бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Закатуль-ФитIр – дуббуцарла сяхI

Закатуль-ФитIр – дуббуцарла сяхI

ХIядислизиб бурули саби паризала дуббуцарла сяхI Закатуль-ФитIр Хала БархIила байрамла дехIибала дарайчи бедлугуси саби или (гIядатла садакьаличи шурхIебухъахъес багьандан). Амма гIузру лебли кьаниалра, ил бедес чебиркур. Дуббуцарла сяхI какьес гьарил бусурман адамличиб чебси саби.

 

Ибну ГIумарли нушачи баахъибси МухIяммад Идбагла ﷺ хIядислизиб бурули саби: «Идбагли ﷺ чараагарли чебсилизи халбариб Закатуль ФитIр – ца сяхIла садакьа – чумиздагла яра анкIила. Гьарил бусурмайчи хъарси саби: лагъличи ва азадсиличи, мурул адамличи ва хьунул адамличи, халасиличи ва виштIасиличи. Ил дурусси саби – 2 килограммра авдарш граммличира». ЦархIил хIядислизиб бурули саби: «Закатуль-ФитIр – ил мискинтас кьацI саби, бунагькартас биалли – хIяжатагарти гъайлизи, шутIни-къунбази ахъили, нушала лезмили дарибти бунагьуни дирцни саби. ГIурра хIядислизиб леб: «Рамазан базлизир дуцибти дуббуцари ванзалара заклара ургар кавлути сари, закатла сяхI кахIекьурли лебалцадхIи». ЦархIилван буралли, абзур баз дубурцнилис бируси Аллагьла ﷻ шайзибадси шабагъат байхъаласили кавлули саби закатла сяхI чебсиличиб.

Ил сяхI бедлуга илхIейс мицIирли левсиличибад. Ил бедес хъартала лугIилизи кархар илхIейс варкьибси виштIасира вархли. Дуббуцарла сяхI Рамазан базла бехIбихьудлизибадал какьес ва мискиннис бедес асубирар. Амма базла ахирлис ил бедибси мискин адам давлачеввиалли, яра капур ветаалли, ил бусурмайс дуббуцарла сяхI сагадан какьес ва мискиннис бедес чебиркур.

Сунесра, сунела хьунуйсра, дурхIнасра, сунечи хъарти биалли, сунела бегIтасра закатла сяхIлис харжани мурул адамли декIардирути сари чус хIяжаттала дурарадти харжаназирад. Балугълабаибти кулпетлис сяхI калкьуси саби илдазибад ихтияр сасили. СяхI калкьухIели, гьарилла у ахъили, нигет бируси саби.

Нигет: «Нуни нигет бирулра наб кьадин, урши-рурсилис кьадин ЧевяхIси Аллагь ﷻ багьандан дуббуцарла сяхI какьес». Имам ШафигIла мазгьаб хIясибли, сяхI калкьуси саби, саби хIербируси мерличир имцIали беркайс пайдаладирути ризкьила. Дагъистаннзир илдигъунтили детаурли сари анкIи. Рахли сяхIлис калкьути ризкьи нясли диалли, илди камси кьадарлизир имцIадарнира къулайси саби. СяхIлис какьурти ризкьила гавлагуни бузрадли мижитлар кадихьили дирар, ил бекIлил асубируси ахIен.

Дуббуцарла сяхI Абу-ХIянифала мазгьаблизи шурухъи, арцличил бедесра асубирар ишгъуна нигетличил: «Нуни паризала дуббуцарла сяхI Абу-ХIянифала мазгьаб хIясибли арцличил бедлугулра». Илгъунали арц дедлуга 3 кг. 400 гр. ризкьилайчирад, сенкIун ил мазгьабла сяхIлизир 3 кг. 400 гр. дирар, имам ШафигIла 2 кг. 400 гр. сархIели, анкIила бедлуга 3 кг. 400 гр. байхъала. Амма гьарилли вегIла мазгьаб бузахъни гIяхIси саби.

Аллагь ﷻ багьандан дирути лерил гIяхIти баркьудлуми кьабулдараб хIушала ЧевяхIсини. Аллагьу ТагIялани лебил бусурмантас чула ахиратла хъали шалали баргахъес гIяхIти баркьудлумира, духудешра, бархьси гьунчибад чебхIебалкIахъес ахъри-цIакьра, Сунес гIибадат бирахъес иш дунъяличир арадешра, гIяхIти хIял-тIабигIятра габ! Амин.

 

МухIяммад МяхIяммадов

2026-07-01 (МухIяррам 1448 д) №7.


Дурхъати дугьби

Савлила суннатла кIел ракагIятла дехIибайс гIергъи балуй шайчи кайхьи кьиблаличи дяхIчили белчIес гIяхIси саби: «Алагьумма рабба ЖабрагIиля ва МикагIиля ва Исрафиля ва ГIизраиля, ва МухIяммадин ﷺ аджирни мина ннари» - 3-йна.   МягIна: «Я Аллагь ﷻ, Аллагьли ﷻ вируси...


Салат

ГIягIнидиркур: Диъ – 300 гр; картошка – 3-4; набадари – 1; хияр – 3; гидгари – 4; шиниша хъара – 1 тIакьа; зе, исиут, майонез, бурт, кьар – бизидеш хIясибли. Балкьарахъни: диъ, гидгури ва овощуни делхьи, дяргIяхъая ва умударили авмузанти кесекуначи...


Хьуна гьаларти мура чеблуми

Гьарил адамли сунела хьунуйчилти бархбасуни сунес дигуси тяхIярли кадилзахъа. ШаригIят хIясибли хIерхIейрусини биалли - сунела нафс хIясибли. ЦацабехIтани пахрубирули бирар хьунул урухрарили илизи се-дигара буйрухъбарес бирниличи, ва ил чула цIакьлизи халбирули саби. ЦархIилтани биалли, хьунул...


Вайтира лер, гIяхIтира...

- АхIерси редакция, адамти лебси ва цархIилтира мераначир дирути жиндрачила ва шайтIунтачила бурили дигахъира, илдала уми лертив?   - БегI гьалаб бурес чебиркур илдачила гIягIниагаршал гьанбуршес хIейгесилизи халбируси саби. Илдала уми дурес, илдала санигIятуначила ва журабачила гъайикIес -...


НасихIятла тулкне

Дещалла гIялимталли Чибагал гьана бите Гьештив ирар инсанте Ккурттала макру чевте.   Гьаналла гIялимталли Чибагал гунев бите Гьештикьал бусурманте Малайкунай мешуте.   Мискин ила къагъдехь Гъарив ила авдалдехь Беккавв Аллагьли ﷻ пагьму Бусурман халкьла...