бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Редакциялизи кагъар

Редакциялизи кагъар

Редакциялизи кагъар

- Кьиямала бархIи секьяйда баркьудлуми умцантачир дитIкайкIути?

 

Бунагьунира гIяхIти баркьудлумира даимти гIямрулизир дитIкайкIни хIекьси ва бархьси саби. Иличила ЧевяхIси Аллагьли ﷻ Кьуръайзиб буриб: «Умцанти (чучирра адамтала баркьудлуми дитIкакIибти) ит бархIи хIекьдеш саби. Чила умцантала шали декIли биаллира - сархибдешунала бегIти саби. Чила кункли биаллира (сенкIун илдала гIяхIти баркьудлуми кьабулхIедирути сари чула бирхауди агархIели), чули чус зарал биру (саби даимси шабагъатлизибад мяхIрумбарили), илдани Нушала гIяламатуначи бирххIерули, илди кьабулхIедирухIели».

 

 

ЧевяхIси Аллагьли ﷻ баянбирули сай дахъал аятуназиб Диванна бархIи Сунела лугърала баркьудлуми умцес умцанти даршили дирниличила, ил багьандан бегIлара камси биалра бархьдеш хIисаблизи кайсуси саби.

Иличила Дурхъаси Кьуръайзиб бурили саби: «Диванна бархIи Нушани дурусти умцанти кадирхьехIе. Цаличилра балкIдеш хIебирар. Эгер биштIаси кьякьцад биалра (баркьуди), Нушани ил лебхехIе (ва умцантачи кабирхьехIе). Нушани (адамтала баркьудлуми) хIисаблизи дуцни баибси саби».

ЦархIил сурализиб ЧевяхIси Аллагьли ﷻ балахъули сай:

«ХIякьикьатлизиб Аллагьли ﷻ камсилра бархьдешагри бируси ахIен, мискьалла заррацадра. Эгер (баркьуди) гIяхIси биалли, Аллагьли ﷻ ил имцIабиру (илис бируси кири) ва Сунечибадра чебяхIси шабагъат луга».

Аллагьла Расулли ﷺ умцантачила буриб: «Кьиямала бархIи умцанти кадилзахъа ва адам кили илдачи кархьу. Илала мякьла (малаикунани) илала баркьудлуми кадихьибхIели, умцантала алгъай шали декIбикIес бехIбирхьур. Ил тяхIярли ил адам Жагьаннаблизи виркур. Ил аркухIели, илини тIама бикьу РяхIмучевсила шайзибад: «КъалабамадикIудая, гьалакмадикIудая. Ил адамлис гIяхIдешлис ца секIал лебал». ГIур кагъар лебху сунезибра белкIунси: «Ла илагьа иллаЛлагь» (Ца Аллагь ﷻ ахIенси цархIил агара) ва ил адам левси мерличи кабирхьу, ва ил шайчибси кьям гIяхIти баркьудлумала шайчиб декIбирар».

Бурни хIясибли, умцантала кIел халати кьям ва гIякьрабти (стрелки) дирути сари. Гьарил кьямла халадешла кьадар машрикьличибад магърибличи бикайчи бируси саби.

Ибну ГIяббасличибад балахъули саби:

«Умцанти даршили гIяхIти баркьудлуми ва бунагьла баркьудлуми илар дитIкайкIути сари. ГIяхIти баркьудлуми бегIлара гIяхIси жураличил кадирхьути сари ва вайти баркьудлумачир декIдирар. Ил тяхIярли илди Алжанала унхърази арху ва кIялгIнала мякьла мерладиру. ГIур бирхутази буру: «Каса хIела баркьудлуми». Ил адам Алжанализи айцIур ва сунела баркьудлуми хIясибли сунела мер бала.

Вайти баркьудлуми бегIлара вайси даражаличир лерху ва ил тяхIярли умцантала кьямлизи кадирхьу. Гьайгьайрагу, илди кункти дирар, къянала баркьудлумикIун кункти сари. Илди жагьаннабла цIализи илдала хужаимла мерличи иргьути сари. Илкьяйдали илизи буру: «Каса хIела баркьудлуми (цIа хIу лайикьикибси)». ГIур ил адам Жагьаннабла цIализи айцIур ва сунела баркьудлумала кумекличил сунес делкIунти журала танбихIуни дургу.

Гьайгьай, илдани чичибалра гIяхIил чула мер бала, Алжанала ва Жагьаннабла саби хIербируси мер-мусаличиб чула баркьудлуми хIясибли.

Ил Диванна бархIи илдани Диванна майдан бархьбалта ва чус делкIунти чула гьарли-марти хъулрази чарбулхъан.

 

«Алжаналичила 99 суал» бикIуси жузлизибад

 

 

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


Имам аль-Байгьакьи

Абубакр ГIяхIмад ибну аль-ХIусейн ибну ГIяли ибну ГIябдуллагь ибну Муса аль-Хусравжирди аль-Хурасани, аль-Байгьакьи кьяйда валуси, акIубсири гьижрала 384 ибил дусла шягIбан базлизив, аль-Байгьакь мерла Хусравжирди шилизив. Аль-Байгьакь Нисабур (Нишапур) шагьарличибад гьарахъли ахIи мерлабиубсири,...


Азгъинти дурхIначила

Муртрил сахаватси ва бузери дигуси хъубзара адам хIерирули уили сай. Илала азгъинти ва кьиркьирти дурхIни буили саби. ВебкIес гьалаб хъубзарли дурхIни сунечи жибарили сай ва пулан мерличибси хъуличиб кур буркъадалли, хазна бургидая или бурили сай. Хъубзара вебкIибмад, илала дурхIни ургубализи...


Суалти-жавабти

– Мурул-хьунул декIарбикили гIергъи хьунуйзиб муруйзибад къиян –хIекь чебахъахъес (компенсация) тIалаббарес ихтияр лебсив, эгер мурул цахIнаб хIербирухIели хьуна арцличил хIерирули кали виалли? – Эгер мурул хьуна арцличил хIерирули кали виалли, илини биалли дугьбачил иличи...


Имам Абу ХIамид аль-Гъазали

УчIанничи кагъар Урши, насихIят бурес гьамадси саби, амма ил кьабулбарес къиянбулхъан, сенахIенну ил кьутIкьусин кабилзан сунела хьуланас гьуни бедлугусилис, уркIилис къадагъаласи дигухIели. Хаслира багьуди касили хьалли нафслис гIелавад вашуси ва дунъялизи вархибси. Илала пикри хIясибли,...


ДехIибала черихъни

Бусурман адам 13 – 14 дус виубхIейчивад балугълаваибси сай: хIебиалли, иличи дехIибала, дуббуцари ва цархIилти Аллагьлис ﷻ дирути гIибадатла жураби (фарзани) хъарти сари. Фарзла (паризала) цадехI дехIибала уркалунси 70 дус жагьаннабла цIализив вирар или цабехIти гIялимтани буруси пикри лебси...