СУАЛТИ-ЖАВАБТИ
СУАЛТИ-ЖАВАБТИ

- Ихтияр лебсив дудешлизиб сунени пешкешбарибси савгъат чарбарни тIалаббарес (телевизор), яра сунени гьалаб батурси арцла чебла?
- Эгер дудешли, (нешли, хала дудешли, хала нешли ва цархIилтира гьести гIямрула адамтани) хIушаб телевизор савгъатбарили биалли, ва ил хIушала арилизиб кали биалли, илизиб ихтияр леб ил чарбарес: «Нуни ил чарбирулра» или. Амма илис халаси сабаб агарли, илкьяйда барни гIяхIси ахIен. Сабаблизи халбируси саби ибси хIебарни ва ил савгъат бунагьласилизиб пайдалабарни. Рахли савгъатбарибси яра бедибси секIал (ишаб телевизор) букьурличибад цархIил адамличи баили биалли, илини ил гIеладяхI чарбарес ихтияр агара, гIурхIейс ил сунела гьалавси вегIличи чарбухъалра. Чеблалис сасибти арц бегI гьалар датурли, сагадан чардара викIес, дудешлизиб ихтияр агара, ва илди хIушани чардарес чебси ахIен. (ФатхIуль-МугIин)
- ЖумягIла дехIибала гьарли-марли детерхуртази халдирутив, эгер гIергъиси ракагIят дураберкIес валкьаалли?
- ЖумягIла дехIибала детерхуртази халдиру, эгер адам имамлис гIергъи кIиибил ракагIятла рукугIличи гIяшвиэс валкьаалли. Имамли дехIибала тамандарибхIели, кьанвиайли, калунси кIиибил ракагIят чебихъу. Идбагла ﷺ хIядислизибад ан-Насаини балахъули сай: «ЖумягIла дехIиба ца ракагIятличи бажардиикибси, валкьаурси сай». Рахли адам кIиибил ракагIятла рукугIличи къухIвизес валкьхIеалли, амма имамлис гIергъи дехIибайчи кайзес валкьаалли, илини айзурли хIерейсла дехIиба авал ракагIят дируси сай. ХIебиалли, ил адамла хIерейсла дехIибала жумягIла дехIибайс барибси нигетличил детарули сари. («Мугъни аль-МухIтаж»).
- Магьар (никяхI) гьарли-марсилизи халбирусив, эгер хьунул адам декIаррикили гIергъи, гIиддала манзил (декIаррикили гIергъи яра мурул вебкIили гIергъи хьунул адамлис хIяйна умуриайчи хIерли калес гIягIниси манзил саби) арбукьяйчи шери рукьи риалли?
- Магьар дирхьнила шартI саби хьунул адамла цархIил мурул адамличил магьар кабушни (никяхI агни) ва муруйчил декIаррикибхIели, гIиддала манзил арбукьни. Ил багьандан илдигъунти магьар гьарли-марсилизи халхIебиру. Рахли гIиддала манзил таманбиайчи декIаррикибсиличил магьар дихьили диалли, ва ил гьарли-марсилизи халбарили мура-хьуна ургабси гъамдеш бетаурли биалли, илала цаибил муруйчилси гIиддала манзил тIашбилзуси (къябудуси) саби. Магьар дихьили гIергъи, гъамдеш бетаурли хIебиалли, ил тяхIярлизиб гIиддала манзил къябудуси ахIен, илди кIелра къаршибикили, цунбухъи биалра.
СенкIун гIидда тIашбилзуси саби гъамдеш бетааллицун. ГIиддала манзил таманбиайчи кIинайс магьар дихьибси хьунул адамличиб чебси саби кIел гIидда детерхахъес (дузахъес). Ца - гьалавси муруйчил магьар кадушнилис, кIиибил – кIиибил муруйчил гьарли-марси никяхI агарли гъамдеш бетаънилис. Секьяйда магьар сагабирусил ва гIидда севан дурабуркIусил тIинтIли багьес багьандан, маслигIятбирулра имамличи яра бирхауди бихьеси динна гIялимличи дугьадизахъес. («ФатхIуль – МугIин», «ТухIфат альМухIтаж», «ИгIанат ат-ТIалибин»).
- ВебкIибсила (някъ, кам, гъез ва цархI.) мисаллис, цIа дикили, баргбердили гIергъи калунти илди хIяридихьес ва жаназала дехIибала дарес гIягIнисив?
- Эгер адам вебкIили гIергъи цадехIтицун кьаркьа кесекуни диалли калунти, илди дазайчил дирцили, капайзи дергурли, жаназала дехIибала дарес чебси саби, илдачиб илди дарили диалра. Чедиб бурибси гIергъиси яргализиб бирес гIягIнибиркур:
1) Илди кесекуни адам вебкIили гIергъи илизирад декIардикибти, яра убкIухIели декIардикибти диъни якьинни балухIели;
2) илди кьаркьа бутIни жаназаличил дарх дирцили хIедиалли, иличир жаназала дехIибала дарайчи. Рахли якьинни балули хIебиалли, кьаркьа бутIни убкIухIели декIардикибтил яра вебкIили гIергъи декIардикибтил, жаназала дехIибала хIедиру. Амма дирцили, чIянкIилизи дергурли хIяридихьни гIяхIси саби.
Багьес чебиркур: кьаркьа бутIначир жаназала дехIибала дирухIели, ил вебкIибси адамлис жаназала дехIибала дирниличила нигет барес гIягIнибиркур.
Кесекуни хIяридирхьухIели, адамла жаназа хIярибирхьухIели кьяйда лерилра шуртIри дузахъес чебиркур. АбитIунси хIяб баарила кьадар мурхьси биэс гIягIниси саби, дугIла мицIирагли буркъес хIедиэсли. Илди кесекуни кьиблала (КягIбала) шайчидяхIли кадихьес гIягIниси саби, адамличир дарх лерхIели кьяйда.