бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Таяммум

Таяммум

Таяммум – шин агархIели яра илди чедетаахъили, гIягIниси тяхIярли дарес биркIантас зарал бетарухIели, шинна мерлар гIянжи дузахъни саби. Таяммум дарес хIяжатбиркур (чеббирар):

 

1.Дазала дарес шин агархIели (алав-гьалав сунени вявъибхIели тIама бакьеси мерлаб, 200 метрла радиусличир къяйцIикIес чебси саби). Илкьяйдали 2-3 километрла гIеркъадешличир шин лерни балули виалли, илди лерси мерличи укьес чебиркур.

  1. Камти диалра лерти шин адамтас яра хIяйвантас держес хIяжатли диалли.
  2. Дазала дирухIели бирцес гIягIниси биркIайчи бигьунси дяхъи лебли, шинни бирцалли, зарал биралли. Гьаргси дяхъира лебли, шин къячдикни заралласи биалли.
  3. ГIузру лебхIели, архIяличив виъни, изала ва цархIилтира.

 

 Таяммумла фаризаби (черти):

  1. Нигет барни саби «Нуни нигет барира таяммум дарес фаризала дехIибала дарес ихтияр касес Аллагь ﷻ багьандан. Аллагьу акбар».
  2. Нигетличил бархбасахъи кIелра някъ гIянжиличи дяхъили дяхIличи хIяршдарни саби.
  3. КIинайсра дяхъили, алгъай някъли балуй някъ газа някъличи бикайчи хIяршбиру, хъат някъличил гIянжи лерил мераначи диахъу.
  4. ГIур балуй някъли алгъайра илкьяйдали хIяршбиру.
  5. Илди гьаб-гIергъидешличил дарни саби.

Таяммумла илди фарзани дуалли, урдаталли, таяммумла дазала детхIерар, хIебиалли – дехIибалара.

 

Таяммумла шуртIри (10 лер)

1.ГIянжиличил дарни саби (чяртличил, гъудурти гIянжиличилра асуxleбupap).

  1. ГIянжи умути диъни саби.
  2. ЦархIил фарзлизир гIягIниси тяхIярли хIедарили диъни саби. Гьалаб, яра цархIилли таяммум дарибти гIянжи пайдалахIедирни.
  3. ГIянжилизи цархIил секIал гъудурхIебарни саби (декь, киражгъунти).
  4. ГIянжиличил таяммум барес кьас лебни. Кьасбарили някъби гIянжиличира дяхъили, дяхIличира хIяршдарни саби. ХатIаикили яра уркIухъи дяхънили, яра илди дяхIличи хIяршдарнили таяммум детхIерахъу.
  5. Някъби ванзализи кIинацун дяхъили дарни саби. Някъбани дяхI, гIур кIелра някъ цацали суркдарни.
  6. Лебли биалли гьала-гьала биркIайчибси нажас (няс) убасни саби.
  7. Таяммум дарес вехIихьайчи Кьибла баргни саби.
  8. ДехIибала дируси замана баили гIергъицун таяммум дарни саби.
  9. Гьар фарзла дехIибайс сагати таяммум дарни саби. Ца таяммумличил цадехI фарзла дехIибала сари дирути, суннатла биалли сунес дигути.

Рахли биркIайчибси бигьунси дяхъи арзибхIели, арабиънилис зарал бирули биалли, ишкьяйда биру; шинничил дазала дехIдихьили, ил биркIайчи детаайчи диру, биркIанти тамай дерубли гIергъи таяммум диру. ГIур дяхъи лебси биркIайзибад гьаргсигъуна мер ицу. ГIур дяхъи бигьунси гIяга шинкIабарибси някъли мяхIкамли хIяршбиру ва таманхIедиубти дазала тамандиру. Даза кIелра биркIайчир дяхъурби лерли диалли, кIидехI таяммум диру.

 

Таяммум дирнила тяхIяр

ТIулби тIинтIдарили кIелра някъла хъутри гIянжилизи дирхъу, лерилра дяхI суркдиру. Някъбазир калунти хяса шайчидяхI пяхIдарили, тIинтIдарибти тIулбачил хъутри сагадан хяса лерти гIянжилизи дирхъу, гьала-гьала алгъай някъли балуй някъ суркбиру, гIур балуй някъли – алгъай някъ. Хясачерти някъбани суркдиру дяхIла ва някъбала шинни ицути мерани. Иличибли таяммум таманбирар.

