бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Суалти-жавабти

Суалти-жавабти

Суалти-жавабти

- БебкIибси хIяйва бала яра гъез (мисаллис, кья) нажасли дирутив?

- БебкIибси мицIирагла бала ва гъез нажастази халдирути сари, сенкIун бялихъунира цIурцIбира ахIенти лерилра мицIираг дебкIибхIели нажасти детарути сари.

 

 

 

- ХIулбала шала агарси, бикьхIебикьуси ва гъайикIес хIейруси адамличи дехIибала дарес чертив?

- Эгер адамли бикьули ва хIулбани чебиули биалли, иличиб ислам динна лерил кьанунти дузахъес хъарси саби, гъайикIес хIейруси виаллира.

Рахли ил акIубхIейчивад сукъурси, гIянцIси виалли, яра 6-7 дус виайчи илгъунасили ветаалли (тамйизла дусми - сунес сунени къуллукъбарес, укес, ужес вируси манзилличи бикайчи), иличи диннизирти фарзуни дузахъес чебси ахIен. Заманала бухъяндешли, адам чебианвиалли, яра бикьанвиалли, гьалар уркалунти дехIибала ва дуббуцари черахъес черти ахIен.

Амма адам динна кьанунти дагьурхIели, сукъурсили яра гIянцIсили 6-7 дусла гIергъи ветаалли, сунела зягIипдеш хIисаблизи касили илини вируси кьяйда илди дузахъес чебси саби.

(«Нигьаят аль-МухIтаж» имам аш-Шабрамаллисила субкомментариябачил, «ХIашия аш-Ширвани»).

 

 

 

- ДехIибайзир дазала дехъубли диъни гьанбикалли се бируси? ДехIибала тамандирутив яра дехIибала дехъубли сагали дазала дирутив?

- ДехIибайзи кайзурли гIергъи дазала дехъниличи шакикалли, дехIибала тIашаили сагали дазала ва дехIибала дарес хIяжатси саби.

 

 

 

- Муруй дила магьар кабушили сай, амма иличила нуни дус дикили гIергъи саби багьурси. ШаригIят хIясибли илини набзи итмадан багьахъес гIягIниси ахIенрив?

- Эгер муруй хьуна магьар кабуршули виалли, илини хьунуйзи вируцад къалабали иличила багьахъес гIягIниси саби, илкьяйда хIебаралли – илис бунагь саби. Эгер муруй хьунуйзибад дигIянбарили виалли, сунени илала магьар кабушниличила, мисаллис, ца дус гьалаб, иличибад ил гьар секIайзир гIерурцнилашалси чебла чеббиркули саби, хIяйна тIалакь (магьар кабушни) бурибси манзилличибадал бехIбихьили. Эгер илини царкаси яра кIиркаси тIалакь бурили виалли, хьунул декIарриркухIели муруй ил гIиддала замана (3-4 баз) тамандиайчи гIерруцес хIяжатли сари (эгер илини царкаси яра кIиркаси тIалакь бедили виалли, ва ил виштIасилис раили хIериалли), эгер декIарриркуси замана дурхIялис раили риалли – дурхIя варкьайчи илини ил гIерруцес гIягIниси сари. Ца яра кIел тIалакь дедили гIергъи гIиддала замана арбукьяйчи муруй хьунул чаррарес вируси сай: «ХIуни ну чаррирулри» - ибти дугьбачил. ГIиддала замана арбукьи гIергъи, (1 яра 2 тIалакь дедили диалли) хьунул чаррарес дигалли сагадан магьар дихьес чараагарси саби.

 («Бугъйятуль-мустаршидин»).

 

 

 

- Асубирусив цIудара рангла палтар дихес?

- ЦIудара рангла палтар дихни суннат ахIен, амма асубируси саби, тяп илкьяйдали гьар журала цархIил рангла палтарра, цIубаби агарли. ЦIубаби палтар Идбагла ﷺ хIядисуни хIясибли дихес суннат саби. Мурталра цIудара палтар дихни, гапла баркьудилизи халбируси ахIен (хиляф уль-авля), ил гIялимтанира марбирули саби.

Асубируси саби цIубаби, духъутIа, хIунтIена, шиниша ва цархIилти ранганала палтар, илизиб лебил гIялимтала пикри цауркIли саби.

Имам аш-ШафигIини ва илала бучIантани бегIлара гIяхIсилизи халбирусири цIуба ранг. Ибну ГIяббасли Идбагличибад ﷺ баахъибси хIясдислизиб бурили саби: «ЦIуба рангла палтар дихеная, сенкIун ил бегIлара гIяхIси ранг саби, хIушала бебкIибтира цIуба капантази кабуцая» («Аль-МажмугI»).

«Мурталра цIудара рангла палтар дихни, дабрира дархли, гапбирули ахIен» («ХIашия аль-Кьальюби»).

