ДугIя – гIибадат саби
ДугIя имцIали кьабулбиру
- Зулмулиувсила.
- Гьункьяла.
- Чула дурхIнас балга бирути бегIтала.
- Дубуцибсила.
- Дубкалтусила.
- Имамла.
- БегIтала хIурматбирути дурхIнала.
- ХIяжла 15 мерличиб:
1) ТIаваф бехIбирхьуси мерличиб.
2) Мултазамла мякьлаб (КягIба-лара ЦIудара къаркъалара ургала).
3) Шиндирла гьалаб (мукьлукьлиула).
4) КягIбала бухIнаб.
5) Замзамла мякьлаб.
6) Сафаличиб.
7) Марваличиб.
8) Сафа ва Марвала ургаб.
9) Макьам Ибрагьимла мякьлаб (макьам-мер).
10) ГIярафат дубурличиб (гIяра-фат-багьуди).
11) Муздалифличиб (муздалиф-цугдикни, бегI гьалар магъриблара дугилара дехIибала дарибси мер, илди дехIибала цугдикибси).
12) Миналичиб.
13) Къаркъуби иргьуси цаибил мер.
14) Къаркъуби иргьуси кIиибил мер.
15) Къаркъуби иргьуси хIябъи-бил мер.
Аллагьли ﷻ балгалис жаваб хIелугнила сабаб
Гьачам Аллагьла ﷻ вали Ибрагьим бин Адгьамлизи хьарбаиб: «Аллагьли ﷻ Кьуръайзиб иб: «Набзи дугIяличил дугьадилзеная, ва Нуни хIушаб жаваб лугас». Сен Илини нушаб жаваб xleлугуси?»
Ибрагьимли жаваб чарбариб:
- Секьяйда хIушаб Аллагьли ﷻ жаваб лугуси, вецIал анцIбукьлизир хIушала уркIби дебкIили диалли:
1.ХIушани Аллагьличила ﷻ балулра, амма хIушани Аллагьла ﷻ гьаларти чеблуми ихъули ахIенра.
- ХIушани Кьуръан бучIулра, амма ил хIясибли дузули ахIенра.
- ХIуша Расулуллагь ﷺ дига-хъехIе дикIулра, амма илала суннат уббалтулра.
- Илбис хIушала душман са-би дикIулра, амма хIуша илис мутIигIлира.
- ХIушаб Алжана дигулра, амма Алжанализи аркути баркьудлуми хIедирулра.
- ХIуша Жагьаннаблизирад уцехIе дикIулра, амма хIякьикьатлизир хIуша Жагьаннаблизи дуцIдикIулра.
- ХIуша бебкIаличила гъай-дикIулра, амма иличи хIядур-дикIули ахIенра.
- ХIуша цархIилтала нукьсан-дешунагIир умцIулра, xlyшала нукьсандешуначи пикри бяхIчи-хIейули.
- ХIушала бебкIибти хIушани хIярибихьилра, амма илдачила пикридикIули ахIенра.
- ХIуша Аллагьла ﷻ лигI-матуна дукулра, амма Илис баркалла дикIули ахIенра — шукру АлхIямдулиллагь или.
Иш дунъяла ва итил дунъяла шишимъулти чераркуси дугIя
Абу Дардани бурибси хIядислизиб балахъули саби Аллагьла Расулли ﷺ бурибси: «Савли ва бархIехъ 7 – на иш дугIя белчIунси, Аллагьла ﷻ икьайчивли иш дунъяла ва итил дунъяла анцIкьи-шишимтазивад акьувалта».
«ХIясбийа – ллагьу ла илагьа илла гьу гIялайгьи таваккалту ва гьува раббул-л-гIаршил гIазим».
«Наб ца Аллагьра ﷻ виур! Ил агарси цархIил Аллагь ﷻ агара. Иличи хъарахъилра (таваккал бирулра) Ил сай ЧевяхIси Пача (9:I29)».
ДугIла гъай детаурси, Аллагь ﷻ гьанхIершуси мерличивад айзурхIели бучIуси дугIя:
«СубхIанака, Аллагьумма ва бихIамдика ашгьаду алля илагьа ила анта астагъфирука ва атубуу иляйка гIамильту суан ва залямту нафси фагъфирли фаинна гьу ля ягъфиру ззунуба илла анта».
«Умусири ХIу гьар секIайзивад, ХIечи хIебирхантани чедурцутазивад. Я Аллагь ﷻ ХIед сари дезни, нуни бикьридеш дирулра суждабарес чебси ХIу ахIенси цархIил агни. Нуни ХIези тиладибирулра дила бунагьуначивад чевверхахъес, нуни тавба дирулра. Нуни вайси барира ва набчил бархьагардеш барира. Нуни тиладибирулра ХIези дила бунагьуначивад чевверхахъес, марлира, ХIу ахIенси цархIил агара бунагьуначивад чеввурхуси».