизи баибсири. Юнусли биалли бакьиб, къаркъубани Аллагьлис ﷻ деза бирниличила.

Мурхьси цIябдешлизивад ил жиикIес вяхIиб: "ХIу агарси цархIил Аллагь ﷻ агара! Умусири ХIу! Мар-марли ну бархьдеш агартазибад цали увухъунра". (сура Аль – Анбия).

Ил дугIялизиб Юнусла уркIила гьаргдеш ва бархьдеш дагьеслири. Илини Аллагьличибад ﷻ жаваб касиб: "Нушани хIела дугIялис жаваб гира ва хIу пашмандешлизивад верцахъири. Илкьяйдали нушачи бирхути уцахъути саби". (сура Аль – Анбия).

Юнус Идбаг халаси кIасла канилизив (цацадехIти баянти хIясибли 40 дуги-хIери) кали, ахирра-ахир урхьула дубла дуравшибсири. ГIур ил сунела халкьличи чарухъунсири, ва илди сагадан исламла динничи ва шаригIятличи бурсибарибтири.

 

Лаюса Юсупова

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 д.) №6.


ЧевяхIсилис бегIлара хIейгуси

(бехIбихьуд 5 – ибил номерлизиб)   Урег-ибил. Къадагъаласи сари хьунул муруйс, эгер илини хIябал тIалакь дедили виалли, декIардеш агара муруй илди цагьакIли хIябал дедибал яра илди баз ургарли цацали дедибал, яра гьачамли илди дугьби дурибал тамай декIарикес пикриличил. Ил анцIбукьлизир хьунул...


Мура гьаларти хьуна чеблуми

Хьунуй мура гьалар халати жавабкардеш дихути сари ва иличир дахъал чеблуми лерти сари:   Хьунул хъали-цIализир муруйс тамай мутIигIли рирес чебиркур. Илис мурул вигахъес чебиркур ва иличил мурталра малхIямли рирес гIягIнибиркур, ил кьабулли калахъес риубси бирес илала чебла саби. Эгер илини...


ХIял-тIабигIятли сай жагаируси

Гьалабван гIямрулизибадси ца ишгъуна анцIбукь хIясиббарира. Ца кинолизибадси бутIа чебиахъулри. Хьунул адамли беркала бируси мерличирти лерил секIал зянкъдикIахъулри, тIалхIяна дялчулри ва ахъли чIяррикIули, сунела белкIунси макьала чарбарахъес гъайрикIулри. Ил паргъатрарес бирули ахIенри илаб...


Аджапсандали

ГIягIнидиркур: Баклажан – 1 кг; помидор – 600 гр; муриси перец – 500 гр; набадари – 500 гр; базилик – 50 гр; кинза – 50 гр; петрушка – 50 гр; жерши – 2 бекI; итан жерши – 5 цула; кориандр – 1 ч.кьулса; уцхо-сунели –...


Динна гIилмула кьани гьаргбарибси

Дагъистайзибси ислам динна тарих дебали давлачебси саби. Нушала динна гIялимти гьар-чинабалра машгьурти ва хIурматла адамти саби. Илдани сабри халкьлис бегIлара къиняси замана пачалихъли бархьбатурхIелира уркIбази берцудила иман минабируси. Лавашала районна Кьакьамахьила шира ил шайчиб дебали...