бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ХIяжла рукнурти

ХIяжла рукнурти

ХIяж динна рукнуртала ца саби, гIялам халкьла вегI Аллагьлис ﷻ бируси гIибадатуназибад халасигъуна. ХIяж адамличи гIямрулизиб гьачам баресцун саби чебси, сунени назру баралли ахIенси.

 

ХIяж чеббиънилис шел шартI лер: бусурман виъни, балугълавиъни, дагьричевси виъни, азадси виъни, хIяжбарес арадеш ва ахъри биъни.

 

ХIяжла рукнурти шел сари, илди хIедаралли хIяжбетхIерути:

1) Нигет бигьни

2) ГIярафала дубураличи тIашизни

3) тIавафуль-ифаза (чебси) барни

4) сагIъю барни

5) бекIла гъез кьицIдарни

 

Черти биалли лер урегал секIал, рахли чузибад ца бархIебарили калалли, гIякIа бедес вируси, амма хIяж бетаруси:

1) ХIяж микьатлизибад бехIбихьни

2) Жамаратул ГIякьабализи къаркъуби игьни

3) Ташрикьла бурхIназир гьар бархIи 3-ра жамаратлизи къаркъуби игьни

4) Муздалифализиб дуги беркIни

5) Ташрикьла бурхIнала дугурби Минализир деркIни

6) ГIяхIликалнила тIаваф барни.

 

БегI гьалар дагьес гIягIнити:

- ГьунчирхIели дехIиба замана;

- масхIу дирнила тяхIяр;

- кьиблаличивяхI калзни;

- сафарла дехIибала дирнила тяхIяр;

- хIяжла рукнурти, черти, суннатуни, карагьатуни;

- хIяжлизир дарес хIярамти, хIяж бетхIерахъути секIал;

- гьар мерличир дучIес гIягIнити балгни дагьес.

 

Мадина

Мадина шагьарлизи гъамвирухIели Идбагличи ﷺ салаватуни имцIадара. Гъуслю баррили, умути палтар чегьурли МухIяммадрасулуллагьла ﷺ хIябличи зияратли укьен. Сай сабабли Мадина шагьар дурхъабарибси Идбаграﷺ халкьла вегIла дурхъаси адам виънира уркIила бакIахъили, балгара барили, мижитлизив Равзала мякьла вякьи кIел ракагIятла дехIибала дара. Идбагла ﷺ хIябличи гъамвиубли саламра беда. ГIур лебил хIечи балга хъарбарибти гьанбушили, узи-уршилис, гъамтасАллагьлизи ﷻ арадеш, иман тиладибара.

ГIергъиси мер саби БакьигIла хIябри. Ила бахъал Идбагла ﷺ гъамти ва асхIябти хIярибихьибти саби. Илаб леб имам Шамилла (кь.с.) хIябра. Илара зиярат барес вирар, илкьяйдали УхIуд дубурличи, Къуба, Жума, Кьиблатайни мижитунази.

 

Микьат, нигет, ихIрам

ХIяжличи нигет билгьа Микьатличиб. ИхIрамра (хIяжла палтар) илар асес вирар. Хьунул адамтас декIарти палтар чедаахъили ахIен. Ника, гъез къантIдарили, гъуслю баррили нигет биру: «Нуни нигет барира Аллагь ﷻ багьандан хIяжлизи керхнила суннат-гъуслю барес. ГIурмижитла дякьи 2 ракагIятла суннатла дехIибала дарая. Нигет: «Нуни нигет барира хIяжличи кайзнила 2 ракагIятла суннатла дехIибала дарес.

ХIяжла нигет: «Нуни нигет барира Аллагь ﷻ багьандан набчиб чебси хIяж барес». ГIур хIяйна «Лаббайка» или хIяйна салаватра бучIа.

 

ИхIрам дигьниличирли хIярамдирути

  1. Мурул адамлис бирбубси секIал лебси палтар чегьес (хIева, шалбар, кьапIа ва цархIилти). БекI кIапIбарес асухIебирар. Хьунул адамлис хIярамбирар дяхI кIапIдарес, палтар дабри сегъуна-дигара асудирар. Мурул адамлис кьяйда илисра хъаткни чегьес пайдахIебирар.
  2. Бизили тIемдикIути миск, тIемдикIути сапунти, цулбала паста. ГIявадеш гъамхIебиахъес (гъез ва кам дикуси) мяхIкамдеш барес гIягIнибиркур.
  3. Ника, гъез кьицIдарес ва кабикахъес асухIебирар.
  4. Магьар дихьес, сунени цархIил шери редес, сунени кариэс, шери рукьес хIярамси саби, я бетхIеруси саби.
  5. Авлахъла (дугIла), букуси мицIираглис зарал барес асухIебирар. Илкьяйда галгала кIапIи, кьар абердес асухIебирар.
  6. Шагьватличил байвикни, къячикни, я хIерикIни дати.

Ихдазибад цалра барадли гIякIала вируд.

 

Маккализив

Маккализи ветаибхIели гьар секIайчиб гьалаб ТIавафу-ль-кьудум барес Масжидуль ХIярам мижитлизи укьес суннат саби Аллагьра ﷻ уркIилавли, балгара белчIи. КягIба чебаибхIелира балга барая.

Гьарил мерлар дучIес гIягIнити балгни гьала хили дагьурли дучIес вирар яра илди делкIунси жуз барх касес.

 

Ислам ХIямзатов

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


Дурхъаси Лайлатуль Кьадрила дуги

Бусурмантала умматлис Лайлатуль Кьадрила дуги хасси тяхIярла шабагъат саби, чусра УркIецIила ВегI Аллагьли ﷻ пешкешбарибси. Кьуръайзиб бурули саби: «Лайлатуль Кьадрила дуги азир базличиб дурхъаси саби» или. Илала мягIна – 1000 баз, чузибра Лайлатуль кьадрила дуги агарти. Ил дуги...


Янилизир пайдалати

Янилизир нуша бусягIят думсулра, гьанкI хIебиусин билзулра ва жявли зягIипдиркулра. Иличил барх иммунитет гIяшбиъниличибли цIакьагардирулра. Илгъуна аги витаминти хIедиъниличиблира бируси саби. ХIушаб гьаладирхьулра янилизир имцIали пайдалати цIедеш ва овощуни.   Апельсин – пергер...


Бархьдеш

ЦархIил тяхIярли биэсра хIебирар…   Гьалабван нуни Интернетлизиб ца ролик чебаира. Илав профессорли гьалабси парталичи кариибси студенткази «дурарухъен аудиториялизирад ва гьаннала гIергъи хIу чераэс хIейги дила лекциябачир» или дуракаиб. Рурси дебали уркIрухъун, селра эс...


Низигъарила чяй

Дерубти яра зярхIти низигъарила 1 халаси кьулса; Шин – 500-700 мл; Варъа – 3 чяйла кьулса; Лимон – 3 кесек. Ружери бакIахъибти шин низигъариличи кертIили, чяй 10 минутцадхIи кIапIдарили датирая. КертIили гIергъи ванати чяйлизи, бизидеш хIясибли, варъа ва лимон бархаая....


МухIяммад Идбагла ﷺ баракатла хьунри

Жувайрият МухIяммад Идбагла ﷺ хьунул Жувайрият Бану Мусталакь кьамла бекI Харисла рурси сарри. Ил бану Мусталакь кьамличилси дергълис гIергъи ясирбуцибти-ургар лерсири. Илис Барра бикIусири. Ил сунела кьамлизивадси узикьар Мусафия бин Сафванна хьунул сарри, сайра ил дергълизив алхунси. Ил...