бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Идбагуни ва Расулти

Идбагуни ва Расулти

Идбагуни ва Расулти

Идбагуни – бегIлара гIяхIти адамтазибад ЧевяхIси Кьудратла ВегIли чеббикIибти саби халкьличи сунела дин баахъес багьандан.

 

ЧевяхIси Аллагьли ﷻ шаригIятличил вахIъю бархьибти ва ил халкьличи баахъес хъарбарибти расулти саби. ЧевяхIсини вахIью бархьибти, амма ил халкьличи баахъес хъархIебарибти идбагуни саби. Идбагуни ахIенти расултили биэс бирути ахIен. Расулти идбагуназибад чеббикIибти саби. Нушала Идбаг МухIяммад ﷺ Аллагьла Расулра ﷺ сай.

Дурхъаси Кьуръайзир 25 идбагла у кили сари, нушани илдачила гьаларти газетала номертазибра бурибcири.

ЧевяхIси Аллагьли ﷻ дунъяла инсаниятла тарихлизиб 124 азирличибра имцIали идбаг ва расул бархьибтири.

Илдани урдяхъес хIейэсти далилти леркули ва Кьудратла ВегIли дедибти тамашала мугIжизатуни чедиахъули, халкьани Аллагьла ﷻ динничи жибирутири.

Чула гьунчиб илди дахъал къияндешуначи бяхIигутири. Илгъуна къиянси имтихIян Юнус Идбагличира къаршибикибсири. Ил кIасли кьяраили, илала ухIнав мицIирли калунсири.

Юнус Идбаг ЧевяхIси Аллагьли ﷻ Ниневия бикIуси шагьарлизи вархьибсири, ил гьаннала Иракьла Мосул провинцияла мер-мусаличиб бирусири. Ил шагьарла 100 азирличибра имцIати халкь къанчанас булгутири.

33 дус гьар журала тяхIурти далдурцули Юнус Идбагли сунела халкь исламла динничи жибирутири. Амма илди чула бирхаудиагрилизиб чIумалири. Илдицад дусмазиб илала шали буцибти чIянкIли кIел адамцун сабри лебти. Иличибли Аллагьла Расул дебали пашманнири.

Гьачам Юнус Идбагли адамтази чесабиуси ЧевяхIси Аллагьла ﷻ танбихIличилара буриб, ва гамиличи кайили Ниневия шагьар бархьбатур. Илини Аллагьла ﷻ хъарбаркь хIясибли ахIенри ил баркьуди дураберкIибси, ва ил анцIбукь сабурхIебарни ва къалабаикни сабри.

Ил манзил биалли, мар-марли Идбагли дурибти секIал кадиркули чедаили, Ниневияла халкь ЧевяхIсиличи бирхаурли саби, ва иличибли Аллагь ﷻ илдачивад чевверхурли сай. Амма Юнусли иличила хIебагьур.

ГIябдулла ибн Масудличибад баибси хIядис хIясибли, балахъули саби:

Идбаг сунечивси гами багьлали куртIбикIулри, цархIилти алгъай ва балуй шайчирти гамурби биалли ил гIелав ватурли ардашулри. Юнус Идбагли морякунази хьарбаиб: "Се бетаурли хIушала гамилис?" Илдани чули сабабличила хIебалниличила буриб. Юнус викIар: "Нуни балас. Гамиличив сунела хужаимличивад вебшибси лагъ лев. Аллагьличил ﷻ хъя бирулра, ил дура игьайчи гами батхIебирхьур".

Адамти бикIар: "Ва Аллагьла Расул гъай хIечила диалли, хIу нушани лайхIейкIури!"

Юнус Идбаг викIар: "ЧIала бушая, чила бакIалра, ил дура игьубли вирар".

Илдани хIяйна чIала бушиб, ва хIяйналра ил Юнус Идбагличи бакIиб. ИлхIели ил урхьулизи тIяхIухъун, ва илис гIелабад кIас бархьибсири, суненира ил кьяраибси. ГIур кIас урхьула лутIилизи баибсири. Юнусли биалли бакьиб, къаркъубани Аллагьлис ﷻ деза бирниличила.

Мурхьси цIябдешлизивад ил жиикIес вяхIиб: "ХIу агарси цархIил Аллагь ﷻ агара! Умусири ХIу! Мар-марли ну бархьдеш агартазибад цали увухъунра". (сура Аль – Анбия).

Ил дугIялизиб Юнусла уркIила гьаргдеш ва бархьдеш дагьеслири. Илини Аллагьличибад ﷻ жаваб касиб: "Нушани хIела дугIялис жаваб гира ва хIу пашмандешлизивад верцахъири. Илкьяйдали нушачи бирхути уцахъути саби". (сура Аль – Анбия).

Юнус Идбаг халаси кIасла канилизив (цацадехIти баянти хIясибли 40 дуги-хIери) кали, ахирра-ахир урхьула дубла дуравшибсири. ГIур ил сунела халкьличи чарухъунсири, ва илди сагадан исламла динничи ва шаригIятличи бурсибарибтири.

 

Лаюса Юсупова

2026-04-01 (Шавваль 1447 д.) №4.


Идбагли ﷺ дурибти ахират гъамбикIнила лишанти

Ахират гъамбикIниличила бурути дахъал лишанти лерти сари халатира диштIатира. Халати лишанти гьачамлис дагьардулхъес дехIдихьили ахIен. Амма иличила бурути диштIати лишанти хIясибдарес вирар.   ДиштIати лишанти: Дагьрила шайчирти цIябдеш имцIадикIули сари, багьудлуми (динна шайчирти)...


ДехIибала – Алжанала умхьу

БегIтала гьалабси чебла   Дугели тIашилзнила (Кьияма ллайл) дехIибала Илди дехIибай адам Аллагьличи ﷻ вирхнила мурхьдеш ва умудеш якьиндирахъу, сенкIун илди дарни, адамлис бегIла къиянси замана – гьанкI батурли айзурли – Аллагьла ﷻ гьала мутIигIти дигиличил тIашизни саби. Илдас...


Сулайбан Идбаг

Сулайбан сунела дудеш Давуд Идбаг кьяйдали Аллагьла ﷻ жура-журала нигIматуначи лайикьикибсири. Давуд Идбагла 19 урши лебтири. Сулайбайс дудешла пачалихъ ва идбагдеш букьурли даибтири. Илала Аллагьли ﷻ дедибти мугIжизатуни лертири: ил арцантачил гъайикIусири, жиндрази сунела пачалихъ тIашбалтнилизиб...


Буралаби

  Гьарил гъайлис сунела мер. ГIяхIси гъай мурталра кумекли бирар. ГIяхIси гъайли шанда барура ибхьу. Дахъал гъайли асар камли биру. Камти гъай гIяхIти дирар. МалхIямси гъай муриси бирар. МалхIямси гъайли шурмира гъятIиу. ПикрихIевхъи гъай мабурид. ВерхIна пкрибарили гьачам...


Шавваль базла дурхъадеш

Шавваль базла 6 бархIи дубдуцалли, лебил дус дуббуцибсилисгъуна кири бируси саби.   Нушала Идбаг ﷺ викIули сай: «Чи Рамазан базлизив дубуцили, гIур гIеларад 6 Шавваль базлизир дуцаллира, лебил дус дуббурцули калунсиван вирар». Иш хIядисра, чили ца гIяхIси бараллира, илис вецIал илдигъунти дирар...