Динничила баянти

ХIядис: «БагьудлумагIир умцIеная сириличирад хIябличи бикайчи». Ислам дин бусурмай дурусли детерхахъес гIягIнити 5 рукнулизибад (бутIа) цалабикибси саби:
- Шагьадат: «Ля илягьа илля ллагь, МухIяммад Расулуллагь», уркIили ва дугьбачил марбарни;
- БархIилис шудехI дехIибала дирни;
- Рабазан базлизив дубурцни;
- Закат бедлугни;
- ХIяжлизи укьни (арадеш ва арцла имканти диалли).
Исламла кIиэсил рукнули сарти дехIибала бусурма дурхъаси чебла, ЧевяхIси Аллагьлис ﷻ гIибадатла (дубурцни, закат, хIяж, садакьа, Кьуръан бучIни ва ц.) субхIянтазиб мургьила мачагъуна саби.
Гьарил бусурмайчи цаван хъарси саби дехIибала дирнила даража даим ункъбикIахънира, динна багьудлуми «сирилавад хIябличи бикайчи» мурталра мурхьдикIахънира. Иличи ургIебси кьисмат чисалра кьадармабиаб: Идбагличи e къаршиси Аллагьличи ﷻ къаршиси сай. Иш белкIани нушани дехIибала дирнила даража чеункъбикIахъес ва динна шайчирти цацадехI багьудлуми мурхьдикIахъес хIяжатдеш лебни багьандан гьаладирхьути сари. ХIядислизиб бурули саби, паризала (фарзла) цадехI дехIибала калунси инсан 70 дус жагьаннабла цIализи минавирниличила. БебкIа мурт чесабиурал хIебалухIели, хабарагарли бакIес асубирухIели дехIибала дирес вехIирхьни цалра жагьилли гIурличи – сай ухънаваайчи – арбухес гьеч асухIебирар. Иличи ургIебли, «ФатихIя», «АттахIийяту» уркIиличир дяркъяйчи, илдала мерлаб верхIна-верхIна «Бисмиллагьи-р-рахIманир-рахIим» викIули дазала дирухIелира гьачам гьар биркIайс ил бучIа). ГIулухъабас ва жагьилтас Аллагьла ﷻ исламла кIиэсил рукну бетурхахъули, дехIибайзир дучIути лерилра балгни чедетаахъили дяркъурли, уркIиуркIилабадси гIибадат бехIбихьес чебиркур.
ДехIиба мез руркъухIели, сегъунтилра хатIаби кахIелахъес багьандан, гьарил гIяраб мез дархьли махражличил учIес балусиличи дугьаизаб, чузир хатIаагарти, дурусти дехIибала сари ЧевяхIсини кьабулдирутину.
Ва динна узби-рузби дехIибала жагали, илар дучIути гъарацIхIедарили дирес чебиркур. ДехIиба гьаларра, илдас гIергъира вайдешуна виркьусила сегъунтилра дехIибала агниличила буруси хIядисличи хасси пикри бяхIчиаая ва пикридухъеная: «Марлира, вайдешуни, такьсирти дарахъес диргалахIедулхъути дехIибала чили дирули виалра, илала сегъунтилра дехIибала агара».
Даимлис аргъа: ДехIибала дирути сари ца ЧевяхIси Аллагьличила ﷻ ахIенти, дунъяла пикрумазибад уркIи тамай умубарили, Аллагьли ﷻ сай чейъни балули, дурхъал КьиблаличивяхI кайзурли виъниличила, балуй шайчиб – гьалжана, алгъай шайчиб – жагьаннабла цIа хIерли биъниличила гьеч хъумхIертурли.