бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Мура гьаларти хьуна чеблуми

Мура гьаларти хьуна чеблуми

Хьунуй мура гьалар халати жавабкардеш дихути сари ва иличир дахъал чеблуми лерти сари:

Хьунул хъали-цIализир муруйс тамай мутIигIли рирес чебиркур.

 

Илис мурул вигахъес чебиркур ва иличил мурталра малхIямли рирес гIягIнибиркур, ил кьабулли калахъес риубси бирес илала чебла саби. Эгер илини мурул гьимукIахъалли, чевверхни тиладибарес гIягIнибиркур, сенахIенну хIядислизиб бурили саби: «Эгер хьунуй мурул гьимукIахъалли, Аллагьли  ﷻ илала балгни кьабулхIедиру ва гIяхIти баркьудлуми зубрачи хIедиур».

Хьунуй гъамхIерибси муруй, цархIил хьунул адамличи вархикили, хIяжардешла баркьуди дураберкIаллира, бунагь илис саби биуси, сенкIун гIяйиб иличиб саби.

Умудешличи чекаризес ва шаригIятли кадизахъурти тяхIяр-кьяйда дузахъес чебиркур. Амма жагариэс кьасличил нудбазирти гъез лутIес яра мурул адамла палтар дихес асухIебирар.

Муруйзи хьархIебаили илала хъулибад се-биалра кайсес ва буртIес асухIебирар, ил баралли илис бунагьбиур, муруйс биалли хьунуй бутIибсила кьадар керибиур. Ил секIал чебетиуси саби бедибсила кьиматличи ва кьадарличи. Амма камси секIал (зе, пирхикI, ва цархIилти) дедес асубируси саби ва илис муруйсра хьунуйсра кери биуси саби.

Муруйзибад пурбан агарли суннатла дуббуцари дурцес асубируси ахIен. Илкьяйдали хъулирад дурарухъесра асухIебирар, гъамти-тухумтачи гьарракIесра балли. Амма мурулли пурбан бирес гIягIниси саби шаригIятла дазурбазир ил гъамтачи рашахъес яра сунени рикес.

УрхIла муйлала хIерлизибад мяхIкамдеш барес чебиркур хIянчила ва белчIудила мерлаб.

Мура дарибти гIяхIдешуначи, илди камли диаллира, хьунуй разидеш чедаахъес гIягIнибиркур. Иличила хIядислизиб бурули саби Идбаглиﷺ бурибси: «Ну Жагьаннаблизи хIеризурхIели чебаира, илабти имцIати хьунул адамти биъни, сабира мура дарибти гIяхIдешуни чехIедаибти».

Муруйзибад илини бедес вирусиличиб имцIаси тIалаббирес асубируси ахIен я палтарлизиб, я хъа ваяхIлизиб, я беркесилизиб, я тIалхIянализиб. Идбагли ﷺ иб: «Муруйзибад илини бедес вирусиличиб халаси лебдеш тIалаббируси хьунул адамлис ну икьалахIейрус».

Илкьяйдали, хьунуй имцIати дахъал гъай хIедиралли гIяхIси саби, хаслира муруйс децIагести ва ил гьимуркIахъути. Унрубачил дазуагарти ихтилатуназиб замана хIебуркIули, хъулиб ва хъа дураб мура даража ахъбуцес кьасбирес чебиркур. УрхIла муйлачи хIеррикIес асухIебирар.

 Илини къаршидеш дирес чебиркур муруй хIярамси гьунчил сархибси лебдеш хъули лебхнилис: бигIи, кебасили, хIярамси секIал бицили, рибаличил, рушбатличил ва цархI. Гьаларла замунтазиб, мурул яшав барес сапарличи дураулхъухIели, хьунуй ва рурсбани тиладибирусири хIярамси гьунчил бучибси секIал хъули хIебихахъес. Илди гашазиб ва гIяхIти палтар агарли хIербиэс хIядурлири, чIянкIли хIялалсицун букули, Жагьаннабла цIализи хIебикес багьандан.

Хьунул муруйчи мурталра лехIихъес чебси саби, илини шаригIят хIясибли къадагъабарибси секIал тIалаббирули хIейалли. ХIядислизиб бурули саби: «Эгер хьунул адамли бархIилис шуйна фарзла дехIибала дирули, Рамазан базлизир дубрурцули, сунела чарх урхIла хIераназибад мяхIкамбирули, мура ибси биралли, ил Алжанализи арицIур».

