Дарсдиэс замана баили саби…
Дарсдиэс замана баили саби…
ГIергъиси замана дунъяличир, халкьла гIямрулизир кадиркути анцIбукьуначи тамашахIейэс хIейрар. Замана дебали барсбиубли саби, илхIелира багьес агарли. Дебали дарсдиубли сари жагьилтала адуцала, бухъя-зегъа, хIял-тIабигIят. ЦацахIели илдачи хIерикIухIели, хIу декIарси планетализи ваибсиван билзан, илцадра урхIмешуагарбиубли саби гьаннала жагьилти чула гъайлизиб, баркьудилизиб ва адуцалализиб.
Чина хIеризадлира, илар низамагардеш, палакатдеш чедиулри. Сегъуна закон хIясибли хIербируливара, ишди халкь или гьанбиркули саби. ЦацабехIти цаличи ца кьясли саби, дунъяла лигIматуни чучил дарх касили, итил дунъялизи ардухес бирути кьяйдали, вяшбикIули саби. Сунечила ЧевяхIсини бурибси, арцурси жибинна дукайзи агарси дунъя багьандан, ишди халкьли дехIдурцути аварали тамашадирахъулра. Се багьандан хIерирусири хIу? Гьачамалра ил суалла черкад мурхьли пикридухъунрав нуша? Иш дунъяличир акIубли, белчIуди касили, хъали-цIа дуцили, биштIати абикьурли, илди кьяшмачи тIашбатнилизиб сабив нушала таманси ва бекIлибиубси мурад? Илкьяйдали пикридикIули диахIелли, нуша дебали хатIадиркулра.
Гьар бархIи адамлис имтихIян кьяйдали кабилзуси замана саби гьанна, хаслира ишхIелла заманаличила гъайдикIахIелли. Иш дунъяличи ЧевяхIсили адамти бархьнила цаибсигъуна мурадра – нушала, биштIатала, нуша-алавти адамтала бухъя-зегъа, хIял-тIабигIят гIяхIдухъахънилизиб саби. ЦархIиллисра тяп нушабгъуна гIяхIдеш булгес, иличил пайладирес бурсидиайчи, нуша чилра ва селра ахIенра. Лебил бусурман адамти саби-ургаб узи-рузизи халбирути саби, ил багьандан хIела динна узис, яра рузис хIед кьяйдали, гIяхIдеш балгес, илисра гIяхIдеш биубли хIейгули виадли, хIела бирхауди тамансилизи халбарес хIейрар. Илкьяйдали бурули саби МяхIяммад Идбагла ﷺ хIядислизибра. Аллагьли ﷻ кадизахъурти гIядлу-зегъала кьанунти хIясиблицунра ахIенну, инсаниятли даршдусмадли кадизахъурти адамла хъахIерагардешла, яхI-ламусла, хIяяла тIалабуни хIясиблира иш дунъяличив цархIилтачил баришли, дигиличил, гIяхIлизибра, вайлизибра цархIилтас кумекбирули хIервирни - ил саби бегIлара кьиматласи чебла.
Мурт тамандирутив гьатIи, иш дунъяличир кадиркути палакатдешуни, дургъби ва низамагардешуни?! Мурт бурсидирутирав нуша цалис ца гIяхI булгули, даршуси, аваданси заклиур хIердиэс?
Дунъя акIубхIейчирад камдиубти ахIен ванзала къакъличир дархибти аги-кьяйда. ГIядатла, даршути халкьла хIи картIайчи иш дунъяличиб паргъатдеш биубси ахIен. Гьунчидикесила мерлар гьар секIал дусличи-дус вайдикIули сари. Гьар секIайзир нуша сарра гIяйибла дегIти. Дила пикрили, дунъяличир кадиркути ишбархIила аги-кьяйда гIяхIла шайчи дарсдиахъес багьандан, нушаб гьар бархIи вегI-вегIла бухъя-зегъа гIяхIдулхъахъули, вайти урдирхъули, чекадизурли дузес хIяжатли саби. Аллагьлизи тиладидикIни ва дулгницун баибси ахIен, эгер нуша духIнарад дарсхIедиубли кавлули диахIелли. Чедирад гьар секIал ункътиван, далдикибтиван кадизахъниличирли уркIби умудирути ахIен. Имам БайхIакьили лебкуси хIядислизиб бурули саби: «Марлирагу, уркIбира мярждирути сари, сунечи шин чегибхIели тяп мегь кьяйдали». Исламла гIилмула дурхъати гIялимтани буруливан, уркIи «цIударбирути», ил нясбирути «излумази» халдирути сари: хIясаддеш, кIибяхIяндеш (мунапикьдеш), сунечи сай разили виъни (сунес сай ваибдеш). Илди хIябалра къиликълизибад уркIи умубарес виубсилис цархIилти уряхIти адуцала урдяхъесра гьамадли бирар. МяхIяммад Идбаг ﷺ викIусири: «ЦIали урцул секьяйдали игулил, тяп илкьяйдали хIясаддешли гIяхIти баркьудлумира игути сари» или.
ИшбархIи лебтанилра чебиуливан, иудейлантани гьанна 9 базличибра имцIали гьаб гIергъили палестиналанти къирбирули саби. Илди-ургаб леб дебали биштIати дурхIни-рурсби, бухънати халкь, хьунул адамти. Нуша, бусурмантани илди зулмурти, бархьагардешуни чедиулра, гьар секIал хIясибдирулра, амма илди баягъи «жагьаннаблизибад» азадбатес багьандан, селра барес ахъри агара. Илдала аги гьунчибикахънира нушазибад дигахъуси ахIен, гьар секIал хIукумат ва ахъри някъбазибтала цIакьлизирад сари дигахъути. Амма нуша селалра авара агартала дарили, шайчир калнира бархьси ахIен. Гьар секIайс хIисаб-суал дирути сари нушазирад, ил багьандан ишбархIила аги-кьяйдализир нуша кадиркути анцIбукьуначи уркIилизир кьабулхIедикили, нушазибад лябкьусигъуна барес хIяжатли саби. Гьар дехIибала дарибхIели, ва иткъи нушани палестиналантас балга-дугIя дирес чебси саби, илди балагь-мусибатлизибад, агри-гашализибад, къиянти аги-кьяйдализибад азадбухъахъес ва берцахъес багьандан. Иличирли нушазивад гьарилла бусурманти узби-рузбачи диги гьаргдирули сари, ва нушала уркIби хIясаддешлизирад умудирули сари. ЦархIилти бусурмантасра - нушала динна узби-рузбас, нушани тяп нушабгъуна гIяхIдеш, даршудеш, талихIчебси аги дулгулра. Исламлизиб цархIилван биэс хIебирар. Илкьяйдали гьар вайси къиликъ агарбирули, чекадилзес гIягIнитира нуша…