Жагьти бургъанти
Аллагьла Расулли ﷺ бегI гьалаб Маккала халкь ислам динничи жибарибхIели ва къанчанас суждабирахъес къадагъабарибхIели, илис илала гъамтира бархли душманти бетаур. Илдани илис ва илала асхIябтас къияндешуни алкIахъес бехIбихьиб.
Идбагдешла 13 – эсил дуслизиб сунела асхIябтачил варх ил Маккализивад Мадинализи гечиуб, сабира 450 километрла гьарахъси. Илаб ислам дин бахъалгъунтани кьабулбарилри, илдани Аллагьла Расуллис ﷺ кумекбирес ва валтахъес чеасиб. Ил манзил Маккализибти илгъуна анцIбукьличи разили ахIенри. Илдас дигулри Мадинализибти бусурмантасра къияндешуни акIахъес. Илдани Мадинализир дахъал дявти дурадеркIиб, амма даим удибиркули калун.
БегI гьалаб кабикибси дергъ Бадрула сабри. Къаршикарти 1000 адам лебри ва илдала ярагъра бегIлара гIяхIтири. Илдала 100 урчи лерри. Бусурманти биалли 313 адам сабри лебти. Илди ярагъличил гIеббуцни вайтIари ва чумал урчи сарри лерти, амма чучиб хIяйнали бахъал душмантачи къаршили гъабзадешличил бургъулри. ХIебирхантала бекI Абу Жагьль сунела дадамтази даим жиикIулри илди бусурмантачи къаршили цIакьли бургъахъес багьандан.
Аллагьла Расулла ﷺ асхIяб АбдуряхIман ибн Рауфли буриб: «Дергъ бегIлара цIакьли бемжурси манзил, ну дявила майдайчив сайри. Ил манзил ансартазибадти кIел урши гъамбиуб. Илдазивад цали хьарбаиб: - Адавзи, чинава Абу Жагьль?
Нуни хьарбаира: - Се гIягIнили хIед илизибад?
- Нуни аргъира илини нушала дигуси Идбаг ﷺ дебали кьакьавикIахъниличила. Нуни хъя бирулра, ил варгасли нуни ил каршис!
Тяп илкьяйдали буриб кIиибил уршилира. Илди кIелрани Абу Жагьль кавшес кьасбарилри. Илдас Муаз ва Муаввиз бикIулри, илди узбикьурти сабри. Илдала дудеш Харис бин Рифа сайри Бану Наджар кьамлизив хIурматчевси адам. Ил ислам дин кабизайчи вебкIиб, амма илдала нешли дин кьабулбариб. Ил асхIябтазирадси сарри ва сунела дурхIни исламлизиб бяркъур. Илис Афрау бикIи.
АбдуряхIман бин Ауф викIар:
- Ну гьарли-марли тамашавиубра илди кIелра гIулухъа динничи бирхниличи ва Абу-Жагьль левси мер чебаахъира. Илини бургъантала къяяни дурусдирулри. КIелра жагьил уршили хъярхъли чула турани адитIун ва иличи бетухъун. Илди иличи чебухъи илис бяхъяни чегахъиб ва ил ванзаличи кайкахъиб. Абу Жагьльла урши Икримали сунела турличил Муазла някълизи бяхъиб. ГIур иличибли ил някъ агарли калунсири.
КIелра урши Аллагьла Расулличи ﷺ бакIили чучил кабикибси анцIбукьличила буриб. Илдани илис хIили дясунти турани чедаахъиб, Идбаг ﷺ илдачи вирхаур.
Камси заманала гIергъи Абу Жагьль кавшниличила ГIябдулла бин Масуд вакIили буриб.
Иш чедибси хабарлизибад аргъес чебиркур, Аллагьла Расулли ﷺ дахъал къияндешуни чедаиб ва нуша багьандан илди дяхIяур. Илбагьанданра нушаб Аллагьла Расулличи ﷺ диги дакIубирес чебиркур нушала гIямруличи дигилиличибра имцIали.