Хьунул адамла хъарихъ

Хьунул адамла хъарихъ

ЧевяхIси Аллагьли ﷻ Дурхъаси Кьуръайзиб буриб: «Мурул адам сунела хьунуйс гьуни чебиахъусили, илала къакъбяхъли, кумекчили варибси сай». Аллагьли ﷻ илди цабехIличиб цархIилти чебяхIбарниличибли ва илдани чула хьунрас харжани дирни багьандан. Мурул адам тамай сунела хъалибаргла гьавкьянали ва гьуни чебиахъусили виэс хIейрар, илини кьиркьирдеш дакIудирули, хъалибаргла хIяжатуни хIясибли харжани дирули хIейалли.

Сунечи бегI гьалаб хъарси саби хьунул ва сунела хъалибарг арцличилра чараагарли гIягIнити секIайчилра гIеббуцни. ЧевяхIсини мурул адамтачи хъарбарибси саби чула хьунри берк-бержличил, палтар-кьяшличил гIеббурцахъес, сай укунхIели илра ралхахъес, сунес палтар исухIели илра декIархIерирахъес. Гьарли-марси хъалибаргла гьавкьянали ва гьуни чебиахъуси мурул адамли, ЧевяхIси Аллагьли ﷻ хъарбарни хIясибли, хъалибарг гIеббурцу.

Сецад сунела хьунул давлачерси риалра ва мура арцличи хъарсили хIериалра, мурул адамли сунела хьуна ва дурхIнала гьалабси чебла таманбирули хIейалли, илала бегI гьалаб сунела хъалибаргла, гIур биалли цархIилтала гьалаб багьа кабиркуси саби. ХIушала чеблаличила хъуммартидая, сенкIун ил секIал ЧевяхIси Аллагьли ﷻ хъалибарг акIахъубси гьарил мурул адамличи хъарбарибси саби. СенахIенну иш дунъяличиб вегIла хъалибаргличибра дурхъаси цархIил селра агара.

ВегIла дурхIначил барх хIяз бирули, илдачил шадибгьуни дурабуркIули, хьунуйчи ва муруйчи хъарси саби илдас лайикьси бяркъ бедили, адабчебтили халабаахъесра. Иш дунъяличив хIериэс сецад къиянни биаллира, акIахъубси хъалибарглис напакьа тIалаббарес багьандан уркIиуркIилабад Аллагьличи ﷻ дугьаизурли, умуси уркIиличил нигет баралли, ЧевяхIсини гIевурцуси сай. Нушала Идбагли ﷺ бурибси саби: «Хьунул адамла бегIлара халаси ихтияр илала муруйзиб саби». Ил багьанданра, мурул адамтас илди гьар шайчибад гIеббурцули, илдас хъарихъли биэсра гIягIнибиркур. «ХIушазивад бегIлара гIяхIси, хIушала хъалибаргунас ва хьунрас гIяхIси сай», - викIи ил.

Идбаг ﷺ сунела хьунрачил гIяхIли вирниличибли, лебтасалра гIибратли ветаурсири. Ил дурхIначилра, хьунрачилра малхIямли вирусири, хIязтали виркьусири ва лебтасалра лайикьси бяркъ бедлугусири. Илала хьунри лебилра хIунрас гIибратли бетауртири. Динна шайчибси бяркълизиб илди дебали гьалабяхI арбякьунтири ва адабчебтири. Хьунул адамли ва мурул адамли хъали-цIа дуцили, хьунуй мура унабурхIличи кьяш кацIибхIейчирад ил илала ибси бирули, иличи лехIирхъес гIягIниси сари. СенахIенну илала ихтияр сунела бегIталайчибра гьалаб, сунела муруйзиб саби. Илала хIекьлизиб ца ишгъуна хIядис гьанбуршехIе.

Ца мурул адамли архIяличи аркьухIели, сунела хьунуйчи хъулирад дурахIерухъахъес хъарбарили сай. Ил замана бегIтала хъулибад хьунуйчи хабар бакIили саби, илала дудеш декIли зягIипли виъниличила. Хьунуй баресил хIебалули, Идбаглизи ﷺ хьарбаахъили сари, асубирарал сунес дудешличи гьарракIес. Идбагличибад ﷺ жаваб хиб мура пурбан агарли, асухIебирар или. КIинайс биалли, рурсиличи дудеш вебкIнила хабар баили саби. Хьунул адамли илхIелира Идбаглизи ﷺ хьарбаахъили сари. Жаваб гьалабгъуна сабри, мурул чарухъайчи, дурахIерухъахъес.

ГIурхIели, иличи Идбагличибад ﷺ хабар хибсири, сунени мура ибси барили хъулир калнилис, Аллагь ﷻ илала дудешла бунагьуначивад чевверхурли, ил Алжанализи хьурабирутала агьлулизивад варили сай ибси. Хъалибарг акIахъубти жагьилтани, хIера илкьяйдали цаличи ца дигиличил, хIурматличил, цала цали хатир кахIебалтули хIербиэс чебси саби. Уржили ва даршули хIербируси хъалибарг, ЧевяхIси Аллагьлира ﷻ гIеббурцуси саби.

МУХIЯММАДРАСУЛ СААДУЕВ