бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Кьасумбег Мигьрабовлис – 70 дус

Кьасумбег Мигьрабовлис – 70 дус

Дагъиста халкьла писатель Кьасумбег Ибрагьимович Мигьрабов акIубси сай Хайдакьла районна ХIуллила шилизив. Шила школа белчIи гIергъи илини Избербашла педучилище таманбариб. МугIяллимли узули калун. ГIярмияла къяяназивад чарухъи гIергъи, Москвала литературный институт белчIун. Чумал мерличив узули калун: районна багьудила отделлизив, школализив, республикала «Замана» газетализив, Дагъучпедгизлизив.

 

БусягIят ил жузала издательстволизив даргала отделла редакторли узули сай. Даргала театрли илала чумал пьеса хIясибли спектакльти кадихьиб. Дурадухъунти жузи: «Тамашала муэрти», «АрхIя», «Дила далай», «Дугила карбан», «Ясир», «Бизили кьяркьси дунъя» ва дахъал цархIилтира. Илала поэзия дигантас назмурти гьаладирхьулра.

 

 

НЕШАНАЛА ДЯХI

Нешла дяхI дяхIцун ахIен,

ХIерикIес анцIхIелкьути.

ХIу чина ваадлира,

ХIулбас гьалар ухути.

 

Илди сипатуни сар

Дунъя мяхIкамбирути,

Се анцIбукь кабикалра

Чучиб багьарбулхъути.

 

Илдачир чеэс вирар

ДурхIна ихъути дукьби,

Хабарагар балагьван

Кьадардирути дургъби.

 

Арцурси хIярхIя, ханжал

Вайбаркьлис гьакIбарибси.

Дагьардирар илдачир

Гъаршван авлахъличибси…

 

ХIеръая нешаначи

ДурхIни хIярибирхьути.

Азбарла къапулабад

Ганзи гьуниббалтути.

 

Чебаая цархIилти –

ДурхIни чархIебухъунти.

«Чебла ахъили алхун»

Ибси кагъар касибти.

 

Иш дунъяра уршбира

Паргъатти биаллири.

БерхIи кьяйда нешла дяхI

Мурталра кавлутири.

 

 

ШАНТИ

БерхIила нур делхIайчи

Дила шанти чебсаргъур.

Ши шилахъбиарайчи

ХIябрази кьулгьу арху.

 

Ил гIядат ишбархIира

Даимбариб илдани.

Ванзализи ведили

Айкьурси дубуртани.

 

Цалис ца гIяхIдеш балги

Минабиуб хъулрази.

УркIецIичебти бирар

Илди ил сягIятлизиб.

 

ИштяхIличил хIерикIус

Ну илдачи мурталра.

Набчи разибиахъес

ХIейасра гьачамалра.

 

УркIилизи ряхIятдеш

Хьурабиру дурхIнани.

Тамашала гьав картIу

СихIрула агурбани.

 

Ишаб ахъли саби зак

Зумали – зубартира.

ИмцIали гьунидиур

ХIед ахIертала рухIра.

 

 

ХАПЛИ

Хапли иш кьяркьси дунъя

Нуни гIелаб батасли,

Анхъла ца галгаалра,

ХIебуръару тIаш-тIашли?

 

Илар делчIунтиригу

Далуйти гIяхIтигъунти.

Марлира, гьанкI бемцIахъни

Галгубани хъумхIертув?

 

Заклира хIебилшахъав

Дила хIурматлис ури?

Ванзаличив ну агни

Багьурли хIерван или.

 

Авлахъла вавни кьалли

ЛукI-лукIдяхъили калзан.

Илдас гIяхIхIебизеси

Нуни селра хIебарра.

 

Яра гIяхIхIебилзахъав

Чула вавни къябдирни?

Ца чурми гIеркъасилис

Нуни даим дедлугни?

 

Гьу, илди кьалли дуэс.

Ит рурсини се биру?

ЦIудара кIаналиу

Чурми дигIянхIедирув?

 

 

БЕГI ГЬАЛАВ

БегI гьалав вархьилра ну

Шантани хIяб буркъахъес,

ХIябилра гIядабли леб

КIел ганзла уди кацIес.

 

Дила мякьлавси ухъна

Хъулив кьяйда сай ишав.

(УруххIейкIни багьахъес

ХIебалас се баришал?)

 

МурхьбикIули саби хIяб

Ца гIяжаибли лехIли

БикIусиван, хIечира

Бирусира ну хIерли.

 

Аъбяхъибси кьакван саб

ХIяб, хIери баибхIели.

Се сабил хьарбаили

Жавабличиван хIерли.

 

Жаваб биалли - лехIдеш

Саби хIяб укъантала.

ЛехIли сар цIелдубира

Хъулчрачир ахиратла.

 

ВегIебш, инсан, хIебалас

Сен къалабасил кьяркьсил?

Даимдеш нушачибад

КIел ганзлакъи гьарахъси.

 

 

 

МУРТРИЛ КЬАКЬАЛИРИ НУ

Муртрил кьакьалири ну,

Дусми аркьули или.

Хъябличиб чеблумала

Дех декIбикIули или.

 

Кьакьалири байрумти,

Хапли кадурхар или.

ГIяшикьтала абзлизив

Ну гIелакалхъас или…

 

ИшбархIи хIедуйгIулра

Дусми нуни аркьути

Сипир-дягIли хясаван

Чина сарил архути.

