бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Дигуси адамлизи илди дугьби мадурид

Дигуси адамлизи илди дугьби мадурид

Дигуси адамлизи илди дугьби мадурид

Мура-хьуна ургарти бархбасуни гьарилтала-сера ункъти ва пергерти сари викIес хIейрар. СенахIенну нуша-ургав жагъал агаси адам рахлира къаршихIеркур. Адамтала бархбасуни ургар камти диалра жалани ва къалмакъар хIедиубси мажахIят левли виэс. Амма ЧевяхIси Аллагьли ﷻ нушази хъарбирули сай уркIецIичертили диахъес ва цаличирад ца чердурхахъес. БекIлибиубси – жал бетаурхIели, мурул ва хьунул цалис ца дигути адамти биъни хъумхIертни саби. Сецад къиянни биаллира дурути дугьбачи пикрибяхIчииэс чебиркур, хабарагарли дурадикибти дугьбани дебали децIагахъес, бирхауди беткахъахъес ва цаличи цала дигила хIялани агардарес бирни багьандан.

Гъамдеш агардирути дугьби

Ца пасихIкар адамли бурни хIясибли, дигай сари урхIмешуахIендешличи дирхни багьандан сари мицIирли кавлути. Гьарил адам вирхуси сай сунела «кIиибил бутIала» уркIилизиб сунени хасси, цархIилтазибад декIарбулхъуси мер бурцниличи ва илис урехи хIебиъниличи. Ил секIал далилли бируси саби игьдибар бихьнилис, малхIямдешлис ва уркIи гьаргдешлис. Нуша ургарти бархбасуни дулъути дугьби: «ХIу наб гIягIнили ахIенри!», «ХIу багьандан ну рисус или гьанбиркулив?», «ЦIерхьриадли – нуни кегIебси ва жагьси рургис», «Нуни халаси хатIа барира хIед шери ракIили!» – илдигъунти дугьбани ца ити дурибти диалра, гьарли-марли гIяхIси ахир хIебирахъу. Илдани адамла уркIила хIяланачи халаси асар биру: децIигахъу, бирхауди бетихъахъу ва урехи алкIахъу».

ЦархIил мучлахIейрути дугьби

Хъалибарглизир мура-хьуна ургарти ихтилатуни детарухIели, цали буруси цархIилли бикьули ва иргъули биъни дебали мягIничебси саби. Нуша нушала гъамтачил жалдикIухIели, илдани дурути гьаман багьа агардирулра. Илгъуна гьаман бетаралли, нушала гъамтани саби цунтази халбарили, чисалра гIягIнили ахIенра или гьанбиркуси саби. Илдигъунти дугьби сари: «ХIуни селра барес балули ахIенри!», «Се бирули рамсурсири хIу, илис хIянчи икIусив?», «БугIярагили хъутни шинкIадиубли или хIебиалли, бархIи ахъайчи дивайчи кайхьи кавлусирив?», «ХIела пикри чисалра гIягIнили ахIен», «Нуни бурибсикIун масхара сабри, сен цагьакIли гьимруркIулри?!» ва цархIилтира.

Муруй кьабулагардеш, пашмандеш ва разиагардеш балахъули виалли, нушани гьаман ил бархьли аргъес дирули ахIенра. ИлхIели бегIлара гIяхIси тяхIяр саби уркIи гьаргли бурес: «Наб къиянни саби хIела разиагардеш селизиб сабил багьес. Нуни балули ахIенра ну секьяйда рирес гIягIнисил» или. КIел адамли бархбасуни кадилзахъухIели, илди сеналра цаличи цала хIяланачи къячбилкути саби, илди хIялани биалли мурталра разитили ва гIяхIтилицун диэс хIедирар. Къайгъибарая гъамси адамла илди хIялани мучлаагархIедирес, иличи лехIирхъес, илала аргъес, илхIели, хIушабра вайси манзил, тяп илгъуна жаваб чарбиру.

