бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Дарсдиэс замана баили саби…

Дарсдиэс замана баили саби…

Дарсдиэс замана баили саби…

ГIергъиси замана дунъяличир, халкьла гIямрулизир кадиркути анцIбукьуначи тамашахIейэс хIейрар. Замана дебали барсбиубли саби, илхIелира багьес агарли. Дебали дарсдиубли сари жагьилтала адуцала, бухъя-зегъа, хIял-тIабигIят. ЦацахIели илдачи хIерикIухIели, хIу декIарси планетализи ваибсиван билзан, илцадра урхIмешуагарбиубли саби гьаннала жагьилти чула гъайлизиб, баркьудилизиб ва адуцалализиб.  

 

Чина хIеризадлира, илар низамагардеш, палакатдеш чедиулри. Сегъуна закон хIясибли хIербируливара, ишди халкь или гьанбиркули саби.  ЦацабехIти цаличи ца кьясли саби, дунъяла лигIматуни чучил дарх касили, итил дунъялизи ардухес бирути кьяйдали, вяшбикIули саби. Сунечила ЧевяхIсини бурибси, арцурси жибинна дукайзи агарси дунъя багьандан, ишди халкьли дехIдурцути аварали тамашадирахъулра. Се багьандан хIерирусири хIу? Гьачамалра ил суалла черкад мурхьли пикридухъунрав нуша? Иш дунъяличир акIубли, белчIуди касили, хъали-цIа дуцили, биштIати абикьурли, илди кьяшмачи тIашбатнилизиб сабив нушала таманси ва бекIлибиубси мурад? Илкьяйдали пикридикIули диахIелли, нуша дебали хатIадиркулра.

Гьар бархIи адамлис имтихIян кьяйдали кабилзуси замана саби гьанна, хаслира ишхIелла заманаличила гъайдикIахIелли. Иш дунъяличи ЧевяхIсили адамти бархьнила цаибсигъуна мурадра – нушала, биштIатала, нуша-алавти адамтала бухъя-зегъа, хIял-тIабигIят гIяхIдухъахънилизиб саби. ЦархIиллисра тяп нушабгъуна гIяхIдеш булгес, иличил пайладирес бурсидиайчи, нуша чилра ва селра ахIенра. Лебил бусурман адамти саби-ургаб узи-рузизи халбирути саби, ил багьандан хIела динна узис, яра рузис хIед кьяйдали, гIяхIдеш балгес, илисра гIяхIдеш биубли хIейгули виадли, хIела бирхауди тамансилизи халбарес хIейрар. Илкьяйдали бурули саби МяхIяммад Идбагла ﷺ хIядислизибра. Аллагьли ﷻ кадизахъурти гIядлу-зегъала кьанунти хIясиблицунра ахIенну, инсаниятли даршдусмадли кадизахъурти адамла хъахIерагардешла, яхI-ламусла, хIяяла тIалабуни хIясиблира иш дунъяличив цархIилтачил баришли, дигиличил, гIяхIлизибра, вайлизибра цархIилтас кумекбирули хIервирни - ил саби бегIлара кьиматласи чебла.

Мурт тамандирутив гьатIи, иш дунъяличир кадиркути палакатдешуни, дургъби ва низамагардешуни?! Мурт бурсидирутирав нуша цалис ца гIяхI булгули, даршуси, аваданси заклиур хIердиэс?

Дунъя акIубхIейчирад камдиубти ахIен ванзала къакъличир дархибти аги-кьяйда. ГIядатла, даршути халкьла хIи картIайчи иш дунъяличиб паргъатдеш биубси ахIен. Гьунчидикесила мерлар гьар секIал дусличи-дус вайдикIули сари. Гьар секIайзир нуша сарра гIяйибла дегIти. Дила пикрили, дунъяличир кадиркути ишбархIила аги-кьяйда гIяхIла шайчи дарсдиахъес багьандан, нушаб гьар бархIи вегI-вегIла бухъя-зегъа гIяхIдулхъахъули, вайти урдирхъули, чекадизурли дузес хIяжатли саби. Аллагьлизи тиладидикIни ва дулгницун баибси ахIен, эгер нуша духIнарад дарсхIедиубли кавлули диахIелли. Чедирад гьар секIал ункътиван, далдикибтиван кадизахъниличирли уркIби умудирути ахIен. Имам БайхIакьили лебкуси хIядислизиб бурули саби: «Марлирагу, уркIбира мярждирути сари, сунечи шин чегибхIели тяп мегь кьяйдали». Исламла гIилмула дурхъати гIялимтани буруливан, уркIи «цIударбирути», ил нясбирути «излумази» халдирути сари: хIясаддеш, кIибяхIяндеш (мунапикьдеш), сунечи сай разили виъни (сунес сай ваибдеш). Илди хIябалра къиликълизибад уркIи умубарес виубсилис цархIилти уряхIти адуцала урдяхъесра гьамадли бирар. МяхIяммад Идбаг ﷺ викIусири: «ЦIали урцул секьяйдали игулил, тяп илкьяйдали хIясаддешли гIяхIти баркьудлумира игути сари» или.

