бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Динничила баянти

Динничила баянти

ХIядис: «БагьудлумагIир умцIеная сириличирад хIябличи бикайчи». Ислам дин бусурмай дурусли детерхахъес гIягIнити 5 рукнулизибад (бутIа) цалабикибси саби:

  1. Шагьадат: «Ля илягьа илля ллагь, МухIяммад Расулуллагь», уркIили ва дугьбачил марбарни;
  2. БархIилис шудехI дехIибала дирни;
  3. Рабазан базлизив дубурцни;
  4. Закат бедлугни;
  5. ХIяжлизи укьни (арадеш ва арцла имканти диалли).

Исламла кIиэсил рукнули сарти дехIибала бусурма дурхъаси чебла, ЧевяхIси Аллагьлис ﷻ гIибадатла (дубурцни, закат, хIяж, садакьа, Кьуръан бучIни ва ц.) субхIянтазиб мургьила мачагъуна саби.

Гьарил бусурмайчи цаван хъарси саби дехIибала дирнила даража даим ункъбикIахънира, динна багьудлуми «сирилавад хIябличи бикайчи» мурталра мурхьдикIахънира. Иличи ургIебси кьисмат чисалра кьадармабиаб: Идбагличи e къаршиси Аллагьличи ﷻ къаршиси сай. Иш белкIани нушани дехIибала дирнила даража чеункъбикIахъес ва динна шайчирти цацадехI багьудлуми мурхьдикIахъес хIяжатдеш лебни багьандан гьаладирхьути сари. ХIядислизиб бурули саби, паризала (фарзла) цадехI дехIибала калунси инсан 70 дус жагьаннабла цIализи минавирниличила. БебкIа мурт чесабиурал хIебалухIели, хабарагарли бакIес асубирухIели дехIибала дирес вехIирхьни цалра жагьилли гIурличи – сай ухънаваайчи – арбухес гьеч асухIебирар. Иличи ургIебли, «ФатихIя», «АттахIийяту» уркIиличир дяркъяйчи, илдала мерлаб верхIна-верхIна «Бисмиллагьи-р-рахIманир-рахIим» викIули дазала дирухIелира гьачам гьар биркIайс ил бучIа). ГIулухъабас ва жагьилтас Аллагьла ﷻ исламла кIиэсил рукну бетурхахъули, дехIибайзир дучIути лерилра балгни чедетаахъили дяркъурли, уркIиуркIилабадси гIибадат бехIбихьес чебиркур.

ДехIиба мез руркъухIели, сегъунтилра хатIаби кахIелахъес багьандан, гьарил гIяраб мез дархьли махражличил учIес балусиличи дугьаизаб, чузир хатIаагарти, дурусти дехIибала сари ЧевяхIсини кьабулдирутину.

Ва динна узби-рузби дехIибала жагали, илар дучIути гъарацIхIедарили дирес чебиркур. ДехIиба гьаларра, илдас гIергъира вайдешуна виркьусила сегъунтилра дехIибала агниличила буруси хIядисличи хасси пикри бяхIчиаая ва пикридухъеная: «Марлира, вайдешуни, такьсирти дарахъес диргалахIедулхъути дехIибала чили дирули виалра, илала сегъунтилра дехIибала агара».

Даимлис аргъа: ДехIибала дирути сари ца ЧевяхIси Аллагьличила ﷻ ахIенти, дунъяла пикрумазибад уркIи тамай умубарили, Аллагьли ﷻ сай чейъни балули, дурхъал КьиблаличивяхI кайзурли виъниличила, балуй шайчиб – гьалжана, алгъай шайчиб – жагьаннабла цIа хIерли биъниличила гьеч хъумхIертурли.

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


Хьунул адамла дехIибала

Хьунул адамла дехIибайзир мурул адамлайзирад декIардулхъути цацадехI хасдешуни дирар, илди кIидехIлалра хьулчи ца биалра.   БегI гьалаб ил хасдеш декIарбулхъан, хьунул адамли дехIибала дехIдирхьухIели «Аллагьу акбар» или някъби ахъдурцухIели, илхIели ва кIинайс гьар...


ХУРЕГ БАЛКЬАРАХЪНИ

Долма (8 порция) ГIягIнидиркур: ТIутIила кIапIри – 300 гр; белкьунси диъ – 1 кг; биринж – 1 стакан; цIуба жерши – 1; итан жерши – 4 цула; бурт – 400 гр; кьар, зе, исиут, дерубти специяби – бизидеш хIясибли. Балкьарахъни: тIутIила кIапIри зукьиси...


Балга-дугIя

Хала нешла балга Я Кьудратла ВегI Аллагь ﷻ! ХIела уркIецIилизирад МухIяммад Идбагла ﷺ шафагIятлизирад, Кьуръа баракатлизирад декIармадираба. Гьанагар изайзирад, дяхIагар балагьлизирад дерцахъаба, Аллагь ﷻ! Нушачибад хIярамси гьарахъбарили, хIялалси гьарзабара, зягIипти изайзибад мурахасбатурли,...


ХIяжла рукнурти

ХIяж динна рукнуртала ца саби, гIялам халкьла вегI Аллагьлис ﷻ бируси гIибадатуназибад халасигъуна. ХIяж адамличи гIямрулизиб гьачам баресцун саби чебси, сунени назру баралли ахIенси.   ХIяж чеббиънилис шел шартI лер: бусурман виъни, балугълавиъни, дагьричевси виъни, азадси виъни, хIяжбарес...


Бакиличила

Ибн аль-Джаузила уршила урши Абуль Музафарли лукIули сай, Ибн Акильли сунечила буруси: «Гьачам, КягIбалис алав тIаваф барили гIергъи, нуни ванзаличиб жавгьар духрала баки чебаира. Иличиб хIунтIена гьимир лебри бриллигIянтличилси. Нуни ил ахъбуцира ва илала вегI варгес кьасбарира. Камси...