бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Дуббуцарла сяхI

Дуббуцарла сяхI

Закатуль-ФитIр – дуббуцарла сяхI какьес гьарил бусурман адамличиб чебси саби. ХIядислизиб бурули саби паризала дуббуцарла сяхI Закатуль-ФитIр Хала БархIила байрамла дехIибала дарайчи бедлугуси саби или (гIядатла садакьаличи шурхIебухъахъес багьандан). Амма гIузру лебли кьаниалра, ил бедес чебиркур.

Ибну ГIумарли нушачи баахъибси МухIяммад Идбагла ﷺ хIядислизиб бурули саби: «Идбагли ﷺ чараагарли чебсилизи халбариб Закатуль ФитIр – ца сяхIла садакьа – чумиздагла яра анкIила. Ил дурусси саби – 2 килограммра авдарш граммличира». ЦархIил хIядислизиб бурули саби: «Закатуль-ФитIр – ил мискинтас кьацI саби, бунагькартас биалли – хIяжатагарти гъайлизи, шутIни-къунбази ахъили, нушала лезмили дарибти бунагьуни дирцни саби. ГIурра хIядислизиб леб: «Рамазан базлизир дуцибти дуббуцари ванзалара заклара ургар кавлути сари, закатла сяхI кахIекьурли лебалцадхIи». ЦархIилван буралли, абзур баз дубурцнилис бируси Аллагьла ﷻ шайзибадси шабагъат байхъаласили кавлули саби закатла сяхI чебсиличиб.

Ил сяхI бедлуга илхIейс мицIирли левсиличибад. Ил бедес хъартала лугIилизи кархар илхIейс варкьибси виштIаси вархли. Дуббуцарла сяхI Рабазан базла бехIбихьудлизибадал какьес ва мискиннис бедес асубирар. Амма базла ахирлис ил бедибси мискин адам давлачеввиалли, яра капур ветаалли, ил бусурмайс дуббуцарла сяхI сагадан какьес ва мискиннис бедес чебиркур. Сунесра, сунела хьунуйсра, дурхIнасра, сунечи хъарти биалли, сунела бегIтасра закатла сяхIлис харжани мурул адамли декIардирути сари чус хIяжаттала дурарадти харжаназирад. Балугълабаибти кулпетлис сяхI калкьуси саби илдазибад ихтияр сасили. СяхI калкьухIели, гьарилла у ахъили, нигет бируси саби. Нигет: «Нуни нигет барира наб кьадин, урши-рурсилис кьадин ЧевяхIси Аллагь ﷻ багьандан дуббуцарла сяхI какьес».

Имам ШафигIла мазгьаб хIясибли, сяхI калкьуси саби, саби хIербируси мерличир имцIали беркайс пайдаладирути ризкьила. Дагъистайзир илдигъунтили детаурли сари анкIи. Рахли сяхIлис калкьути ризкьи нясли диалли, илди циила имцIадарнира къулайси саби. СяхIлис какьурти ризкьила гавлагуни бузрадли мижитлар кадихьили дирар, ил бекIлил асубируси ахIен. Дуббуцарла сяхI Абу-ХIянифала мазгьаблизи шурухъи, арцличил бедесра асубирар ишгъуна нигетличил: «Нуни паризала дуббуцарла сяхI Абу-ХIянифала мазгьаб хIясибли арцличил бедлугулра». Илгъунали арц дедлуга 3 кг. 400 гр. ризкьилайчирад, сенкIун ил мазгьабла сяхIлизир 3 кг. 400 гр. дирар, имам ШафигIла 2 кг. 400 гр. сархIели, анкIила бедлуга 3 кг. 400 гр. байхъала. Амма гьарилли вегIла мазгьаб бузахъалли гIяхIси саби.

Аллагь ﷻ багьандан дирути лерил гIяхIти баркьудлуми кьабулдараб хIушала ЧевяхIсини. Аллагьу ТагIялани лебил бусурмантас чула ахиратла хъали шалали баргахъес гIяхIти гIямултира, духудешра, бархьси гьунчибад чебхIебалкIахъес ахъри-цIакьра, Сунес гIибадат бирахъес иш дунъяличир арадешра, гIяхIти хIял-тIабигIятра габ! Амин.

БЯХI ХIЯДУРБАРИБСИ

ДАВУД ХIЯСАНОВ

2026-07-01 (МухIяррам 1448 д) №7.


Нушала челябкьлали сабти илди мяхIкамбирехIе…

ГIергъиси замана гIулухъабала хIейгидизести адуцала лебтанилра хIясибдирули дургар. Сегъунти сари илди? ИшбархIи бахъалгъунти жагьил адамтани, школала бучIантани урези-хIяяагарли, чина-биалра тIашбизурхIели электронный тяхIярла папрусуни дитIикIули сари, цархIилван илдас вейпуни бикIули...


Салат

ГIягIнидиркур: Диъ – 300 гр; картошка – 3-4; набадари – 1; хияр – 3; гидгари – 4; шиниша хъара – 1 тIакьа; зе, исиут, майонез, бурт, кьар – бизидеш хIясибли. Балкьарахъни: диъ, гидгури ва овощуни делхьи, дяргIяхъая ва умударили авмузанти кесекуначи...


Хьуна гьаларти мура чеблуми

Гьарил адамли сунела хьунуйчилти бархбасуни сунес дигуси тяхIярли кадилзахъа. ШаригIят хIясибли хIерхIейрусини биалли - сунела нафс хIясибли. ЦацабехIтани пахрубирули бирар хьунул урухрарили илизи се-дигара буйрухъбарес бирниличи, ва ил чула цIакьлизи халбирули саби. ЦархIилтани биалли, хьунул...


ЛехIдеш чебихьунти шими…

ХIера, шакра хIейкили каберхур дурхъаси Рабазан баз. Абзур баз дагъистанланти ва арагIеб дунъяла бусурманти дуббурцули калун, балга-дугIя дариб, садакьлуми дуртIи, жамигIятличил дарх дехIибала ва дахъал цархIилти гIяхIти баркьудлуми дурадеркIиб. ЧевяхIси Аллагьли ﷻ кьабулдараб илди ва азир...


Юсуф Идбаг

(бехIбихьуд гьалабси номерлизиб)   Буньяминра ватурли, хъайгIи чарбухъун илди, Якьубли хьаркабаиб, урши чинава, или. - Туснакълизив тевал, - иб, - хъулкидеш багьанали, - Хъулкидеш дирухIели, хIушани чебаадав? Ил секIал бирхIебирни балас дила уршили, Аллагьла ﷻ кьадарличи сабурбирисра...