бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Редакциялизи кагъар

Редакциялизи кагъар

Редакциялизи кагъар

- Кьиямала бархIи секьяйда баркьудлуми умцантачир дитIкайкIути?

 

Бунагьунира гIяхIти баркьудлумира даимти гIямрулизир дитIкайкIни хIекьси ва бархьси саби. Иличила ЧевяхIси Аллагьли ﷻ Кьуръайзиб буриб: «Умцанти (чучирра адамтала баркьудлуми дитIкакIибти) ит бархIи хIекьдеш саби. Чила умцантала шали декIли биаллира - сархибдешунала бегIти саби. Чила кункли биаллира (сенкIун илдала гIяхIти баркьудлуми кьабулхIедирути сари чула бирхауди агархIели), чули чус зарал биру (саби даимси шабагъатлизибад мяхIрумбарили), илдани Нушала гIяламатуначи бирххIерули, илди кьабулхIедирухIели».

 

 

ЧевяхIси Аллагьли ﷻ баянбирули сай дахъал аятуназиб Диванна бархIи Сунела лугърала баркьудлуми умцес умцанти даршили дирниличила, ил багьандан бегIлара камси биалра бархьдеш хIисаблизи кайсуси саби.

Иличила Дурхъаси Кьуръайзиб бурили саби: «Диванна бархIи Нушани дурусти умцанти кадирхьехIе. Цаличилра балкIдеш хIебирар. Эгер биштIаси кьякьцад биалра (баркьуди), Нушани ил лебхехIе (ва умцантачи кабирхьехIе). Нушани (адамтала баркьудлуми) хIисаблизи дуцни баибси саби».

ЦархIил сурализиб ЧевяхIси Аллагьли ﷻ балахъули сай:

«ХIякьикьатлизиб Аллагьли ﷻ камсилра бархьдешагри бируси ахIен, мискьалла заррацадра. Эгер (баркьуди) гIяхIси биалли, Аллагьли ﷻ ил имцIабиру (илис бируси кири) ва Сунечибадра чебяхIси шабагъат луга».

Аллагьла Расулли ﷺ умцантачила буриб: «Кьиямала бархIи умцанти кадилзахъа ва адам кили илдачи кархьу. Илала мякьла (малаикунани) илала баркьудлуми кадихьибхIели, умцантала алгъай шали декIбикIес бехIбирхьур. Ил тяхIярли ил адам Жагьаннаблизи виркур. Ил аркухIели, илини тIама бикьу РяхIмучевсила шайзибад: «КъалабамадикIудая, гьалакмадикIудая. Ил адамлис гIяхIдешлис ца секIал лебал». ГIур кагъар лебху сунезибра белкIунси: «Ла илагьа иллаЛлагь» (Ца Аллагь ﷻ ахIенси цархIил агара) ва ил адам левси мерличи кабирхьу, ва ил шайчибси кьям гIяхIти баркьудлумала шайчиб декIбирар».

Бурни хIясибли, умцантала кIел халати кьям ва гIякьрабти (стрелки) дирути сари. Гьарил кьямла халадешла кьадар машрикьличибад магърибличи бикайчи бируси саби.

Ибну ГIяббасличибад балахъули саби:

«Умцанти даршили гIяхIти баркьудлуми ва бунагьла баркьудлуми илар дитIкайкIути сари. ГIяхIти баркьудлуми бегIлара гIяхIси жураличил кадирхьути сари ва вайти баркьудлумачир декIдирар. Ил тяхIярли илди Алжанала унхърази арху ва кIялгIнала мякьла мерладиру. ГIур бирхутази буру: «Каса хIела баркьудлуми». Ил адам Алжанализи айцIур ва сунела баркьудлуми хIясибли сунела мер бала.

Вайти баркьудлуми бегIлара вайси даражаличир лерху ва ил тяхIярли умцантала кьямлизи кадирхьу. Гьайгьайрагу, илди кункти дирар, къянала баркьудлумикIун кункти сари. Илди жагьаннабла цIализи илдала хужаимла мерличи иргьути сари. Илкьяйдали илизи буру: «Каса хIела баркьудлуми (цIа хIу лайикьикибси)». ГIур ил адам Жагьаннабла цIализи айцIур ва сунела баркьудлумала кумекличил сунес делкIунти журала танбихIуни дургу.

Гьайгьай, илдани чичибалра гIяхIил чула мер бала, Алжанала ва Жагьаннабла саби хIербируси мер-мусаличиб чула баркьудлуми хIясибли.

Ил Диванна бархIи илдани Диванна майдан бархьбалта ва чус делкIунти чула гьарли-марти хъулрази чарбулхъан.

 

«Алжаналичила 99 суал» бикIуси жузлизибад

 

 

2026-09-01 (РабигIуль-Авваль 1448 д.) №9.


Иличирли декIардулхъулра

Нушала тах шагьар МяхIячкъалализирти гIямру дахъ дебали дуцIли ардашули сари. Адамти даим къалабали саби хIянчиличи ва белчIудиличи балкьаэс. Буралли, адамтала гIямрула халаси бутIа гьундурачиб арбашан биубли саби. СенахIенну шагьар халабикIухIели ва илала ца мерличивад цархIил мерличи ваэс...


Чили жаваб лугуси?

ХIера, нушала улка 35 дус хIербирули саби базарла экономикала журализиб. Демократия саби ил, бикIули саби нушачиб. Гьалаб социализмала улка сабри. Дила пикрили, гIядатла адамлис дебали балбикибси пачалихъла кабиз сабри ил. ГIе, гьаларти дусмазиб, гъаибил даршдуслихъла гъаибти дусмачибад...


РабигIуль-авваль базла дурхъадеш

РабигIуль-авваль баз ЧевяхIси Аллагьли ﷻ дурхъабарибси саби лебил Сунени бархьибти идбагуназивад бегIлара Сунес дигуси Расул ﷺ акIни багьандан. Ил сабабли ил нушаб лебтасалра дебали дигахъес чебсира саби. РабигIуль-авваль – нушала дурхъаси Идбаг ﷺ акIубси баз саби, нуша жагьаннабла цIализирад...


«Дарга, барая балга»

ГIяллаева ПатIимат БяхIмудовна акIубси сари Дахадаевла районна КьярбачIимахьила шилизир 1981 ибил дуслизир. Илала белчIуди 1987 ибил дуслизиб бехIбихьибсири, Къаякентла районна Сагаси Вихърила школализиб. БелчIудилизир гьаларяхI аррякьунси илини кIел класс тамандариб ва КьярбачIимахьила школализиб...


ЖумягI бархIила суннатуни

Ассаламу гIялайкум, ахIерти динна узби, жумягI бархIила суннатуначила бирар нушала вягIза.    Аллагь ﷻ нушачи дугьаизурли викIули сай: «Ва дирхути, хIуша жумягI бархIи жидарибхIели хутIбаличи лехIяхъахъес, дехIибала дарахъес, къалабадикирая ва вачурти датирая ил хIушаб гIяхIси...