бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Шагьада

Шагьада

Шагьада

Лебтасалра ашкарси саби Ислам шел хьулчиличиб тIашси биъни (иличила гьаларти номертазиб белкIунсири). Илдазибад цаибил шагьада саби, цархIилван буралли, бикьридеш дарни саби – «Ашгьаду Алла илагьа илла Ллагь ва ашгьаду анна МухIаммадан Расулуллагь». Суал алкIули саби: сен дехIибала, закят, дуббуцари, хIяж хIедиубли, шагьада цаибил бетаурси? СенкIун шагьада – исламлизи айцIуси умхьу саби. Аллагьла ﷻ динна лебилра мягIна илизиб саби.

 

Ашгьаду – нуни бикьридеш дирулра дила лезмиличил, дила хIулбачил, дила някъбачил, дила кьяшмачил, дила уркIиличил, дила гIякьлуличил, дила лебилра кьаркьайчил, дила пикрумачил.

Алла илагьа – сунес сужда барниличи лайикьси цархIил чилра агара или.

Илла Ллагь – Кьудратла ВегI Аллагь ﷻ ахIенси, суненира иш дунъя, зубри ва лерилра илдазир лерти, цархIилван буралли, берхIи, бац, зубарти ва заклизирти лерилра секIал акIахъубси. Ванзара, иличиб лебти адамтира, адамла гIякьлула чебяхIдешра акIахъубси, мицIирагра, галгубира, урхьнира ва илдазир лерти лерилра жананира. Дубуртира, ванзаличирти секIалра, ил ванзала жагадешра, галактикара.

Аллагь ﷻ МицIирси, Мурталра левси, Цаси, Сунела балликьянаби агарси сай. Илдигъунти гIур биубти ахIен, агара, я бирути ахIен. Ил Даимси сай. Илис бехIбихьудра ахирра лебси ахIен. ХъархIерагарси, Се-дигара барес вируси, Кьудратла ВегI, Лерилра далуси, Лерилра чедиуси, Лерилра иргъуси, ГIяхIсира вайсира дарес вируси, ГъайикIес вируси сай.

Ва ашгьаду – ва нуни гьачам-гьатIира бикьридеш дирулра.

Анна МухIаммадан Расулуллагь – гьарли-марли МухIяммад, сай багьандан иш дунъя ва иличирти гьар секIал, зубри ва илдазирти лерилра секIал акIахъубси. Ил Аллагьлис ﷻ акIубхIейчивад дигахъуси, Идбаг ва Расул ﷺ сай.

ХIядислизиб бурили саби муснира зубрира акIахъес гьалар МухIяммад Идбагла ﷺ нур акIахъубтири или. ЦархIил хIядислизиб бурули саби Аллагьличи ﷻ лехIхIейзурси Адам Идбагли хатIа барибхIели, Кьудратла ВегIли ил Алжайзивад ванзаличи гечварибсири или. Адам Идбаг 300 дус висули ва хъяма виркьули калунсири, сунени барибси хатIаличи пашманиубли ва тавбадирули. МухIяммад Идбаг ﷺ багьандан Аллагьлизи ﷻ Адамли сунечивад чевверхахъес тиладибарибхIели, Кьудратла ВегIли хьарбаибсири: «ХIуни МухIяммад ﷺ чинавад валуси, илкIун Нуни гьачамлис акIахъубли ахIенра?» Адам Идбагли жаваб бедибсири: «ХIуни ну акIахъубхIели ва набзи рухI кадихьибхIели, нуни бекI ахъбуцира ва ГIяршла тIулрачиб белкI чебаира: «Ла илагьа илла Ллагь, МухIяммад Расулуллагь». ХIуни ХIела ула мякьла ХIуни акIахъубтазивад бегIлара дигусила ахIенси у хIелукIади».

ИлхIели Аллагьли ﷻ иб: «ХIу вархьли сайри, Адам. Гьарли-марли, ил Нуни акIахъубтазивад Наб бегIлара дигуси сай, ва Ну хIечивад МухIяммад Идбаг ﷺ багьандан чевурхулра. Ил багьандан ахIенси хIу Нуни ахIелкIахъари.

Расулуллагь – Аллагьли ﷻ Вархьибси ﷺ лебилра идбагунала мугьур, адамтачи ва жиндрачи ванзаличи бархьибтазивад бегIлара гIяхIси. Ил вархьибси сай ислам тIинтIбарахъес, илдигъунти хъарбаркьуначил бархьибтири цархIилти идбагунира. Аллагьла ﷻ динкIун ца саби лебси – Ислам ва ил марбируси саби Кьуръаннизибси аятли (мягIна): «Гьарли-марли, Аллагьла ﷻ дин – Ислам саби». Илала лебилра умматлис ил гIибрат саби. Ил сай сунечи Дурхъаси Кьуръан бархьибси.

МухIяммад Идбаг ﷺ сунела гъайлизив ва баркьудлумазив мурталра вархьсили вирусири. Иличи лебилра бирхутири ва илис Амин (бирхауди бихьибси) бикIутири.

Аллагьли ﷻ нушара сунела марти лугърили детаахъаба. МухIяммад Идбаг ﷺ шафагIятли виэстили детаэс кьадарбиаб нушаб! Амин.

 

МухIяммад Давудов

 

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


Юсуф Идбаг

- Ишавад архIякьядра наб дигул хIебарили, Ну рикIуси хIейкIадли къиян-жапа дахъдирис. Ил замана Зулайха унза гIекIес дуцIрухъун, Илис дигул хIебарес, Юсуф хъярхъли гьавухъун, ГIеларадли хъямрики, буциб хIева, гъярбердиб, Илизивад верцили, Юсуф хIилхIи дуравхъун. Зулайхара аррякьи, ГIязизлизи...


Игитуни – гьар бархIила гIямрулизиб

Хьунул адам ва биштIати берцахъиб   Ишди бурхIназир Дагъистайчи чедакIибти тIабигIятла гьанагарти анцIбукьуни къячхIедикибти цалра дагъистанлан кахIелун ургар илини гьанбикиб. Дигалли шагьуртазир, дигалли шимазир, дахъал заб-марка дарили, гьар бархIила гIямрулизир, бекIахъудила шуртIразир...


ХIяжла рукнурти

ХIяж динна рукнуртала ца саби, гIялам халкьла вегI Аллагьлис ﷻ бируси гIибадатуназибад халасигъуна. ХIяж адамличи гIямрулизиб гьачам баресцун саби чебси, сунени назру баралли ахIенси.   ХIяж чеббиънилис шел шартI лер: бусурман виъни, балугълавиъни, дагьричевси виъни, азадси виъни, хIяжбарес...


Бакиличила

Ибн аль-Джаузила уршила урши Абуль Музафарли лукIули сай, Ибн Акильли сунечила буруси: «Гьачам, КягIбалис алав тIаваф барили гIергъи, нуни ванзаличиб жавгьар духрала баки чебаира. Иличиб хIунтIена гьимир лебри бриллигIянтличилси. Нуни ил ахъбуцира ва илала вегI варгес кьасбарира. Камси...


Бархьдеш

ГIярабиялизиб кIел гечликьяна сафарличи дурабухъири. Илди башули бамсурхIели, тIашбизурли бамсриахъес кьасбариб. Илдазивад цала шел бехIцIари лерри, кIиибилла биалли хIябал. Илди букес или кабиибхIели, ца шалгIевулхъуси гьункья къаршиикиб. Илдани илра живариб чучил варх кьацIли укахъес. Илдани...