бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Хьунул адамтала хасти бурхIни

Хьунул адамтала хасти бурхIни

Хьунул адамтала гьар базлизир дехIибала дарес асухIебирути хасти бурхIни дирути сари. Илди бурхIначила ва дурхIя акIубли гIергъити бурхIназирра секьяйда умудеш бирес гIягIнисил ишаб бурехIе.

 

 

Хьунул адамли багьес гIягIнибиркур сунела изала бехIбирхьуси манзил (хIяйз - менструация) ва умурируси замана, дехIибала нукьсанхIедиахъес багьандан.

Хьунул адамлизиб мурталра барх цIуба чIянкIила кесек биэс гIягIниси саби умуриъни ахтардибарес, дехIиба замана архIебукьяхъес. ДехIиба замана арбукьялли бунагь саби. Умуриубси манзил шин черахъес (гъуслю) хIяжатли саби, сецадра къиянси шин гIеркъаси мерлар риаллира шин даргили. Гъуслю бирухIели нигет биру: «Нуни нигет бирулра ну хIяйзла риубли набчир чердиубти фарзла шин черахъес Аллагьлис ﷻ Аллагьу акбар».

Хьунул адамтани чедиб гьанбушибси нигетра барили шин черахъес чебси саби: хIяйзлариубли гIергъи (менструация), виштIаси акIубли гIергъи (нифас - виштIаси акIубли гIергъи дашути хIи умудиубхIели), муруйчил гъамдеш биубли гIергъи.

Хьунул адамлизирад хIябал журала хIи дашути сари: а) хIяйзла хIи (менструация); б) нифасла хIи, виштIаси акIубли гIергъи (послеродовые); в) истихIаза – зягIипдешла.

ХIяйзла манзил 1 бархIи - бегIлара камси, ургайчир 6-7 бархIи, 15 бархIи – дегIла дахъал. Нифасла манзил – бегIла камси 1 минут, ургабси - 40 бархIи, 60 бархIи - бегIлара халаси манзил. Рурси хIяйзларирес асубирар 9 дусличирад рехIрихьили. 15 бархIиличир имцIа хьунул адам хIиларирули риалли ил зягIипдешлизи халбируси саби ва кьаркьа умудеш барили (гъуслю) дазала, дехIибала дирути сари.

 

ХIяйзла ва нифасла манзил къадагъадарибти 8 секIал:

1) дехIибала; 2) дуббуцари; 3) Кьуръан бучIни; 4) Кьуръайзи гъамвиъни, ил бихни; 5) мижитла вашни; 6) КягIба алавбирни; 7) муруйчил виъни; 8) кьукьубала чедибад чIиличIаличи бикайчи гъамвиъни.

 

Гъуслю агарли къадагъадарибти 5 секIал:

1) дехIибала; 2) Кьуръан бучIни; 3) Кьуръайзи гъамвиъни, ил бихни; 4) КягIба алавбирни; 5) мижитла вашни.

 

Дазала агархIели къадагъадирути 3 секIал:

1)     дехIибала;

2)     тIаваф;

3)     Кьуръайзи гъамвиъни ва ил бихни.

ХIяйзла риубси манзил хьунул адамли буруси саби: «Нуни нигет барира дехIибала ва дуббуцари датес, ЧевяхIсила ахъри хIясибли». Илкьяйда буралли илис ужра бирар илди дирухIели кьяйда.

ГIяйшатли р.гI буриб, хIяйзли гьаларла бунагьуни ицу или.

Хьунул адамли хIяйзла манзил буралли: «АлхIямдулиЛлагьи гIаля кулли хIалин, вастагъфируЛлагьа мин кулли», илди дугьби Жагьаннаблизиб гIязабтазибад берцуди, СиратIла гуми ихъухIели кункдеш ва берцуди сари. Ил хIяйзирси хьунул адамли гьар дехIиба манзил сабаибхIели 70 «АстагъфируЛлагь» иралли ужра бирар 1000 ракагIят дарибхIели кьяйда ва 70 бунагь ицу, ва сецад гъез лер диаллира дейгIи Алжанализиб хъали биру.

ХIяйзлизирси хьунул адамлис асубирар дучIес: салават, зикру, тасбихI, тавба имцIали, дугIя, мурталра Аллагь ﷻ гьануршули, дугIя кьабулбируси саби.

ХIяйзла риубхIели калунси дуббуцари чебахъес гIягIнибиркур, лябкьуси дуббуцарла баз сабаайчи, калунти дехIибала биалли черхIейхъу.

 

Умуриубли гIергъи хьунул адамли дирути дехIибала

ХIяйзлизирад умуриубси хьунул адамли, дурхъали саби суннатла дехIибала дарни. Нигет: «Нуни нигет бирулра хIяйзлизирад умуриънила 2 – ракагIятла дехIибала дарес Аллагьла ﷻ разидеш сархес багьандан, Аллагьлис ﷻ Аллагьу акбар». Гьар «АльхIямлис» гIергъи 3 «Кьульгьура» дучIа.

 

Лаюса Юсуфова

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 д.) №6.


Исламла календарьлизибад

Гьарил бархIи – ЧевяхIси Аллагьла ﷻ савгъат саби. Хъуммартид иличила челябкьлаличила паргъатагарти ва кьакьати пикрумазив. Арбякьунсиличила децI, шишимала ураса… Ца Аллагьличицун ﷻ хъарахъи ва гьаладяхI вашен!   Дурхъаси хIядислизиб бурили саби: «БегIлара Аллагьлис ﷻ...


Чумиздагла пайдаличила

Дурхъаси Кьуръайзиб чумиздагличила чуйнара гьанбушили саби. МухIяммад Идбагли ﷺ бурибсири илдани кьаркьа арадешлис бируси халаси пайдаличила. Сунесра илди дебали дигахъи, хаслира «гIажва» журала. Идбагли ﷺ бурни хIясибли, савли илди 7 чумиздаг деркунсилис я агъули, я сихIрули зарал...


Давла бурчан

Дубурла гьарахъси шилизи башуси дахъал кьячIикIуначилси гьунчиб дугила кьанси замана машина бикуси Мухтар ускаири, ва сунела бархкьябачил бехIемцIлизи викилри. Кункси машиналичибти шел адамлизибадли хIябал алхири, кIел декIли дяхъурбази бикили, аргъала деткахъилри.   ШаладиркухIели вачарличи...


ЧIичIала ва хъулки

Левли уили сай ца чIичIлуми дурцан. Илини чIичIлуми дуцили илдала агъулизирад дармунти дирутас агъу бирцули уили сай. Агъу бакIахъили гIергъи, илди чула мер-мусаличи дурхьули ва цархIилти дурцули. Гьачамра илини чIичIала буцили чIаплизи кабатурли хъули чарулхъухIели, берхIи гIелабикилри. Ил...


ЧевяхIсилис бегIлара хIейгуси

(бехIбихьуд 5 – ибил номерлизиб)   Урег-ибил. Къадагъаласи сари хьунул муруйс, эгер илини хIябал тIалакь дедили виалли, декIардеш агара муруй илди цагьакIли хIябал дедибал яра илди баз ургарли цацали дедибал, яра гьачамли илди дугьби дурибал тамай декIарикес пикриличил. Ил анцIбукьлизир хьунул...