бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Дурхъати ва хъумхIертути…

Дурхъати ва хъумхIертути…

Дурхъати ва хъумхIертути…

Ца бархIи, дудешла рузила хъа гьаларад шалгIеррулхъухIели, уркIилизи къизбухъун… Илала малхIямси, ванаси дяхIла сипат гьала бакIиб.

 

ХIуни адамлис сегъуналра гIяхIдеш барес хIейрули виадли, илис разили пишяхънира гIяхIбаркьличил цугбиркуси саби, бикIар халкьлизиб. Дудешла рузи гIяхIбаркь барилицун хIеруину, иличил барх адамтас сунела уркIила ванадешра шаддешра дуртIи. Сунечила се-биалра бурахъес тиладибаралри, гьаларла замунтачила, къиянти гIямруличила хабурти дури. «Нуни дахъал жапати бурхIни чедаибсира, дила рурси, гаши-дягIи дяхIяурсира»… ИшбархIиван гьандиркур дудешла рузини сунела дурхIядешличила, къиянти дусмачила дурути хабурти.

Сари верхIел дус риубхIели, гьанбиркахъули рири дудешла рузини, илала узира акIубсири, дудешра вебкIибсири, кьялра бемгурсири. Ца дугила духIнар иличи хъулирти лерилра хIянчи хъардикибтири. Неш зягIиплири, риштIал рузичира хIеруди бирес гIягIнилири. Илкьяйда рухIнаахъибсири риштIаси Биби халатала гIямрулизи.

Неш арариубхIели, хъалибарг абикьес кумекбарес багьандан, Биби иличил рарх диркьаличи хIянчила раши. ХIянчилизир дебали сарерхурсири ил. Нешра сарира, цайкьяшмачил давлачебтала аршили иршес Таркамази башутири. Абзур гектар риштIаси рурсинира суненира биршили таманбири. Барибси хIянчилис лугуси алапа – хIябал сяхI мяхIярла дири. Ца гьачамра 10-15 бархIила хIянчи барили шилизи чарбулхъухIели, къачагъунани 7-8 хьунул адамла мяхIяр керасибтири. Бахъал адамти гашали бубкIулри, яра берхIила изай арбихулри. РиштIаси Бибилира нешлира гаша хIебебкIахъили, Аллагьла ﷻ кумекличил узира рузира кьяшмачи тIашбатуртири. КьацIла бутIа Бибини сунени хIеберки, узис ва рузис буртIули руили сари.

ЦархIилти багьандан вегIличила хъумуртути адамти камли къаршибиркули бирар. Тяп илгъуна рири дудешла рузира. Илини ва нешли кIел цIуръа дурхIяра абилкьутири. Лебил шанти сунела тухум, хъалибарг сабливан, цаван дигахъи Бибис. Амма рузила дигай чилалра дигайличил цугдуцес хIейрар. Илдани барсур селра тIалабхIебиру. Рузи ПатIимат жагьти гIямрулизир ребкIибсири. Иличила Биби дебали децIрикIи.

Сунечила гъайрикIес хIейгахъи, чIянкIли адамтачила, илдала децIаначила дири дудешла рузила гъай. Шилизив чи-биалра вайси зугIяйзи викили, яра къиян чебакIалри, илини хъумартес хIерирули, шишимтазир гIяхIцадхIи кавлусири. «ЦархIиллисра хIед хIейгуси мабирид» бикIуливан, илинира цархIиллис биубси вайдеш сунес биубсиван хIейгибилзи. Эгер адамлис гIяхIдеш биубли яра илдала гIямрулизиб разиси анцIбукь кабикалри, илала харидешлис ахир хIебирусири.

Илала цалра виштIаси ахIекIуб. Ил багьандан бииши, илис биштIати дебали дигахъи. Илдачил тяп сунела зилантачил кьяйдали ихтилатрикIи, урга-ургади пишрирхъули, илдачи ванали хIеррикIи. Гьачамалра селра хIебедили, лявхIебарили хIебалти Биби аццили дурхIни. Сунела сахаватти някъбачил лебилра разибири. Гьар жумягI дуги кьарла яра села-биалра чудни дарили унрубас, бухънатас дуртIи. «Адамлис се-биалра бедасли уркIи хIяйбалтули бирар», - рикIусири ил.

Ил уркIецIичерси рири мицIирагличира. Сунела кьяллис илини адамлисгъуна хIеруди бири: умуси шанглизир кьяйс нергъ дири, дярхъра мургьиван умубири, кьял дурегаличил хъарсбири. Кьял хIенкьлизи каэс аркухIели, гьунчиб цугбикибтачил гъайэс тIашризалри, кьялра тIашбилзи, сунела регIличи хIерли. 4-5 жита дири, илдасра чебетаибси хIеруди бири. Лерил вегI агарти житни иличи цаладикили сари или гьанбирки.

РиштIахIейчирад динничи чекаризурси, дехIибала черхIедулхъахъуси рири дудешла рузини. Сунела гьар баркьудиличи чекарилзуси илини сунела гIямрулизиб гьачамалра урузриэси, адамла адаб-хIяяличи балхIебикеси баркьуди хIебариб. Адамтани гьаннара гьандиркахъули дирар илала адамдешла къиликъуни.

Адамтала уркIбазир сунечила ванати пикруми калахъес риубси дудешла рузи даимлис уркIилизир кавлан…

 

Патимат Сулайбанова

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


Жагьти бургъанти

Аллагьла Расулли ﷺ бегI гьалаб Маккала халкь ислам динничи жибарибхIели ва къанчанас суждабирахъес къадагъабарибхIели, илис илала гъамтира бархли душманти бетаур. Илдани илис ва илала асхIябтас къияндешуни алкIахъес бехIбихьиб.   Идбагдешла 13 – эсил дуслизиб сунела асхIябтачил варх ил...


ЛямцIла манзил

Хъуммартидая: алжана нешла кьяшмауб саби. Хъатлаб хайгина баралра, нешла чебла ахъес хIейрар.   (бехIбихьуд гьалабси номерлизиб)   — Неш, хIура ила рузахъес рархьибси ахIенрив? — Агь, хIябилра ребкIесцад хIейгули рякьунра. Школа таманхIебиахъес багьандан, ца класслизир...


Ан-Низамия мадрасалис – 950 дус

ДР -ла тах шагьарлизиб халаси халкьани-ургабси мажлис бетерхур, ан-Низамия мадраса акIахъубхIейчибад 950 дус дикнилис хасбарибси. Ил исламла дунъяла ургарти даршдусмала бегIлара мягIничебтазибад цали бируси багьудила центр саби.   2025 ибил дусла декабрь базличиб МяхIячкъалализиб лебил...


Ахиратлис дугIя

Кьиямала бархIи хIисаб-суал дирухIели кункдеш акIахъес бучIуси саби, гьар бархIи 25 – йна бучIни гIяхIси саби: «Аллагьумма барик ли филь-мавти ва фи ма багIд-аль-мавти». МягIна: «Я Аллагь ﷻ, ну убкIухIели баракат ва кункдеш га, илкьяйдали вебкIили гIергъира». Кьиямала бархIи лебилар идбагунала...


Янилизир пайдалати

Янилизир нуша бусягIят думсулра, гьанкI хIебиусин билзулра ва жявли зягIипдиркулра. Иличил барх иммунитет гIяшбиъниличибли цIакьагардирулра. Илгъуна аги витаминти хIедиъниличиблира бируси саби. ХIушаб гьаладирхьулра янилизир имцIали пайдалати цIедеш ва овощуни.   Апельсин – пергер...