Хьунуй мурул гьарил баркьудилизив гIевурцули, илала гьав ахъбурцули, ил разили виахъес къайгъибирес чебиркур.

Сунечи хъарти дехIибала заманаличир дирес чебиркур, Аллагь  ﷻ гьануршес, хъулиб умудеш бихIес ва Аллагьли  ﷻ муруйс бедибсиличи разили риэс. Мура гьалабси чебла бегIтала гьалабсиличиб имцIаси саби. Хъулир рирухIели мурталра умули, жагати палтарличил рирес чебиркур, мура тилади бартаахъес хIядурли.

БиштIатачил къайгъичерсили ва уркIецIичерсили рирес, илдас бархьси бяркъ бедес кьасбарес чебси саби. Муруйчил дягIбирта риркьес ва ил вархьли хIейаллира жалрирхъес асухIебирар. Илизи малхIямли аргъахъес чебиркур ва Аллагьлизи  ﷻ тиладибарес ил бархьси гьунчи кайзахъес.

Мурул сапарличи арукьялли пашманни рирес, чарухъунхIели разидеш балахъес, палтар умударили, хурег барили, къуллукъбаресра чебси саби.

Мурул вебкIибси хьунул адам авал базра вецIал бархIира марайдешлизир риэс гIягIниси саби.

ШаригIят хIясибли хъали-цIала хIянчи иличи хъарти хIедиалра: сунела муруйсра дурхIнасра хурег бирни, кьацI буцIни, палтар ицни, хъулиб умудеш бирни, хIяйванти бекIдирни, рируси тяхIярли илди муруйчи хъархIедарили сунени диралли гIяхIси саби. Илди секIал дирнилис хьунуйс халаси шабагъат лебси саби.

Ишар гьандушибти диралли, хьунул адам сунела муруйчил талихIчерли рирар иш дунъяличирра итил дунъяличирра, Аллагь  ﷻ сунечи разили кавлан.

Жагьси рурсили сунес мурул чеввиркIухIели дебали духули ва черетаили риэс гIягIнибиркур, бархьси гьунчивад вашуси, ЧевяхIси Аллагьличи  ﷻ вирхуси чеввикIес чебиркур. Аллагьли  ﷻ кумекбараб. Амин!

 

Амина Аюбова

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


ДехIибайс ужра

Дархьли, дурусли, чедетаахъили, кьабулдаресли дарибти дехIибайс Аллагьли ﷻ гIеббиахъуси халаси ужраличила бурути дахъал хIядисуни лерти сари. Илди гьаладирхьулра:   «МухIяммадлира ﷺ илала умматлира дарибти савлила дехIиба 2 ракагIят багьандан ил бархIилара ил дугилара бунагьуначивад...


Цахтони

ГIягIнидиркур: (4 порциялис) диъ – 500 гр; бурт (яра мацони) – 300 гр; хиви (грецкий) – 200 гр; кинза – 1 хала; укроп – 5 кьяли; итан жерши – 4 цула; хмели-сунели – 0,5 чяйла кьулса; зе, хIунтIена ва цIудара исиут – бизидеш...


БекIлибиубси ва мягIничебси масъала

Нушала улкали гIергъити дусмазир хъалибарг мяхIкамбарес ва гIеббуцес багьандан дурадуркIути сагадешуни дебали дигести сари. Бахъал дурхIначилти халибаргунас дедлугути арц, пособиеби, нешдешла капитал ва цархIилтира кункдешуни лер.   ГIергъиси манзил нушала улкализир 31 хIукму кьабулдарили сари...


ЧевяхIсила хъарбаркьуни дузахъес чебиркур

Кабиили бикути, палтар, тIалхIяна ицути машинаби, компьютерти, телевизорти, хутIличир дузути чяйникуни, печани, яшавла шуртIри кункдирути дахъал ваяхI гьаналла замана дуракаили сари, илди халкьли дузахъули сари. ВаяхI исухIели, илди секьяйда дузахъутил бурути жузира (инструкция по применению)...


Имам аль-Байгьакьи

Абубакр ГIяхIмад ибну аль-ХIусейн ибну ГIяли ибну ГIябдуллагь ибну Муса аль-Хусравжирди аль-Хурасани, аль-Байгьакьи кьяйда валуси, акIубсири гьижрала 384 ибил дусла шягIбан базлизив, аль-Байгьакь мерла Хусравжирди шилизив. Аль-Байгьакь Нисабур (Нишапур) шагьарличибад гьарахъли ахIи мерлабиубсири,...