бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Узби бусурманти

Узби бусурманти

Адам сунела гIямрулизив сегъунти-дигара къиянти анцIбукьунази виркуси сай, ва ца Аллагьлис ﷻ ахIенси чисалра хIебала илис кьадарсиличила. Амма гьарилра-сера адамли сунечи чедуркъубти къияндешуни асилдешличил ахъес хIейрар. Гьарил анцIбукьлизив адамдеш ва адабдеш дихIес вируси сай, марлира, иман цIакьси адамлицун. ХIядислизибра бурилигу: «Савли пукьализибад дурабухъунси чяка кьяйдали Аллагьличи ﷻ таваккал бирен, илхIели Илини сунечи чейсу хIела зугIлуми ва ризкьи».

 

Ишаб нуни бурес дигулра илдигъунти иманчебти адамтачила, цала цали хатир кахIебатурли, ЧевяхIсиличи хъарахъили, чучи чебуркъубси масъала ирзухIели, адамдеш дихIибти. Дила белкIла игитуни декIар-декIарти миллатла адамти биалра, илди гьарли-марти узби бусурмантили уббухъун. Илди бузерила адамти саби ва кIилалра пикри сабри хъалибарглис хIялалси яшав барес ибси.

МяхIяммад Абакаров Дахадаевла районна Ирагъила шилизивадси сай. Ил машиналичиб адамти бикули, узуси сай. АнцIбукь кабикибсири Рамазан базлизиб. Сунела хIянчилис балбикибси машина баргес ибси пикриличил объявление хIясибли къяйцIикIули, илини сунес гIягIнисигъуна баргиб. Ил машина чебаэс узичил варх БотIлихлизи ваиб. Машина ункъси аги-хIяйчиб сабри, багьаличира кьабуллири, хIятта илала вегI кIарахъан Микаил вачар дургIели баресра кьабуликиб. Дуцили някъби, илдани вачарла вягIда бигьун.

МяхIяммадли гьанбуршули сай: «Илкьяйдали машина асили, иличиб адамти бикули чумал баз узули леври. ГIергъиси архIя Пятигорсклизи бетаур. Илабси постличиб тIашаибхIели, документуни къалпти сари или адамтира дураили, тамай ахтардибарайчи машина арбукиб. Илав вецIал бархIи хIерли калунра, амма жаваб хIегиб. ГIур зянкъдяхъили буриб документуни къалпти сарниличила. ИлхIели нуни Микаилличи зянкъдяхъили, бетаурсиличила бурира. Ил тамашавиуб, сенахIенну 5 дус сай ил машиналичив вашули, ахтардибирули хьалли селра багьана баргибси ахIенри. Илра гьалав машиналис документуни дарибсиличи дугьаизурли хьалли ахир хIебаргиб.

Ил баягъи машина Армениялизибад кибси сабри, ва ита нушанира дугьабиз бархьесли кьасбарира. Баз дикили гIергъи жаваб бакIиб машина чинабалра учетличиб агниличила ва документуни къалпти диъниличила. Машина гьаннара чарбарибси ахIен. Нуша къаршидикили, се баралли гIяхIсил пикридухъес кьасбарира. ИлхIели Микаилли хамис бархIи шагьарлизи вакIили, ил масъала арзес кьасбирис или багьахъур. Ил викIар: «ХIу илгъуна хIяйчив ватурли, рахли хамис бархIи сабаайчи убкIус или урухкIулра…ИлхIели ЧевяхIсила гьала ну секьяйда кайзиша?»

ХIера, ахIерти динна узби-рузби, илкьяйда пикриикIуси адамла иман се даражаличиб сабил хIисаббарая хIушани! МяхIяммадла гъай хIясибли, сунесра декIлири, сенахIенну ил адамлис кIинали халаси зарал биубхIели. Микаилли машина МяхIяммадлис бицили гIергъи, чеимцIа арц дедили сунес цархIил машина асибсири.

МяхIяммадли хабар даимбариб: «Микаилли ил машина наб гьалабихьиб, дигалли арц лугас, дигалли иш машина лугас или. Дила итхIели ахъри аги ил асес ва ну цархIил шагьарлизив сайри. Илалара бусягIят дурасили наб гес арц аги. Нуни илис замана бедира арц дучахъес. Набзи адамти бикIутири: «ХIу вирхмаруд, виргIяиргурину, ил судлизи веда …» Ну иличи вирхулри, сенкIун чуйнара иличил къаршиикибхIели, цайналра илизиб васвасикIеси селра чехIебаира.

Арц чардарес вакIибхIели, Микаилли уркIи-уркIилабад чевверхни тиладибариб, сай сабабли ну илгъуна анцIбукьлизи викни багьандан, ва ну зараллизив хIетес багьандан чеимцIа арц гесра вархли вализур».

Гьайгьайрагу, ишбархIила замана илдигъунти адамти лебни халаси игъбар саби, гьарли-марси узидешла баркьуди дураберкIили, лебтасалра гIибратли бурести. ХIера илдигъунти саби гьарли-марти узби бусурманти бирути, цала цали уркIи бамкьахъес Аллагьлизибад ﷻ урухкIути. Иман ва яхI-ламус дихIули ЧевяхIсила гьалаб умули калунти.

 

Наида Гъуруева

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


ДехIибала черихъни

Бусурман адам 13 – 14 дус виубхIейчивад балугълаваибси сай: хIебиалли, иличи дехIибала, дуббуцари ва цархIилти Аллагьлис ﷻ дирути гIибадатла жураби (фарзани) хъарти сари. Фарзла (паризала) цадехI дехIибала уркалунси 70 дус жагьаннабла цIализив вирар или цабехIти гIялимтани буруси пикри лебси...


ЧевяхIсила хъарбаркьуни дузахъес чебиркур

Кабиили бикути, палтар, тIалхIяна ицути машинаби, компьютерти, телевизорти, хутIличир дузути чяйникуни, печани, яшавла шуртIри кункдирути дахъал ваяхI гьаналла замана дуракаили сари, илди халкьли дузахъули сари. ВаяхI исухIели, илди секьяйда дузахъутил бурути жузира (инструкция по применению)...


Республикализивра цаибси

Дила белкIла игитгъуна адамличила макьала белкIес цазаманализиб къияннира бирар, гьамадлира. Мурхьти багьудлумачилси гIялимличила белкIес, хаслира ил академик виалли, лайикьси тяхIярли бетхIерар или гьанбиркули бирар. ГIялимличил ца даражаличир ихтилатдикIес, гIилмулашал мурхьти илала багьудлумачи...


Имам Абу ХIамид аль-Гъазали

УчIанничи кагъар Урши, насихIят бурес гьамадси саби, амма ил кьабулбарес къиянбулхъан, сенахIенну ил кьутIкьусин кабилзан сунела хьуланас гьуни бедлугусилис, уркIилис къадагъаласи дигухIели. Хаслира багьуди касили хьалли нафслис гIелавад вашуси ва дунъялизи вархибси. Илала пикри хIясибли,...


БекIлибиубси ва мягIничебси масъала

Нушала улкали гIергъити дусмазир хъалибарг мяхIкамбарес ва гIеббуцес багьандан дурадуркIути сагадешуни дебали дигести сари. Бахъал дурхIначилти халибаргунас дедлугути арц, пособиеби, нешдешла капитал ва цархIилтира кункдешуни лер.   ГIергъиси манзил нушала улкализир 31 хIукму кьабулдарили сари...