бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Алжанала бегIлара гIяхIти 4 хьунул адам

Алжанала бегIлара гIяхIти 4 хьунул адам

(бехIбихьуд гьалабси номерлизиб)

 

Марьям

Дурхъаси Кьуръайзиб цацун саби хьунул адамла у гьанбуршуси - Марьям. Ил ГIимранна ва Ханнала рурси, ГIиса Идбагла  неш сари. Илала у Кьуръайзиб 33 -йна гьанбуршули саби. Ил бегIлара гIяхIти, пергерла ва жагати дугьбачил сипатрарили сари. Марьям - шурбаталли, ЧевяхIсилис къуллукъбируси ибси саби.

Марлира, Марьям мурталра ЧевяхIсилис гIибадатлизир сарри, ва Илис тамай мукIурлири. Ил Аллагь ﷻ дигниличил ва Илизирад урухкIудешличил машгьурриубсири. Кьуръайзир ил динна кьяйдурти дузахъуси ва адабчерси сарливан сипатрарили сари.

Малаикунани бурибсири: "Ва Марьям, хIу Аллагьли ﷻ черрикIибсири ва дунъяла хьунул адамтачирра черяхIрарибсири. Ва Марьям, хIела Аллагьлис ﷻ мутIигIли рии, сужда бира".

Ил хъарбаркь таманбирули ил рулгусири кьяшми демдайчи. Илала Аллагьлизирад ﷻ урухкIудеш илцадра цIакьсири.

Идбагли ﷺ буриб: "ГIимранна рурси Марьям сунела манзилла бегIлара гIяхIси хьунул адам сари. Дила умматла бегIлара гIяхIси хьунул адам риалли, Хадижа сари".

Ил Аллагьла ﷻ уркIецIиличил гIерруцибсири:

1.Иличи бикайчи къуллукъбирахъес уршбицун сабри бурцути, илала нешли дугIя барили, илра руцибсири;

  1. Ил Закарья Идбагла хIерудилиур сарри;
  2. Ил ЧевяхIсини Алжанала хурегли ралхусири;

4.Аллагьли ﷻ илис имкан бедибсири ЖабрагIил малаик чеахъес, ил чеэс идбагунасцун асубирухIели;

  1. Аллагьли ﷻ ил ва илала урши шайтIайзивад верцахъиб;

6.Илала урши ГIиса Идбаг  виштIахIейчивад гъайикIусири, ва нешличи бугьтан чебихьибхIели, гIерруцибсири.

 

Асия

Ил Музагьимла рурси рирхуси ва Аллагьлизирад ﷻ урухкIусири. Сунела кьисмат хIясибли, ил сай чевяхIсилизи халируси, зулмукар ФиргIяванна хьунулли ретаур. Палчини ФиргIяваннизи бурибхIели исраилла дурхIназивад цали сай тахличивад увяхIуршниличила, илини буйрухъбарибсири лебил акIубти уршби кабушахъес.

Муса  акIубхIели, илала неш иличила дебали кьакьарикIусири. Амма ЧевяхIсини илис умут бедиб уршилис урехи хIебирниличила ва чIаплизи катурли, Нил хIеркIлавад вархьахъес хъарбариб. ВархьибхIели, хIеркIла дублав ил Асияли варгибсири. Илини тиладибариб муруйзи ил чучив ватахъес. Илкьяйдали Муса  Асияла хIерудилиув ФиргIяванна хъулив халавиусири.

Мусачи  идбагдеш хъардарибхIели, илини Аллагьлис ﷻ булгахъес жибирусири. Амма ФиргIяванна гужлиуб имцIати адамти Идбагличи  бирхути ахIенри. ФиргIяванничи лехIхIяхъибти биалли, танбихIлабирутири.

Илис сунела хьунул Асия Цаси Аллагьличи ﷻ рирхни багьурхIели, илини ил гIязабруркIахъес хъарбарибсири дин бархьбатайчи. Амма илала иман илцадра цIакьсири, хIятта лебилралис гIибратли биуб.

Ил Аллагьличи ﷻ дугьаризурсири сунес Алжанализиб хъали барахъес ва ФиргIяваннизирад рерцахъес. Асияли Аллагьличи ﷻ диги чеббикIиб, иш дунъяла лигIматуни датурли, даимти гIямру чердикIиб. Ил сунела зулмукар муруйчи къаршили дурарухъес уруххIериуб ва дин багьандан жан дедиб. Идбагли ﷻ ил чебяхIти хьунразирад цализи халрарибсири. Марьямра Асияра лебтачибра даража ахъти саби.

 

 

Наида Гъуруева

 

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


Буралаби

Аргъличи къакъмабирхъид, бяхIлизи хъу маделгIад. Хъубзарлис дигуси тяхIярли ахIен дягI булхъуси. ДяхIцIила битIакI хIебирар. Мурталра берхIи хIебирар. 5.ТIярхъилабад бухъунси дягI бугIярси бирар. ГербикIуси къаркъаличир шин хIедашар. ДяхIцIи я хIеркIли архIеху, я цIали игхIейгу. Миъ...


ХIяжла рукнурти

ХIяж динна рукнуртала ца саби, гIялам халкьла вегI Аллагьлис ﷻ бируси гIибадатуназибад халасигъуна. ХIяж адамличи гIямрулизиб гьачам баресцун саби чебси, сунени назру баралли ахIенси.   ХIяж чеббиънилис шел шартI лер: бусурман виъни, балугълавиъни, дагьричевси виъни, азадси виъни, хIяжбарес...


Имам Абу ХIамид аль – Гъазали

ЛукIути адамтала адабуни - Жагали лукIес - Кьалам гIяхIил пайдалабирес - Халаси пикри бяхIчииэс бархьли лукIнила правилобачи - Математикала хIисаб далес - Дархьти жавабти бекIдирес балес - Жагати палтар челгьес - Миск пайдалабирес - Тарих балес - ГIякIа (налогуни) дедлугниличила ва илди...


Игитуни – гьар бархIила гIямрулизиб

Хьунул адам ва биштIати берцахъиб   Ишди бурхIназир Дагъистайчи чедакIибти тIабигIятла гьанагарти анцIбукьуни къячхIедикибти цалра дагъистанлан кахIелун ургар илини гьанбикиб. Дигалли шагьуртазир, дигалли шимазир, дахъал заб-марка дарили, гьар бархIила гIямрулизир, бекIахъудила шуртIразир...


Суалти-жавабти

- Хала БархIилара Кьурбан-Байрамлара ургабси манзиллизиб бусурман адамтас мукъри дирес асубирусив? Ил заманализиб барибси мекъ талихIагарсилизи халбирули саби. - Гьайгьайрагу, асубируси саби. Ил заманализиб барибси мекъ талихIагарси ибси дугIла пикри саби. ШаригIятли илдигъунти секIайчи...