бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ФиргIявайра бикьридеш дирули

ФиргIявайра бикьридеш дирули

ФиргIявайра бикьридеш дирули

Англиялизибси машгьурси Бритиш бикIуси музейлизиб бихIули лебгIеб тамашала экспонат. Ил саби ванзала икрам бируси чIянкIуси жаназа (мумия). Ил Египетла пирамидабала цала бухIнаб ахIенри баргибси, ХIунтIена урхьула дубларти берхIилиур думжути, заб даралли думхIути къумлизиб сабри, амма заяхIебиубли нушачи баили саби. Амма ил мумия цархIилти мумиябазибад иличиблицун ахIен декIарбулхъуси, музейлизиркIун дихIули гIурра мумияби лер.

 

Ил мумия цархIилтиванра заябиубли ахIен, вайти шуртIразиб бахъхIи калун биаллира. Илала муцIурлизирти гъез булан кали сари. ЦархIилти мумиябала кумбазир дарг хIедирар, амма ил мумияла духIнар даргра кали сари. ГIялимтани кабизахъур ил мумия хIябал азир дус биубли биъни. Илцад заманала духIнар хIяжатти шуртIрачил гIердуцибти мумияби булан тIутIукадирути сари.

Селизиба гьатIи ил заяхIебиънила дигIяндеш?

Илис жаваб баргес вирули сай дурхъаси Кьуръайзиб. Илизиб ФиргIяваннара Муса Идбаглара ургабси дявиличила бурили саби.

Муса Идбаг нушала манзиллис I200 дус гьалав хIерирули калунсири, цархIилван буралли, гьанналис хIябал азир дусличивра имцIали гьалав. ИтхIели левси ФиргIяван сай аллагь сайра викIулри. ХIу адам сайри, хIура нушаван убкIусири, викIусири илизи Муса Идбаг (Моисей), амма ФиргIяван вирхаурси ахIенри. Ил Муса Идбаглис ва илала шайчи кабизурти адамтас гIелавадкаркусири ва илдачи дахъал къиян-жапа дяхIчииусири. Сунела адамтачил Муса Идбаг Египетлизивад цархIил мерличи аркьухIели, ФиргIяван илдас халаси гIяскарличил гIергъиухъунсири ва илдас ХIунтIена урхьула дубла бетаибхIели гIевваибсири. Илаб аги лебгIеб нукьсанбикибхIели, Муса Идбаг Кьудратла ВегIличи дугьайзурсири. Аллагьли ﷻ Идбаглизи гIяйсаличил урхьулис бяхъяхъес хъарбариб. Мусани ил бариб. ИлхIели урхьу кIел бутIаличи декIарбикиб ва урхьула лутIи гьаргбиуб ва Муса Идбагра илала адамтира ил мерличибад башули ХIунтIена урхьулизибад бетахъбикиб.

Илдас гIергъибихьунси ФиргIяванна гIяскар биалли ХIунтIена урхьули цахIнабли сай ФиргIяванничил барх кьяраиб. ВебкIес гьалав ФиргIяван ца Аллагьцун ﷻ левниличи вирхаур, амма ил кьанни чевсаргъниличи Кьудратла ВегI кьабулхIейкиб. Дурхъаси Кьуръанна аятунала цализив Кьудратла ВегI ФиргIяванничи ишкьяйда дугьаилзули сай (мягIна): "ИшбархIи нушани хIечи хъарбирулра шиннизивад дуравхъахъес-хIела кьаркьайс, хIед гIелабад бакIибтази аргъахъес багьандан, Нушани далахъутачи адамтазибад бахъалгъунтани пикри бяхIчииули хIебиаллира".

Марлирагу, адамта пикрира бяхIчииули ахIен, хIулба чебиусиличира уркIби сукъуртили кавлули сари. Бахъалгъунти адамти Аллагьли ﷻ гьар секIал чузи чедиахъули хьаллира, чула васвасъайзиб ибкьтили ва барскъатили кавлули саби.

Гьанналис урчIемдарш дус гьалав хIерирули калунси динна шайчивси гIялим аз-Замахшарини дурхъаси Кьуръайзибси "Юнус" бикIуси сурализибси 92 ибил аятла мягIна ишкьяйда баянбирули сай: "ХIу урхьула дублабси чинилра хIясибхIебируси мерличи дурайсури. ХIела кьаркьала заябиахъес хIебатурли, мяхIкамбирехIе ва цахIнабли кавлахъехIе, чIянкIули, палтар агарли, чумал даршдусла гIергъи лябкьутази чебаахъес ва хIу илдас мисалли виахъес".

Нуша сарра "чумал даршдусла гIергъи дакIибти". ФиргIяванна заяхIебиубли калунси кьаркьала баргилра, амма илис бетаурсилизибад гIяшир касес дирули ахIенра.

 

Амина Аюбова

2026-04-01 (Шавваль 1447 д.) №4.


Сулайбан Идбаг

Сулайбан сунела дудеш Давуд Идбаг кьяйдали Аллагьла ﷻ жура-журала нигIматуначи лайикьикибсири. Давуд Идбагла 19 урши лебтири. Сулайбайс дудешла пачалихъ ва идбагдеш букьурли даибтири. Илала Аллагьли ﷻ дедибти мугIжизатуни лертири: ил арцантачил гъайикIусири, жиндрази сунела пачалихъ тIашбалтнилизиб...


Чебла

Иш анцIбукь Мисрилизиб бетаурси саби. Ца мискинни пулан адамлизирад 500 динар чеблалис сасиб. ВягIда хIясибли, илди чардарес замана баибхIели, арцла вегIли илди тIалабдариб. Амма мискинна чардарес арц агни багьандан, илини илис чардарес вачрукьязирад сасили дедиб. Илра вягIдала замана...


Балга-дугIя

ДугIя: 1.Я Дила Аллагь ﷻ, ну тIашхIели Исламличивли мяхIкамвараба, ну кайибхIелира Исламличивли мяхIкамвараба, ну усухIелира Исламличивли мяхIкамвараба. Я Аллагь ﷻ, нуша бутIаладараба ХIуни ХIела Алжанализи ардукеси мутIигIдешлара, иш дунъяла къияндешуни кункдирахъуси умутлара. БиштIаси ва...


Миализирад нергъ

ГIягIнидиркур: Миа -250 гр; картошка - 1; набадари - 1; жерши - 1; петрушка (мякьи) - 1; кIема - 1 халаси кьулса; гIявадеш - 1 халаси кьулса; диъла нергъ (бульон), яра шин - 1 литр; зе, исиут, кьар - бизидеш хIясибли.   Балкьарахъни: Овощуни умударили, кьунбадли кьисдарая. Миала...


Идбагли ﷺ дурибти ахират гъамбикIнила лишанти

Ахират гъамбикIниличила бурути дахъал лишанти лерти сари халатира диштIатира. Халати лишанти гьачамлис дагьардулхъес дехIдихьили ахIен. Амма иличила бурути диштIати лишанти хIясибдарес вирар.   ДиштIати лишанти: Дагьрила шайчирти цIябдеш имцIадикIули сари, багьудлуми (динна шайчирти)...