 

ХIедуйгIулра байрумти

Детахъибти гъайлизир…

ВатIанра саб зягIипли –

Дяхъурбазиб, хIилизиб.

 

ХIедуйгIулра – аргъала

Дуцили урехили…

ДурхIни гушбирар или

Тукейзи кьацI хIехили.

 

УрухкIули дудешли

ГьанхIедуцесгу или,

Ца бархIи дила ахIер

ЧархIерухъесгу или.

 

…Муртрил ну урухкIулри,

Дусми аркьули или.

ИшбархIи – ил зугIяйзи

Чи сая халбируси?..

 

Биалри – адам кьяйда

Калес адамти-ургав

Кабизахъес кьяшмачи

 Дила ахIерси улка…

 

 

ШИ

Чарулхъулра шилизи

ГIяхIцадхIи вакIхIекIили,

Ил манзил гIяхIцад гIяхIти

АкIниличи вирхули.

 

Амма селра агара

Шилизиб барсбиубси,

Хъалчла дубличир хIерси

Рухъна агни ахIенси.

 

Къандакъуни дируси

Левал хиви дирхъули.

Гьалар кьяйда рурсили

Лерал хабарла хъуми.

 

Мурталраван гьаннара

ГьакIбариб къуйрукъ хяли.

Дила уркIиличибси

БицIули саби хIяли…

 

Ну гъамиэс хIейруси,

Ухънала хIер бучIулра:

«Ши батурли арякьи.

Дарсдешуни дигулрив?..»

 

Шила шинкьанкулала

Итди децIани лерал:

«Шантас авара агу,

Ну левсирал ахIенрал».

 

Ца ухъна сай хIябрази

Савли-бархIехъ вашуси,

УркIиличиб ясинра –

ГIур агара балуси.

 

ЖАЛ

ГIяжаибси гьанкIли

лайлабариб ши

Агара тIама…

ХIябразиб бучIуси бац абухъайчи

Чинаба тIума?..

Юх, чекасес хIейрус

дугила декIдеш –

Дураулхъулра…

Ши кьяйда буцилив

чебихьи лехIдеш,

Дудешла хъура?..

Ца гьатIи ну кьяйда

гьанкIагарси лев

Кьакьала дублав…

ХIера, бигуб цIябдеш,

пашакьур лехIдеш,

ЦIали пирхикIла…

ДукелцIи гIераргьур

дайларад анхъла –

ТалихIчебтала…

Гъамли мекъ хIебиэс гIямал агара

ГьанкI агартала.

КьицIбарибси кьяйда

кабикиб ури,

Бишун азбарлаб…

Арцурсин ветаиб улкьайла уди

Урши хъубзарла.

ХъехIли кьакьавариб

сирмала уста

ХIекьли савцили…

Жагьил неш гьарракIиб

улкьайларадли

ДурхIя вирцили…

Хяла авла арцур хIерлис гIеларад

Зубри дирцIули…

Чи сайрил арякьун

дила мякьлавад,

ДекIли висули…

Дила жан-рухIлизив

ну чум виасра

ЛехIли лебилра…

Чи чедииркурал балхIебалулра,

ГьанкIра агара…

2026-09-01 (РабигIуль-Авваль 1448 д.) №9.


Садж

Садж азербайжанлантала хурег саби. Ил жура-журала диълизибад барес вируси сай. Нушани гIяргIяла диълизибад гьалабирхьулра. ГIягIнидиркур: гIяргIяла диъ – 300 гр. помидор – 3; жерши – 200 гр; кьяртIалализирти хъара – 250 гр; шайтIа кьапIни – 100 гр; болгарский...


ЖумягI бархIила суннатуни

Ассаламу гIялайкум, ахIерти динна узби, жумягI бархIила суннатуначила бирар нушала вягIза.    Аллагь ﷻ нушачи дугьаизурли викIули сай: «Ва дирхути, хIуша жумягI бархIи жидарибхIели хутIбаличи лехIяхъахъес, дехIибала дарахъес, къалабадикирая ва вачурти датирая ил хIушаб гIяхIси...


Россия гъармука улка ахIен

Нушала улкали Украинализиб дурабуркIуси дявила хасси балбуц 1941-1945-ибти дусмазиб Германияла фашистуначил кабикибси нушала ВатIа ЧебяхIси дергъичиб бухъянбитIи саби. Ил багьандан ургар Россияла Президентла пресс-секретарь Дмитрий Песков илис «нушала улкали Украинализиб дурабуркIуси дявила...


«Дарга, барая балга»

ГIяллаева ПатIимат БяхIмудовна акIубси сари Дахадаевла районна КьярбачIимахьила шилизир 1981 ибил дуслизир. Илала белчIуди 1987 ибил дуслизиб бехIбихьибсири, Къаякентла районна Сагаси Вихърила школализиб. БелчIудилизир гьаларяхI аррякьунси илини кIел класс тамандариб ва КьярбачIимахьила школализиб...


РабигIуль-авваль базла дурхъадеш

РабигIуль-авваль баз ЧевяхIси Аллагьли ﷻ дурхъабарибси саби лебил Сунени бархьибти идбагуназивад бегIлара Сунес дигуси Расул ﷺ акIни багьандан. Ил сабабли ил нушаб лебтасалра дебали дигахъес чебсира саби. РабигIуль-авваль – нушала дурхъаси Идбаг ﷺ акIубси баз саби, нуша жагьаннабла цIализирад...