ИшбархIи лебтанилра чебиуливан, иудейлантани гьанна 9 базличибра имцIали гьаб гIергъили  палестиналанти къирбирули саби. Илди-ургаб леб дебали биштIати дурхIни-рурсби, бухънати халкь, хьунул адамти. Нуша, бусурмантани илди зулмурти, бархьагардешуни чедиулра, гьар секIал хIясибдирулра, амма илди баягъи «жагьаннаблизибад» азадбатес багьандан, селра барес ахъри агара. Илдала аги  гьунчибикахънира нушазибад дигахъуси ахIен, гьар секIал хIукумат ва ахъри някъбазибтала цIакьлизирад сари дигахъути. Амма нуша селалра авара агартала дарили, шайчир калнира бархьси ахIен. Гьар секIайс хIисаб-суал дирути сари нушазирад, ил багьандан ишбархIила аги-кьяйдализир нуша кадиркути анцIбукьуначи уркIилизир кьабулхIедикили,  нушазибад лябкьусигъуна барес хIяжатли саби. Гьар дехIибала дарибхIели, ва иткъи нушани палестиналантас балга-дугIя дирес чебси саби, илди балагь-мусибатлизибад, агри-гашализибад, къиянти аги-кьяйдализибад азадбухъахъес ва берцахъес багьандан. Иличирли нушазивад гьарилла бусурманти узби-рузбачи диги гьаргдирули сари, ва нушала уркIби хIясаддешлизирад умудирули сари. ЦархIилти бусурмантасра - нушала динна узби-рузбас, нушани тяп нушабгъуна гIяхIдеш, даршудеш, талихIчебси аги дулгулра. Исламлизиб цархIилван биэс хIебирар. Илкьяйдали гьар вайси къиликъ агарбирули, чекадилзес гIягIнитира нуша…

 

 

П.Сулайбанова

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


Кьурбан-байрам

ГIид аль-АдхIа—бусурмантала бекIлибиубси байрам саби. Ил Зуль-ХIижжа базла 10-ибил бархIи, ГIярафала бархIилис гIергъиси бархIи бехIбирхьуси саби. ГIид аль-АдхIалис гIергъити хIябал бархIи (11, 12, 13) «ташрикьла» бурхIни сари.   ГIид аль-АдхIала бархIилис гьалабси бархIи...


Редакциялизи суал

Асубирусив шаригIят хIясибли банклизив узес? Банклизив узес къадагъабарибси ахIен гIергъити шуртIри дузахъули диалли: Эгер банклизив узес чараагардеш лебли биалли, сенкIун чараагардеш лебли хIебиалли къадагъаласи мерличив узес къадагъабарибси саби. Ил чараагардеш дебали халаси хIяжатдеш...


Буралаби

Аргъличи къакъмабирхъид, бяхIлизи хъу маделгIад. Хъубзарлис дигуси тяхIярли ахIен дягI булхъуси. ДяхIцIила битIакI хIебирар. Мурталра берхIи хIебирар. 5.ТIярхъилабад бухъунси дягI бугIярси бирар. ГербикIуси къаркъаличир шин хIедашар. ДяхIцIи я хIеркIли архIеху, я цIали игхIейгу. Миъ...


Суалти-жавабти

- Хала БархIилара Кьурбан-Байрамлара ургабси манзиллизиб бусурман адамтас мукъри дирес асубирусив? Ил заманализиб барибси мекъ талихIагарсилизи халбирули саби. - Гьайгьайрагу, асубируси саби. Ил заманализиб барибси мекъ талихIагарси ибси дугIла пикри саби. ШаригIятли илдигъунти секIайчи...


Заб-маркала асурти

Хабарагарси балагь чисалра кьадармабиаб, хъярхъли кабухъун хIеркIлис я инсан къаршимайкаб.   Мартла 28-личир Дагъиста ванзаличир дебали тамашала анцIбукьуни кадикиб. Гьалабси дуги МЧС-ла багьахъни бакIибсири жагIял дахъал заб ва дягI дирар или. Иличи илцад-декIар пикри чилилра бяхIчихIеиб,...