бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Дуббуцарла сяхI

Дуббуцарла сяхI

Закатуль-ФитIр - дуббуцарла сяхI какьес гьарил бусурман адамличиб чебси саби. ХIядислизиб бурули саби паризала дуббуцарла сяхI ( Закатуль-ФитIр ) Хала БархIила байрамла дехIибала дарайчи бедлугуси саби или (гIядатла садакьаличи шурхIебухъахъес багьандан). Амма гIузру лебли кьаниалра, ил бедес чебиркур.

 

Ибну ГIумарли нушачи баахъибси МухIяммад Идбагла ﷺ хIядислизиб бурули саби: «Идбагли ﷺ чараагарли чебсилизи халбариб Закатуль ФитIр – ца сяхIла садакьа – чумиздагла яра анкIила. Ил дурусси саби – 2 килограммра авдарш граммличира». ЦархIил хIядислизиб бурули саби: «Закатуль-ФитIр – ил мискинтас кьацI саби, бунагькартас биалли - хIяжатагарти гъайлизи, шутIни-къунбази ахъили, нушала лезмили дарибти бунагьуни дирцни саби. ГIурра хIядислизиб леб: «Рамазан базлизир дуцибти дуббуцари ванзалара заклара ургар кавлути сари, закатла сяхI кахIекьурли лебалцадхIи». ЦархIилван буралли, абзур баз дубурцнилис бируси Аллагьла ﷻ шайзибадси шабагъат байхъаласили кавлули саби закатла сяхI чебсиличиб.

Ил сяхI бедлуга илхIейс мицIирли левсиличибад. Ил бедес хъартала лугIилизи кархар илхIейс варкьибси виштIаси вархли. Дуббуцарла сяхI Рабазан базла бехIбихьудлизибадал какьес ва мискиннис бедес асубирар. Амма базла ахирлис ил бедибси мискин адам давлачеввиалли, яра капур ветаалли, ил бусурмайс дуббуцарла сяхI сагадан какьес ва мискиннис бедес чебиркур.

Сунесра, сунела хьунуйсра, дурхIнасра, сунечи хъарти биалли, сунела бегIтасра закатла сяхIлис харжани мурул адамли декIардирути сари чус хIяжаттала дурарадти харжаназирад. Балугълабаибти кулпетлис сяхI калкьуси саби илдазибад ихтияр сасили. СяхI калкьухIели, гьарилла у ахъили, нигет бируси саби.

Нигет: «Нуни нигет барира наб кьадин, урши-рурсилис кьадин ЧевяхIси Аллагь ﷻ багьандан дуббуцарла сяхI какьес».

Имам ШафигIла мазгьаб хIясибли, сяхI калкьуси саби, саби хIербируси мерличир имцIали беркайс пайдаладирути ризкьила. Дагъистайзир илдигъунтили детаурли сари анкIи. Рахли сяхIлис калкьути ризкьи нясли диалли, илди циила имцIадарнира къулайси саби. СяхIлис какьурти ризкьила гавлагуни бузрадли мижитлар кадихьили дирар, ил бекIлил асубируси ахIен.

Дуббуцарла сяхI Абу-ХIянифала мазгьаблизи шурухъи, арцличил бедесра асубирар ишгъуна нигетличил: «Нуни паризала дуббуцарла сяхI Абу-ХIянифала мазгьаб хIясибли арцличил бедлугулра». Илгъунали арц дедлуга 3 кг. 400 гр. ризкьилайчирад, сенкIун ил мазгьабла сяхIлизир 3 кг. 400 гр. дирар, имам ШафигIла 2 кг. 400 гр. сархIели, анкIила бедлуга 3 кг. 400 гр. байхъала. Амма гьарилли вегIла мазгьаб бузахъалли гIяхIси саби.

Аллагь ﷻ багьандан дирути лерил гIяхIти баркьудлуми кьабулдараб хIушала ЧевяхIсини. Аллагьу ТагIялани лебил бусурмантас чула ахиратла хъали шалали баргахъес гIяхIти гIямултира, духудешра, бархьси гьунчибад чебхIебалкIахъес ахъри-цIакьра, Сунес гIибадат бирахъес иш дунъяличир арадешра, гIяхIти хIял-тIабигIятра габ! Амин.

 

Ислам ХIямзатов

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


ГIурра гаджетунала асарличила

Гьалавван наб ца тяниш къаршиикиб. «Нуни дила дурхIнази телефон батахъес вирули ахIенра. Мурталра илизив хахамвикIули сай. Кебасасли, вяв-чIярлизи ихъули сай, ва вяхIес булан валилзули сай. Балули ахIенра се барес хIяжатлил», – викIи ил.   Марлира, гIергъити дусмазиб...


ЧевяхIсилис бегIлара хIейгуси

(бехIбихьуд 5,6 – ибил номертазиб)   ТIалаб хIясибли декIарбикни Хьунуйзиб ихтияр лебси саби муруйзи магьар кабушахъес тIалаббарес, эгер муруй сунечи шаригIятли хъардарибти таманхIедиралли. ИлхIели илини муруй бедибси магьарла мас чарбарес гIягIниси саби, чула-ургаб гъамдеш бетаурли...


Цаибил мер

Школализиб «Къияндешлизибти халкьлис кумекбирни» бикIуси уличил конкурс бетерхур. «…Цаибил мерлис приз бедлугули саби Аслямлис! КIиибил мер сархули сай Рашидли! ХIябъибил – МяхIмудли! Тиладибирулра хIябалра сценаличи абацIахъес ва чула шабагъатуни касахъес»,...


Се бируси?

– Адамли урхIла беткахъибси мицIираг баргили виалли се бируси?   – Эгер адамли шила яра шагьарла дураб урхIла мицIираг баргалли, илизиб ихтияр лебси саби ил сунечил барх арбукес, сунес батес ахIи, илала хужаим варгайчи мяхIкамбарес багьандан. Илкьяйдали илини къайгъибарес...


Суалти-жавабти

– Мурул-хьунул декIарбикили гIергъи хьунуйзиб муруйзибад къиян –хIекь чебахъахъес (компенсация) тIалаббарес ихтияр лебсив, эгер мурул цахIнаб хIербирухIели хьуна арцличил хIерирули кали виалли? – Эгер мурул хьуна арцличил хIерирули кали виалли, илини биалли дугьбачил иличи...