ЖумягIла дехIибайчила
(бехIбихьуд гьалабси номерлизиб)
ЖумягI бархIи ЧевяхIси Аллагьли ﷻ бусурмантала дудеш Адам Идбаг акIахъубсири, жумягI бархIи сайри ил вебкIибсира.
ЖумягI бархIилизиб лебси саби манзил нушала балга-дугIя кьабулдируси, ил бархIила гIибадатла даражара дебали ахъси саби. Ил бархIи барибси гIяхIдеш дебали имцIабируси саби, илкьяйдали бунагьунира имцIадирар.
ЖумягI бархIила дуги бегIлара гIяхIси саби МухIяммад Идбаг ﷺ акIубси дугилис гIергъи ва Лайлатуль Кьадрила дугилис гIергъи. Ил дуги 600 азир адам жагьаннабла цIализибад акьубалтути саби. Ил дуги вебкIибси бусурман адам Аллагьла ﷻ гьунчив вебкIибсилизи халиру ва хIябла гIязабтазивад уцахъу. ЖумягI дуги дебали гIяхIси саби Идбаглис ﷺ салават бучIес
Идбагла ﷺ хIядис хIясибли, жумягI бархIи бегIлара гIяхIси саби ГIярафатла бархIилис гIергъи, Хала бархIила ва Кьурбан байрамла бурхIначиб ва ГIяшурала бархIиличибра бархли.
ЖумягI бархIила дехIибала Кьуръай, Суннали ва лебилра ислам динна гIялимтала цаси пикри хIясибли дарес хъарти диъни кабизахъурси саби.
Илкьяйдали хъарси саби жумягIла дехIибайс гьалаб хутIба бучIни, ва дарес бирутитани (фарзуль-гIяйн) кIел ракагIятла жумягIла дехIибала дарнира.
1.Кьуръайзиб бурили саби (мягIна): "Ва Аллагьличи ﷻ дирханти! ЖумягIла дехIибайчи акбар бучIухIели, хIуша вачуртира датурли Аллагьлис ﷻ гIибадат барес къалабадикеная. ХIушачи хъарбарибси барни хIушаб гIяхIси биъни хIушани багьадалри. ДехIибала дарили гIергъи Аллагь ﷻ уркIилав вихIеная ва дугьбачил гьануршая. Эгер иш дунъяличир ва итил дунъяличир хIушала сархибдешуни диэс!"
2.Бирхаудичебси Идбагла ﷺ хIядислизиб бурили саби: "ЖамигIятличил жумягIла дехIибала дарес хъарси саби гьарил бусурмайчи, 4 адамличи ахIи: хьунул адамличи, лагъличи, виштIасиличи ва зягIипсиличи". (Абу Давуд).
3.ЦархIил хIядислизиб бурили саби: "ЖумягI бархIила дехIибала жамигIятличил дарх дарни гьарил бусурмайчи хъарси саби. Илизибад акьути саби лугъри, хьунул адамти, биштIати ва зягIипти". (аль-Байгьаки)
- Ислам динна кьанунти хIясибли, жумягI бархIила дехIибала дархьдатес къадагъабарибси саби, марбареси сабаб агарли. Иличилара ишгъуна хIядис лебси саби (мягIна): "Чили хIябал жумягIла дехIибала даталлира, марбареси сабаб агарли, кIибяхIянти мунапикьунала урга у лукIуси саби". (ат-ТIабарани).
- Аллагьла Расулли ﷺ буриб: "ХIушани жумягI бархIила дехIибала дархьдалтадалли, Аллагьли ﷻ хIушала уркIбачи мугьур кабирхъу ва хIуша даимлис авара агартили кавладая". (имам Муслим).
Гьарил сагаси бархIи - Кьудратла ВегIла савгъат саби. ЖумягI бархIи биалли, жумягIлизибад бегIлара гIяхIси бархIи ва бусурмантас байрам саби.
ЖумягI бархIила баракатли бусурманти цабирахъути ва узидеш имцIадирути сари.
(ахир бирар)