бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Дуббуцарла сяхI

Дуббуцарла сяхI

Дуббуцарла сяхI

Закатуль-ФитIр – дуббуцарла сяхI какьес гьарил бусурман адамличиб чебси саби. ХIядислизиб бурули саби паризала дуббуцарла сяхI Закатуль-ФитIр Хала БархIила байрамла дехIибала дарайчи бедлугуси саби или (гIядатла садакьаличи шурхIебухъахъес багьандан). Амма гIузру лебли кьаниалра, ил бедес чебиркур.

 

Ибну ГIумарли нушачи баахъибси МухIяммад Идбагла ﷺ хIядислизиб бурули саби: «Идбагли ﷺ чараагарли чебсилизи халбариб Закатуль ФитIр – ца сяхIла садакьа – чумиздагла яра анкIила. Ил дурусси саби – 2 килограммра авдарш граммличира». ЦархIил хIядислизиб бурули саби: «Закатуль-ФитIр – ил мискинтас кьацI саби, бунагькартас биалли – хIяжатагарти гъайлизи, шутIни-къунбази ахъили, нушала лезмили дарибти бунагьуни дирцни саби. ГIурра хIядислизиб леб: «Рамазан базлизир дуцибти дуббуцари ванзалара заклара ургар кавлути сари, закатла сяхI кахIекьурли лебалцадхIи». ЦархIилван буралли, абзур баз дубурцнилис бируси Аллагьла ﷻ шайзибадси шабагъат байхъаласили кавлули саби закатла сяхI чебсиличиб.

Ил сяхI бедлуга илхIейс мицIирли левсиличибад. Ил бедес хъартала лугIилизи кархар илхIейс варкьибси виштIаси вархли. Дуббуцарла сяхI Рабазан базла бехIбихьудлизибадал какьес ва мискиннис бедес асубирар. Амма базла ахирлис ил бедибси мискин адам давлачеввиалли, яра капур ветаалли, ил бусурмайс дуббуцарла сяхI сагадан какьес ва мискиннис бедес чебиркур.

Сунесра, сунела хьунуйсра, дурхIнасра, сунечи хъарти биалли, сунела бегIтасра закатла сяхIлис харжани мурул адамли декIардирути сари чус хIяжаттала дурарадти харжаназирад. Балугълабаибти кулпетлис сяхI калкьуси саби илдазибад ихтияр сасили. СяхI калкьухIели, гьарилла у ахъили, нигет бируси саби.

Нигет: «Нуни нигет барира наб кьадин, урши-рурсилис кьадин ЧевяхIси Аллагь ﷻ багьандан дуббуцарла сяхI какьес».

Имам ШафигIла мазгьаб хIясибли, сяхI калкьуси саби, саби хIербируси мерличир имцIали беркайс пайдаладирути ризкьила. Дагъистайзир илдигъунтили детаурли сари анкIи. Рахли сяхIлис калкьути ризкьи нясли диалли, илди циила имцIадарнира къулайси саби. СяхIлис какьурти ризкьила гавлагуни бузрадли мижитлар кадихьили дирар, ил бекIлил асубируси ахIен.

Дуббуцарла сяхI Абу-ХIянифала мазгьаблизи шурухъи, арцличил бедесра асубирар ишгъуна нигетличил: «Нуни паризала дуббуцарла сяхI Абу-ХIянифала мазгьаб хIясибли арцличил бедлугулра». Илгъунали арц дедлуга 3 кг. 400 гр. ризкьилайчирад, сенкIун ил мазгьабла сяхIлизир 3 кг. 400 гр. дирар, имам ШафигIла 2 кг. 400 гр. сархIели, анкIила бедлуга 3 кг. 400 гр. байхъала. Амма гьарилли вегIла мазгьаб бузахъалли гIяхIси саби.

Аллагь ﷻ багьандан дирути лерил гIяхIти баркьудлуми кьабулдараб хIушала ЧевяхIсини. Аллагьу ТагIялани лебил бусурмантас чула ахиратла хъали шалали баргахъес гIяхIти гIямултира, духудешра, бархьси гьунчибад чебхIебалкIахъес ахъри-цIакьра, Сунес гIибадат бирахъес иш дунъяличир арадешра, гIяхIти хIял-тIабигIятра габ! Амин.

 

МухIяммад МухIяммадов

 

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


Се бируси?

– Адамли урхIла беткахъибси мицIираг баргили виалли се бируси?   – Эгер адамли шила яра шагьарла дураб урхIла мицIираг баргалли, илизиб ихтияр лебси саби ил сунечил барх арбукес, сунес батес ахIи, илала хужаим варгайчи мяхIкамбарес багьандан. Илкьяйдали илини къайгъибарес...


Имам аль-Байгьакьи

Абубакр ГIяхIмад ибну аль-ХIусейн ибну ГIяли ибну ГIябдуллагь ибну Муса аль-Хусравжирди аль-Хурасани, аль-Байгьакьи кьяйда валуси, акIубсири гьижрала 384 ибил дусла шягIбан базлизив, аль-Байгьакь мерла Хусравжирди шилизив. Аль-Байгьакь Нисабур (Нишапур) шагьарличибад гьарахъли ахIи мерлабиубсири,...


Дурхъати дугьби

ЧевяхIси Кьудратла ВегIли декIарбарибти дурхъати идбагуни адаб хIяяла ва сабурла шайчиб адамтас гIибратли бирутири. Илдазибад гьарилла дугIя лебсири, илала кумекличил Аллагьличи ﷻ дугьабилзутири ва ЧевяхIсини илдас жаваб чарбирусири.   Айюб Идбагла дугIя Айюб Идбагличила нушани газетала...


ЧевяхIсила хъарбаркьуни дузахъес чебиркур

Кабиили бикути, палтар, тIалхIяна ицути машинаби, компьютерти, телевизорти, хутIличир дузути чяйникуни, печани, яшавла шуртIри кункдирути дахъал ваяхI гьаналла замана дуракаили сари, илди халкьли дузахъули сари. ВаяхI исухIели, илди секьяйда дузахъутил бурути жузира (инструкция по применению)...


ГIяли ибн Абу ТIалибла мижит

Нушани гьалабра нушала белкIаназиб жIявхIелла мижитуначила бурибсири. Иш яргализиб гьанбушес дигулра ГIяли ибн Абу ТIалибла мижитличила. Илала сурат кабяхъили саби гьижрала 1271 ибил дуслизиб дураибси Афганиста 1000 афгани къурушлизиб. Илизиб нушани чебиулра халаси мижит, берхIила нуранани...