 

 

 

- Асубирусив бусурмайс жамигIятла хIябразиб гьалахили мер буцес?

- Ил бирес асубируси ахIен – бусурманна илгъуна ихтияр лебси ахIен, пулан мерличив сайцун хIяриихьахъес ибси.

Бусурмай тиладибарес вирар, пулан мерличив сай хIяриихьахъес или яра илгъуна мер хIядурбарес, гIякьлу бухIнабцибси насихIят мурадли буцили. Амма ил мерличив чи-дигара цархIил хIяривихьес асубирнира пикрилизи касес чебиркур. ИлхIелира ил мер хIядурбарибсилизибад ихтияр сайсес ва ил хIянчилис арц лугес гIягIнидеш агара.

(«ХIашия аш-Ширвани», «Нигьаят аль-МухIтаж»).

 

 

 

- Асубирусив бухъутIа, апельсинна рангла яра хIунтIена рангла палтар дихес? Мурул ва хьунул адамтази сегъунти рангла палтар маслигIятдирути дихахъес?

- Ислам диннизир лерил ранганачилти палтар дихес асубируси саби, чIянкIли бухъутIа ва шафранна рангла ахIенти. ЦацабехIти гIялимтани бурни хIясибли, мурул адамтас илди ранганачилти палтар дихни хIейгесилизи халбирули саби. ХIебиалли, хьунул адамтас асубирули саби сегъуна-дигара рангла палтар дихес, илди-ургар мургьи-бухъутIа ранглара.

Мурул адамтас илкьяйдали илди ранганачил дерхьурти ва хIунтIена рангла палтарра дихес асухIебирар. Илкьяйдали хьунул адамтасра мурул адамтасра гьаман цIудара палтар дихахъесра маслигIятбирули ахIен.

Иличи ургIерли мурул адамтасра хьунул адамтасра цIуба рангла палтар дихахъес маслигIятбирули саби. Илкьяйдали, цацабехIти гIялимтани шиниша рангла палтар дихни гIяхIсилизи халбирули саби, сенахIенну ил ранг Алжанализибтала ранглизи халбирухIели.

Иличи че, бурес гIягIнибиркур, хьунул адамтас жамигIятла урга лямцIардикIути ва дебали сунечи пикри бяхIчииути палтарличил башес асухIебирниличила, мурул адамтала хIер битIхIекIес багьандан. Мурул адамтас ва хьунул адамтас цархIил жинсла адамтани имцIали дихути рангла палтарра дихес асухIебирар.

МаслигIятхIебиру бунагькартас хасти рангла палтар дихахъесра.

(«ТухIфат аль-МухIтаж», «ХIашия аль-Жамаль»)

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


Урги-дергализивад иртан

Умурия гIяскуртани алавбуцибхIели, душмантала ургъан лацла хъарличи ацIили Аллагьал Расулла ﷺ шайчи децIагести гъайли угьули, вявкайкIулри. Иличиб децIагеси се лебси бусурмантас? Гьарил бусурман ургъаннис дигулри кавшес илгъуна увяхIси адам. Амма ил кавшес къияннири, сенкIун ил ахъси ва гьамадли...


Низигъарила чяй

Дерубти яра зярхIти низигъарила 1 халаси кьулса; Шин – 500-700 мл; Варъа – 3 чяйла кьулса; Лимон – 3 кесек. Ружери бакIахъибти шин низигъариличи кертIили, чяй 10 минутцадхIи кIапIдарили датирая. КертIили гIергъи ванати чяйлизи, бизидеш хIясибли, варъа ва лимон бархаая....


Капусталичилси салат

ГIягIнидиркур: Капуста – 400 гр; Хияр – 2; помидор черри – 5; гIяргIяла диъ – 200 гр; шиниша хъарала тIакьа – 1; зе, исиут, кьар, майонез – бизидеш хIясибли. Балкьарахъни: Капуста бурсая ва зе какьурли кIантIибиахъес някъбани гъяжбарая. Гьалахили белхьи,...


Гьарун Идбаг

Гьарун ГIимранна урши сай. Илала насаб Якьуб Идбагла урши Лавичи абиуси саби. Гьарунна идбагдеш илала узи Мусала идбагдешличил чIумали дархдасунтири.   Египетлизиб зубартас ва канчанас сужда бирути египетлантани бекIдеш дирес бехIбихьиб. Илди Израилла халкьличи мучлаагарли хIербикIутири ва...


ТаравихIла дехIибала

ТаравихIла дехIибала дехIдирхьути сари дуббуцарла Рамазан базла цаибил бархIилис гьалабси дуги, тамандиру Хала БархIилис гьалабси дуги (Хала Дугилизир хIедиру ).   ТаравихIуни мижитлизир жамигIятличил дарни къулайси ва дебали дурхъаси саби, амма имкан агара биалли, хъулир даресра асубирар....