 

Гъуслю бирухIели чум дяхъи диалра цадехI таяммумцун диру:

  1. Шин агарли таяммум дарили, кIинайсра илди дехIиба замана сабаибхIели шин къаршихIедикалли.

2.Таяммумла ахIенси биркIайчила (кьяшличигъуна) дяхъи сабабли таяммум дарили диалли, хIятта гъуслюла мерлаб диалра (дазайчил бигьунси биалра).

  1. Дяхъи даза биркIайчиб хIебиубли, иличир камти xIиpa диалли.

 

Чархлизиб дяхъи биалли

Чархлизиб дяхъи, арадешлис урехи лебни багьандан сари урасес имкан агарти дигьунти диалли, гипс биалли.

 

Таяммумличил дарибти дехIибала черихъу рахли:

  1. Дяхъи гьаргсира биубли, иличир дахъал xIиpa лерли диалли.
  2. Дяхъи дазала агарли бигьи биалли.
  3. Дяхъи таяммумла биркIайчиб биалли, хIятта дазайчил бигьи биалра.
  4. БугIярдеш багьанданцун дарибти таяммум диалли.
  5. Шин имцIали дируси мерличир шин къаршихIедикили таяммум дарес хIяжатбикили биалли.

6.Таяммум бунагьла сапарлизир дарили диалли. Илдигъунти анцIбукьунази викибхIели, кIинайс черахъес чебси биалра, вакьтла (заманала) хIурматлис дехIибала дарес чебси саби. ЦархIилти вегI гIяйибли калунти дехIибалаван ахIи, илдигъунти дехIибала черахънилизиб ва илди сунес паргъатси замана бакIайчи гIелайзи ардухили черахънилизиб бунагь агара.

 

Рамазан-хIяжи МяхIяммадов

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


ХIижаб бихнила 10 сабаб

Чумал дус гьалаб нуни хIижабла мягIна гьаргбарира, ва ЧевяхIсила уркIецIиличибли гьанна разидешличил ил бихулра. Иш белкIлизиб нуни бусурман хьунул адамтани хIижаб бихнила сабабтачила бурис. Рирхулра ишди баянтани цархIилти рузбира илгъуна баркьуди дураберкIахъес уркIичеббиру.   Се саби...


БекIлибиубси ва мягIничебси масъала

Нушала улкали гIергъити дусмазир хъалибарг мяхIкамбарес ва гIеббуцес багьандан дурадуркIути сагадешуни дебали дигести сари. Бахъал дурхIначилти халибаргунас дедлугути арц, пособиеби, нешдешла капитал ва цархIилтира кункдешуни лер.   ГIергъиси манзил нушала улкализир 31 хIукму кьабулдарили сари...


ГIурра гаджетунала асарличила

Гьалавван наб ца тяниш къаршиикиб. «Нуни дила дурхIнази телефон батахъес вирули ахIенра. Мурталра илизив хахамвикIули сай. Кебасасли, вяв-чIярлизи ихъули сай, ва вяхIес булан валилзули сай. Балули ахIенра се барес хIяжатлил», – викIи ил.   Марлира, гIергъити дусмазиб...


ЧевяхIсила хъарбаркьуни дузахъес чебиркур

Кабиили бикути, палтар, тIалхIяна ицути машинаби, компьютерти, телевизорти, хутIличир дузути чяйникуни, печани, яшавла шуртIри кункдирути дахъал ваяхI гьаналла замана дуракаили сари, илди халкьли дузахъули сари. ВаяхI исухIели, илди секьяйда дузахъутил бурути жузира (инструкция по применению)...


Имам Абу ХIамид аль-Гъазали

УчIанничи кагъар Урши, насихIят бурес гьамадси саби, амма ил кьабулбарес къиянбулхъан, сенахIенну ил кьутIкьусин кабилзан сунела хьуланас гьуни бедлугусилис, уркIилис къадагъаласи дигухIели. Хаслира багьуди касили хьалли нафслис гIелавад вашуси ва дунъялизи вархибси. Илала пикри хIясибли,...