Секьяйдали, се буралли магьар дулъути? Талакьуначила багьес дигахъира...
Секьяйдали, се буралли магьар дулъути? Талакьуначила багьес дигахъира...
Нушала жаваб бехIбихьес дигулра Идбагла ﷺ хIядисличибад, илизиб бурили саби (мягIна): "ЧевяхIси Аллагьлис ﷻ асудирути баркьудлумазибад бегIлара гьимидухъеси анцIбукь - магьар кабушни саби".
Иличибли багьес чебиркур, ахIерти узби ва рузби, илгъуна анцIбукь хIебиахъес багьандан халаси къайгъи дакIубарес гIягIнили биъниличила.
Магьар кабуршнила кIел жура лерти сари: дакIуси, гьаргси ва дакIули ахIенси. ДекIарвикес дигухIели дурути дугьби сари:
- «Ну хIезивад декIарикира, хIу декIарсири...»;
- «Нуни хIу рархьратурри, хIу рархьратурсири...»;
- «Нуни хIу акьуратурри, хIу акьусири...»;
Илкьяйдали «нуни хIед тIалакь гира, (яра 3 тIалакь гира)» ирули бирар. Илди якьинни, дакIу-гьаргли дурибти дугьбази халдирути сари. Илди дуралли магьар кабуршуси саби ва илдас нигет хIяжатси ахIен, дакIули ахIи дурибтас кьяйдали.
ДакIули ахIи (намек) дурибти дугьбас, лишантачил буралли, мисаллис: «Чаррухъен хIела хъалибаргличи..»; «хIу наб гIягIнили ахIенри..»;
«ХIу наб къадагъаласири...» ва цархIилтира дугьбас нигет гIягIниси саби.
Мисаллис, «хIу дила хьунул ахIенри» ибти дугьбачи мешути дугьби гьарли-марли дурибтази халдирути ахIен, ва илдас нигет хIяжатси саби.
Якьинни дурибти магьар кабуршнила дугьбани мурул-хьунул декIарбирути саби, илди муруй кепхIели диаб, масхаралис диаб, яра гIясивиубли дурибти диаб декIардеш агарли.
ХIядислизиб бурили саби: «ХIябал секIайзиб масхара асубируси ахIен: «Магьар дихьни, магьар кадушни (тIалакь), хьунул чаррирни».
Муруй «хIу декIаррикибсири» ибти дугьбани илдачи чеимцIаси селра хIебуралра аргъесли саби, декIарикес дигниличила.
Эгер илини буралли: «Рашен ишарад, хIела ваяхIра дучили, ретахъи хIулбала гьаларад! « ибти дугьби магьар кабушес дурибти диэсра асубирар, хIедиэсра. Ил багьандан ил анцIбукьлизиб сегъуна нигетличил дурибал аргъахъес чебиркур.
Муруй хьунуйс ца яра кIел тIалакь дедили виалли, гIиддала манзил таманбиайчи ил чаррарес вируси сай.
Гьачам яра кIина тIалакь бедибси муруйчи хьунул лехIяхъес чебси саби гIиддала манзил арбукьяйчи. Муруйчи биалли хъарси саби ил яшавличил ва палтар-кьяшличил гIерруцес.
ГIиддала манзил саби - хьунул адам хIяйна хIилариънила кьадар. Ил манзил арбукьяйчи хьунул чаррарес дигуси муруйс ил чаррарес гIягIниси саби.
ХIябал тIалакь дедили гIергъи тамай магьар кабушни бетаруси саби, ил багьандан къалабамадикIудая илди дурес.
ДекIаррикибси хьунул чаррарес дигули виалли, муруй ил чаррарес вируси сай чIянкIли цархIиллис шери рякьи гIергъи, илди-ургаб мура-хьуна бархбас биубли гIергъи ва илди декIарбикили гIиддала замана арбякьи гIергъицун.
ДекIарбикибхIели, цаибил муруй балу-балули кIиибил муруйзирад ил декIаррикибхIели чаррарес ибси вягIда баралли, ил тяхIярлизиб фикьгьила гIялимти-ургаб илгъуна магьар гьарли-марсилизи халхIебирутира леб. Заманалис магьар дихьнила анцIбукьличил цугбурутира леб.
Идбагли ﷺ цаибил муруйс шери редес багьандан хъайчикайибси муруйчи лягIнатбушиб ва ил бирусиличира. Илгъуна магьарличила гьалахили вягIда барили биалли, илгъуна магьар гьарли-марсилизи халбируси ахIен.
Ил багьандан, ахIерти динна узби, хIябал тIалакь дедес гьалар дебали мурхьли пикридухъеная, селичи лебкулил магьар кабушнила анцIбукьли.
Хъалибарг декIарбикни дебали хIейгеси анцIбукь саби, сенахIенну магьар кабушниличибли душмандеш акIес, бунагьуни имцIадиэс, къавгъа-дягIбирти детаэс асубирухIели. Илис саби ил анцIбукьличи Аллагьла ﷻ гьимидулхъуси, хаслира багьана агарли декIарбикалли, хIятта декIарбикни асубирули биалра.
ШаригIятли илдигъунти къиянти шуртIри акIахъубти сари гьамадли декIархIебиркахъес, хъалибаргуни мяхIкамдарахъес багьандан. Гьарил баркьудилис чули Аллагьла ﷻ гьалаб жавабкардеш дихни багьандан.
Дурибти дугьбала шайчиб халаси жавабкардеш лебни багьандан, хъалибарг гьамадли тIутIухIебирахъес, хатIаби хIедирахъес ва мурул адамтази ил анцIбукь дебали мягIничебси биъни багьахъес багьандан шаригIятли илгъуна кьяйдурти кадизахъурти сари. Илгъуна анцIбукь хIебиахъес багьандан хъалибарг мяхIкамбарес къайгъибарес чебиркур, хаслира Аллагьла ﷻ гIясидеш сархес хIейгалли.
Ва амма, гьарил анцIбукь декIарли, чебетаахъили хIербарес, кIелра шалиличи - муруйчи ва хьунуйчи лехIяхъес чебси саби. Ил багьандан маслигIятбирулра хIуша имамличи дугьадилзахъес.