бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Хала БархIила дехIибала

Хала БархIила дехIибала

Хала БархIила дехIиба замана бехIбирхьуси саби Шавваль базла цаэсил бархIила савлиличибад (берхIи абухъунхIейчибад). Илра кавлуси саби хIерила дехIиба замана баайчи. Хала БархIила дехIибала дирухIели, берхIи тIашбатурси гъуцла кьадарличи ахъбиайчи уэс дурхъасилизи халбируси саби.

 

Хала БархIила дехIибала гьижрала кIиэсил дуслизир дирес бехIбихьибтири, нушала Идбаглира ﷺ илди дехIибала дарес халаси къайгъибирусири. Идбагли ﷺ сунела гIямрулизир, Хала БархIила дехIибала дирес бехIбихьили гIергъи, цадехIалра датурти ахIенри. Илди дехIибалара суннатуль муаккадализи (дебали хIяжатси суннат) халдирути сари.

Хала БархIила дехIибала суннатла кIел ракагIятла дехIибала сари. Нигетра биру: «Нуни нигет барира суннатла, Хала БархIила, кIел ракагIятла дехIибала имамлис гIергъи дарес». Хала БархIила дехIибала вегIцун кайзурли диресра асубирар, амма жамагIятличил, мижитлар дарни дебали дурхъали бирар.

Мижитла укьес имкан агарсини, сунела хъулир, хъалибаргличил дарх жамагIятла даралли дурхъали бирар. Хала БархIила дехIибайс нигет барили, дехIибайзи ухIнаухъи гIергъи, лерил нушани дирути дехIибайчибван «Важжагьту (дугIауль – ИфтитахI)» бучIа, гIур «Аллагьу акбар» или някъби лихIбачи ахъдуцили чардарили, «АльхIям (суратуль – ФатихIа)» бучIухIели кьяйда михъирлара, чIиличIара урга кадурцу. ГIур «СубхIянаЛлагьи вальхIямдулиЛлагьи ва ля илягьа илляЛлагьу ваЛлагьу акбар» или иру. Илкьяйда верхIна «Аллагьу акбар» или някъби ахъдурцу цаэсил ракагIятлизир ва гьар ахъдуцили чардарибхIели, гьалаб бурибси балга бучIа. БегIла гIергъи някъби чардарибхIели ит балга хIебелчIи «АльхIям» бучIа. «АльхIямлис» гIергъи балусини «аль-Кьаф» бикIуси сура бучIа, яра «аль-АгIля» ил хIебалалли «аль-Кафирун» бикIуси сура бучIа.

КIиибил ракагIятлизирра, цаэсиллизирван «Аллагьу акбар» или някъби лихIбачи духили чардарили михъирлара чIиличIара дайла дурцу, амма кIиэсиллизир шуйна иру, ва «АльхIямлис» гIелабад балусини «аль-Кьамар», яра «аль-Гъашия», «Икьтараба» бикIуси сура бучIа, хIебалусини «Кьульгьу (суратуль – Ихлас)» бучIа.

Хала БархIила дехIибала мижитлар дарни дебали дурхъаси саби. Мижитла арукьес гьалаб се-биалра беркни гIяхIси саби, нушала Идбаг ﷺ селра хIеберки Хала БархIила дехIибайчи дураулхъули хIейри. БегIлара гIяхIсира, суннатсира – хIябал чумиздаг дерки дураухъни саби. ДехIибайчи аркьухIели жагати, умути палтар, имкан лебли биалли, се-биалра сагаси чегьнира гIяхIси саби, кьаркьайчира, палтарличира жагати тIемани дарили валкьаэс дурхъаси саби.

Хьунул адамтасра, умубиубли, жагали балкьаурли букьес ихтияр лебси саби, амма чучи бизити тIемани дарес асубируси ахIен. Нушала Идбаглира ﷺ иб: «Хьунул адамра мижитла рашаб сунечи тIемани хIедарили». Жагати чарх-бекIла регI жагьил рурсилис, дехIибала дарес мижитла хIерякьи сунела хъулир дирни маслигIят бируси саби. СенахIенну илини сунела жагадешличил мурул адамтала хIер сунечи битIакIес асубирар.

Мижитла аркьухIели, бухъяна гьунчивад арякьи, чарулхъухIели къантIа гьунчивад чарухънира гIяхIси саби. Сафарличи дураухъи гьунчивси адамлисра Хала БархIила дехIибала дарес дебали дурхъасили бирар, нушани чедир дурибти балгнира, дехIибала дирути тяхIяр-кьяйдара хIедалули диалли, кIел ракагIятла суннатла, Хала БархIила или нигетра барили дехIибала дарес асубирар. Аллагьли ﷻ нушала дуббуцарира, дехIибултира, камти-диалра дирути гIяхIти гIямалтира кьабулдараб! Амин.

 

МухIяммад МяхIяммадов

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


УркIи изутира леб

КIел жумягIцадхIи, улкала цацадехIти регионтазирван, нушала республикализирра цIабикьалала (топливо) багьнала шайчир гIяхIцад дарсдешуни кадикиб. Илди хаслира къячдикун шагьуртазиб хIербирути адамтачи.   Буралли, цIабикьалала багьни дусла бехIбихьудличирадал гIяхIцадла ахъдиублири. Амма...


ДехIибайс ужра

Дархьли, дурусли, чедетаахъили, кьабулдаресли дарибти дехIибайс Аллагьли ﷻ гIеббиахъуси халаси ужраличила бурути дахъал хIядисуни лерти сари. Илди гьаладирхьулра:   «МухIяммадлира ﷺ илала умматлира дарибти савлила дехIиба 2 ракагIят багьандан ил бархIилара ил дугилара бунагьуначивад...


Азгъинти дурхIначила

Муртрил сахаватси ва бузери дигуси хъубзара адам хIерирули уили сай. Илала азгъинти ва кьиркьирти дурхIни буили саби. ВебкIес гьалаб хъубзарли дурхIни сунечи жибарили сай ва пулан мерличибси хъуличиб кур буркъадалли, хазна бургидая или бурили сай. Хъубзара вебкIибмад, илала дурхIни ургубализи...


Дурхъати дугьби

ЧевяхIси Кьудратла ВегIли декIарбарибти дурхъати идбагуни адаб хIяяла ва сабурла шайчиб адамтас гIибратли бирутири. Илдазибад гьарилла дугIя лебсири, илала кумекличил Аллагьличи ﷻ дугьабилзутири ва ЧевяхIсини илдас жаваб чарбирусири.   Айюб Идбагла дугIя Айюб Идбагличила нушани газетала...


ЧевяхIсилис бегIлара хIейгуси

(бехIбихьуд 5,6 – ибил номертазиб)   ТIалаб хIясибли декIарбикни Хьунуйзиб ихтияр лебси саби муруйзи магьар кабушахъес тIалаббарес, эгер муруй сунечи шаригIятли хъардарибти таманхIедиралли. ИлхIели илини муруй бедибси магьарла мас чарбарес гIягIниси саби, чула-ургаб гъамдеш бетаурли...