бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Бадрула дергъ

Бадрула дергъ

Бадрула дергъ

(БехIбихьуд ишдусла 3-ибил ва 4-ибил номертазиб)

 

Бадрула чебяхIси дергъли дахъал секIал якьиндариб ва тамашала секIал дакIудариб. Хаслира Аллагьличи ﷻ чула бирхауди цIакьти асхIябтани Аллагьла ﷻ гьунчиб бируси жигьад селичибалра гьалаб биъни чебаахъиб. ЖабрагIилли Идбаглизи ﷺ бургъантала даражаличила хьарбаибхIели, илини илди нуша-ургаб бегIлара гIяхIти саби или бурибсири. «Нушара тяп илкьяйдали», - викIар ЖабрагIил. Ил баягъи дергъла манзил ахIи малаикунани някъбази тур касибси ахIенри. ЧевяхIси Аллагьли ﷻ бархьибти малаикуни азир лебтири. Ил дуги зубри ва ванза цадиубтири, ил хъарбаркь таманбарес багьандан.

 

Ил дергъла манзил маккалантас кумекбирули ва илди дергъличи жибирули Сураки ибну Маликла сипатличил илбисра лебсири. Илини малаикуни ва асхIябти секьяйда урехиагарли бургъулил чебаили, дергъла майдайчибад ХIунтIена урхьула шайчи бебшибсири.

Чумал дус ардякьи гIергъи Бадрула дергъла бутIакьянчи ХатIыб ибну Аби Бальтаъличил бархбасунси масъала акIубсири. Гьижрала 8 – ибил дуслизиб илини Идбаг ﷺ увведни багьандан ил кавшес гIягIнисири. Адамти бакIили бикIар: «Ва Аллагьла Расул ﷺ ил верша сай, ил кавшес гIягIнили саби». ИлхIели Идбагли ﷺ иб: «Илини Бадрула дергълизир бутIакьяндеш дарибти сари, иличи чилра къячхIелкан. ХIушани сели баладая, рахли Аллагьли ﷻ бурили виэс: «ХIушаб дигутани диркьеная, Ну хIушачивад чевверхурлира» или. Ил адамличи къячикес асухIебирар, сенкIун ил Бадрула дергъла бутIакьянчи сайхIели». Илкьяйда ил ватахъурсири.

Гьачам Идбаг ﷺ ца биштIаси мижитлизив улгулири, ил асхIябтани бицIилри. Бадрула дергъла бутIакьянчи ацIибхIели, илис кайэс мер агарли калун ва чилилра илис мер хIебариб. ИлхIели Аллагьли ﷻ аят бархьибсири: «Ва Аллагьличи ﷻ дирханти, мажлисличиб хIушази тиладибарибхIели гьарзали кадиреная, Аллагьли ﷻ хIушабра гьарзаси мер луга». Ил аят Бадрула бутIакьянчибас хасбарибси саби. Ца виалра дергъла бутIакьянчи Идбагла ﷺ мажлисличи ацIалли, илис чараагарли мер акьубатес чебси саби. Кьаниубли вакIаллира ил гьаларти къяянази катес чебиркур. Илкьяйда хIурматбирусири илди бургъантала.

Ил дергъличила гIялимтани бурни хIясибли, ил анцIбукьла халаси мягIна лебси саби лебил умматлисра, гIергьити наслубасра. Имам ас-СуютIини бурни хIясибли, гьарил манзиллизиб Бадрула дерлизиб бутIакьяндеш дарибтигъунти адамти биэс гIягIнити саби. ХIясан аль-Басрини табигIинтази бурусири: «Нуни чебаира Бадрула дергъла 70 буръан. ХIушани илди чебаадалри, илди мехIурти саби или гьанбирки, илцадра илдала чIумаси бирхаудиличибли, урехиагардешличибли ва Аллагьличи ﷻ таваккал барнили».

Дергълизиб Аллагьла Расулла ﷺ цацун сабри урчи лебси. 313 адамлизибад 10 аги туранала бегIти. Идбагли ﷺ цацабехIтази тIерхьа бедлугусири ва ил турличи шурбулхъусири. Укашат асхIяблис Идбагли ﷺ бедибси гIяйса турличи шурбухъунсири. Ил турличил ил вебкIайчи ургъусири. Илала гIергъира илала дурхIнани ил тур наслуличибад наслуличи бедлусири дурхъаси ваяхI кьяйдали. 313 хасси лугIи саби. Илдицад бургъанти лебтири Идбагла шайчиб Бадрула дергълизиб. Тяп илдицад бургъанти лебтири Давуд Джалутличил (Голиаф) ургъухIелира. ЦацадехIти баянти хIясибли бурули саби, имам Магьди вакIибхIели, илис бегI гьалаб мардешлис хъя барибтала лугIи 313 бирар или. ГIялимтани бурули саби, гьар манзиллизиб 313 адам биэс гIягIнити саби Бадрула дергъла бутIакьянчибалагъуна даражала ва уркIбала бегIти, саби багьандан Аллагьли ﷻ адамтачирад ва дунъяличирад балагьуни черардикути. Нушани балуси саби, адамла бегIлара дурхъаси рухI биъниличила. Илдала рухIани биалли бегIлара дурхъати сарри, амма илдани чула рухIани ахIерахIедарили, чула дигуси Идбаг ﷺ багьандан дедлугулри.

 

Наида Гъуруева

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


Ан-Низамия мадрасалис – 950 дус

ДР -ла тах шагьарлизиб халаси халкьани-ургабси мажлис бетерхур, ан-Низамия мадраса акIахъубхIейчибад 950 дус дикнилис хасбарибси. Ил исламла дунъяла ургарти даршдусмала бегIлара мягIничебтазибад цали бируси багьудила центр саби.   2025 ибил дусла декабрь базличиб МяхIячкъалализиб лебил...


ЛямцIла манзил

Хъуммартидая: алжана нешла кьяшмауб саби. Хъатлаб хайгина баралра, нешла чебла ахъес хIейрар.   (бехIбихьуд гьалабси номерлизиб)   — Неш, хIура ила рузахъес рархьибси ахIенрив? — Агь, хIябилра ребкIесцад хIейгули рякьунра. Школа таманхIебиахъес багьандан, ца класслизир...


Ахиратлис дугIя

Кьиямала бархIи хIисаб-суал дирухIели кункдеш акIахъес бучIуси саби, гьар бархIи 25 – йна бучIни гIяхIси саби: «Аллагьумма барик ли филь-мавти ва фи ма багIд-аль-мавти». МягIна: «Я Аллагь ﷻ, ну убкIухIели баракат ва кункдеш га, илкьяйдали вебкIили гIергъира». Кьиямала бархIи лебилар идбагунала...


Урги-дергализивад иртан

Умурия гIяскуртани алавбуцибхIели, душмантала ургъан лацла хъарличи ацIили Аллагьал Расулла ﷺ шайчи децIагести гъайли угьули, вявкайкIулри. Иличиб децIагеси се лебси бусурмантас? Гьарил бусурман ургъаннис дигулри кавшес илгъуна увяхIси адам. Амма ил кавшес къияннири, сенкIун ил ахъси ва гьамадли...


Бархьдеш

ЦархIил тяхIярли биэсра хIебирар…   Гьалабван нуни Интернетлизиб ца ролик чебаира. Илав профессорли гьалабси парталичи кариибси студенткази «дурарухъен аудиториялизирад ва гьаннала гIергъи хIу чераэс хIейги дила лекциябачир» или дуракаиб. Рурси дебали уркIрухъун, селра эс...