бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Дигуси адамлизи илди дугьби мадурид

Дигуси адамлизи илди дугьби мадурид

Дигуси адамлизи илди дугьби мадурид

Мура-хьуна ургарти бархбасуни гьарилтала-сера ункъти ва пергерти сари викIес хIейрар. СенахIенну нуша-ургав жагъал агаси адам рахлира къаршихIеркур. Адамтала бархбасуни ургар камти диалра жалани ва къалмакъар хIедиубси мажахIят левли виэс. Амма ЧевяхIси Аллагьли ﷻ нушази хъарбирули сай уркIецIичертили диахъес ва цаличирад ца чердурхахъес. БекIлибиубси – жал бетаурхIели, мурул ва хьунул цалис ца дигути адамти биъни хъумхIертни саби. Сецад къиянни биаллира дурути дугьбачи пикрибяхIчииэс чебиркур, хабарагарли дурадикибти дугьбани дебали децIагахъес, бирхауди беткахъахъес ва цаличи цала дигила хIялани агардарес бирни багьандан.

Гъамдеш агардирути дугьби

Ца пасихIкар адамли бурни хIясибли, дигай сари урхIмешуахIендешличи дирхни багьандан сари мицIирли кавлути. Гьарил адам вирхуси сай сунела «кIиибил бутIала» уркIилизиб сунени хасси, цархIилтазибад декIарбулхъуси мер бурцниличи ва илис урехи хIебиъниличи. Ил секIал далилли бируси саби игьдибар бихьнилис, малхIямдешлис ва уркIи гьаргдешлис. Нуша ургарти бархбасуни дулъути дугьби: «ХIу наб гIягIнили ахIенри!», «ХIу багьандан ну рисус или гьанбиркулив?», «ЦIерхьриадли – нуни кегIебси ва жагьси рургис», «Нуни халаси хатIа барира хIед шери ракIили!» – илдигъунти дугьбани ца ити дурибти диалра, гьарли-марли гIяхIси ахир хIебирахъу. Илдани адамла уркIила хIяланачи халаси асар биру: децIигахъу, бирхауди бетихъахъу ва урехи алкIахъу».

ЦархIил мучлахIейрути дугьби

Хъалибарглизир мура-хьуна ургарти ихтилатуни детарухIели, цали буруси цархIилли бикьули ва иргъули биъни дебали мягIничебси саби. Нуша нушала гъамтачил жалдикIухIели, илдани дурути гьаман багьа агардирулра. Илгъуна гьаман бетаралли, нушала гъамтани саби цунтази халбарили, чисалра гIягIнили ахIенра или гьанбиркуси саби. Илдигъунти дугьби сари: «ХIуни селра барес балули ахIенри!», «Се бирули рамсурсири хIу, илис хIянчи икIусив?», «БугIярагили хъутни шинкIадиубли или хIебиалли, бархIи ахъайчи дивайчи кайхьи кавлусирив?», «ХIела пикри чисалра гIягIнили ахIен», «Нуни бурибсикIун масхара сабри, сен цагьакIли гьимруркIулри?!» ва цархIилтира.

Муруй кьабулагардеш, пашмандеш ва разиагардеш балахъули виалли, нушани гьаман ил бархьли аргъес дирули ахIенра. ИлхIели бегIлара гIяхIси тяхIяр саби уркIи гьаргли бурес: «Наб къиянни саби хIела разиагардеш селизиб сабил багьес. Нуни балули ахIенра ну секьяйда рирес гIягIнисил» или. КIел адамли бархбасуни кадилзахъухIели, илди сеналра цаличи цала хIяланачи къячбилкути саби, илди хIялани биалли мурталра разитили ва гIяхIтилицун диэс хIедирар. Къайгъибарая гъамси адамла илди хIялани мучлаагархIедирес, иличи лехIирхъес, илала аргъес, илхIели, хIушабра вайси манзил, тяп илгъуна жаваб чарбиру.