ДецIигахъути дугьби

Хъалибарглизир ара-сагъти бархбасунала ца гьатIи хьулчи – вегI гIягIниси, дигуси ва кьиматчевси виъниличи бирхауди саби. УрхIла адамлизибадра балли дебали децIагесли бирар вегI мучлаагарвирути гъай дакьес. ДецIагести дугьби вегIлара гъамси ва дигуси адамли дуралли, илдани нуша духIнарад тIутIудирулра.

«ХIу абдалсирив гъари зягIипсирив?», «ХIукIун мехIурлири, чинара хIела мехIе?», «Илкьяйдали умудеш чили бируси?», «ХIечи селра хъарбарес хIейрар!» - илдигъунти уркIилизи къиздикIести дугьбала сияхI гIуррара даимбарес вирар. Барх хIербирути адамтала цаличи цала гьимидухънила яра гIясидиънила анцIбукьлизиб селра тамашаласи агара. Амма нушани илди хIялани дархьли чедаахъес чебси саби, нушала гъамтас децIхIегахъесли. Ил багьандан пайдаладарая, мисаллис, ишгъуна дугьби: «Наб децIигули бирар, ну зянкърикIухIели, хIуни тиелефон кахIейсадли», «ХIу вахъхIи агархIели, дурхIнани дудеш чинава или хьарбиули саби» ва цархIилтира. Хъалибарглизиб акIубси гьарил масъала, жагали дугьбачил арзес вируси сай. Мура-хьуна ургарти дигай вавнигъунти сари. МяхIкамдарая илди, хIушала бархбасуни чIумадикIахъес ва вавалидяхъяхъес багьандан.

Амина Аюбова

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


Суалти-жавабти

- Хала БархIилара Кьурбан-Байрамлара ургабси манзиллизиб бусурман адамтас мукъри дирес асубирусив? Ил заманализиб барибси мекъ талихIагарсилизи халбирули саби. - Гьайгьайрагу, асубируси саби. Ил заманализиб барибси мекъ талихIагарси ибси дугIла пикри саби. ШаригIятли илдигъунти секIайчи...


Заб-маркала асурти

Хабарагарси балагь чисалра кьадармабиаб, хъярхъли кабухъун хIеркIлис я инсан къаршимайкаб.   Мартла 28-личир Дагъиста ванзаличир дебали тамашала анцIбукьуни кадикиб. Гьалабси дуги МЧС-ла багьахъни бакIибсири жагIял дахъал заб ва дягI дирар или. Иличи илцад-декIар пикри чилилра бяхIчихIеиб,...


Игитуни – гьар бархIила гIямрулизиб

Хьунул адам ва биштIати берцахъиб   Ишди бурхIназир Дагъистайчи чедакIибти тIабигIятла гьанагарти анцIбукьуни къячхIедикибти цалра дагъистанлан кахIелун ургар илини гьанбикиб. Дигалли шагьуртазир, дигалли шимазир, дахъал заб-марка дарили, гьар бархIила гIямрулизир, бекIахъудила шуртIразир...


Балга-дугIя

Хала нешла балга Я Кьудратла ВегI Аллагь ﷻ! ХIела уркIецIилизирад МухIяммад Идбагла ﷺ шафагIятлизирад, Кьуръа баракатлизирад декIармадираба. Гьанагар изайзирад, дяхIагар балагьлизирад дерцахъаба, Аллагь ﷻ! Нушачибад хIярамси гьарахъбарили, хIялалси гьарзабара, зягIипти изайзибад мурахасбатурли,...


«Муриси къяналичиб кьутIкьуси бархьдеш гьалаб саби»

Гьалабван набзи бурибси къяна сабни аргъира.   АнцIбукьуни гIямрулизир сегъунти-дигара дирар. ЦацахIели къяна буресра чебиркути манзилти дирули дирар. Диннизибра бикIули бирар гIяхIдешлис къяна буралли, бунагь лебси ахIен или. Нуни аргъира къунба бугьути адамти имцIали биъни. Чули барибси...