ДецIигахъути дугьби

Хъалибарглизир ара-сагъти бархбасунала ца гьатIи хьулчи – вегI гIягIниси, дигуси ва кьиматчевси виъниличи бирхауди саби. УрхIла адамлизибадра балли дебали децIагесли бирар вегI мучлаагарвирути гъай дакьес. ДецIагести дугьби вегIлара гъамси ва дигуси адамли дуралли, илдани нуша духIнарад тIутIудирулра.

«ХIу абдалсирив гъари зягIипсирив?», «ХIукIун мехIурлири, чинара хIела мехIе?», «Илкьяйдали умудеш чили бируси?», «ХIечи селра хъарбарес хIейрар!» - илдигъунти уркIилизи къиздикIести дугьбала сияхI гIуррара даимбарес вирар. Барх хIербирути адамтала цаличи цала гьимидухънила яра гIясидиънила анцIбукьлизиб селра тамашаласи агара. Амма нушани илди хIялани дархьли чедаахъес чебси саби, нушала гъамтас децIхIегахъесли. Ил багьандан пайдаладарая, мисаллис, ишгъуна дугьби: «Наб децIигули бирар, ну зянкърикIухIели, хIуни тиелефон кахIейсадли», «ХIу вахъхIи агархIели, дурхIнани дудеш чинава или хьарбиули саби» ва цархIилтира. Хъалибарглизиб акIубси гьарил масъала, жагали дугьбачил арзес вируси сай. Мура-хьуна ургарти дигай вавнигъунти сари. МяхIкамдарая илди, хIушала бархбасуни чIумадикIахъес ва вавалидяхъяхъес багьандан.

Амина Аюбова

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


Сагабарая буркьунза

Имам аль-Бухарила ва имам аль-Муслимла дурхъати хIядисунала дабзти жузазиб бегIлара гьалабси мерличибси хIядислизиб бурили саби: «Гьалжанализи хьурахIейру сунела тухумтачил бархбас къяббердахъибси». Тухумтачил бархбас хIебузахъни бусурман диннизиб халаси бунагьлизи халбирули саби....


Урги-дергализивад иртан

Умурия гIяскуртани алавбуцибхIели, душмантала ургъан лацла хъарличи ацIили Аллагьал Расулла ﷺ шайчи децIагести гъайли угьули, вявкайкIулри. Иличиб децIагеси се лебси бусурмантас? Гьарил бусурман ургъаннис дигулри кавшес илгъуна увяхIси адам. Амма ил кавшес къияннири, сенкIун ил ахъси ва гьамадли...


ШягIбан базличила баянти

Ил базла хасдешуни: цаибил – ил баз нушала Идбагла ﷺ базлизи халбируси саби; кIиибил - ил базлизив дубурцни гIяхIил чебиули саби;  хIябъибил – ил базлизиб Бараатла дуги леб.   «Аллагьлиﷻ лерил Сунени акIахъубтала кьисматуни ШягIбан базла байхъайзибси дуги...


Суалти-жавабти

- Хьунул адамла держли ужуси мурул виалли ва илис ва иличи башути юлдашунас къуллукъбирули риалли илис бунагь биусив? Ил хьунул адамли хIяж баралли хIяж кьабулбирусив? - Муруйс къуллукъбиралли хьунуйс халаси кири биуси саби. ДекIарси анцIбукь саби мурул держли ужули виалли, илхIели сабур барили,...


Редакциялизи суал

- Нушани 90-ли ибти дусмазир сарри дехIдихьибти дазала-дехIибала дирули ва нушала дахъал чеблуми учидикили сари дуббуцарира дархли. Кьабулбарибси хIяжли илди хIедарибти дехIибала ва уркалунти дуббуцарла бунагьуни ицутив? - Чараагарли уркIи-уркIилавад тавба дарес чебиркур калунти дехIибала ва...