бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Бадрула дергъ

Бадрула дергъ

Бадрула дергъ

(БехIбихьуд ишдусла 3-ибил ва 4-ибил номертазиб)

 

Бадрула чебяхIси дергъли дахъал секIал якьиндариб ва тамашала секIал дакIудариб. Хаслира Аллагьличи ﷻ чула бирхауди цIакьти асхIябтани Аллагьла ﷻ гьунчиб бируси жигьад селичибалра гьалаб биъни чебаахъиб. ЖабрагIилли Идбаглизи ﷺ бургъантала даражаличила хьарбаибхIели, илини илди нуша-ургаб бегIлара гIяхIти саби или бурибсири. «Нушара тяп илкьяйдали», - викIар ЖабрагIил. Ил баягъи дергъла манзил ахIи малаикунани някъбази тур касибси ахIенри. ЧевяхIси Аллагьли ﷻ бархьибти малаикуни азир лебтири. Ил дуги зубри ва ванза цадиубтири, ил хъарбаркь таманбарес багьандан.

 

Ил дергъла манзил маккалантас кумекбирули ва илди дергъличи жибирули Сураки ибну Маликла сипатличил илбисра лебсири. Илини малаикуни ва асхIябти секьяйда урехиагарли бургъулил чебаили, дергъла майдайчибад ХIунтIена урхьула шайчи бебшибсири.

Чумал дус ардякьи гIергъи Бадрула дергъла бутIакьянчи ХатIыб ибну Аби Бальтаъличил бархбасунси масъала акIубсири. Гьижрала 8 – ибил дуслизиб илини Идбаг ﷺ увведни багьандан ил кавшес гIягIнисири. Адамти бакIили бикIар: «Ва Аллагьла Расул ﷺ ил верша сай, ил кавшес гIягIнили саби». ИлхIели Идбагли ﷺ иб: «Илини Бадрула дергълизир бутIакьяндеш дарибти сари, иличи чилра къячхIелкан. ХIушани сели баладая, рахли Аллагьли ﷻ бурили виэс: «ХIушаб дигутани диркьеная, Ну хIушачивад чевверхурлира» или. Ил адамличи къячикес асухIебирар, сенкIун ил Бадрула дергъла бутIакьянчи сайхIели». Илкьяйда ил ватахъурсири.

Гьачам Идбаг ﷺ ца биштIаси мижитлизив улгулири, ил асхIябтани бицIилри. Бадрула дергъла бутIакьянчи ацIибхIели, илис кайэс мер агарли калун ва чилилра илис мер хIебариб. ИлхIели Аллагьли ﷻ аят бархьибсири: «Ва Аллагьличи ﷻ дирханти, мажлисличиб хIушази тиладибарибхIели гьарзали кадиреная, Аллагьли ﷻ хIушабра гьарзаси мер луга». Ил аят Бадрула бутIакьянчибас хасбарибси саби. Ца виалра дергъла бутIакьянчи Идбагла ﷺ мажлисличи ацIалли, илис чараагарли мер акьубатес чебси саби. Кьаниубли вакIаллира ил гьаларти къяянази катес чебиркур. Илкьяйда хIурматбирусири илди бургъантала.

Ил дергъличила гIялимтани бурни хIясибли, ил анцIбукьла халаси мягIна лебси саби лебил умматлисра, гIергьити наслубасра. Имам ас-СуютIини бурни хIясибли, гьарил манзиллизиб Бадрула дерлизиб бутIакьяндеш дарибтигъунти адамти биэс гIягIнити саби. ХIясан аль-Басрини табигIинтази бурусири: «Нуни чебаира Бадрула дергъла 70 буръан. ХIушани илди чебаадалри, илди мехIурти саби или гьанбирки, илцадра илдала чIумаси бирхаудиличибли, урехиагардешличибли ва Аллагьличи ﷻ таваккал барнили».

Дергълизиб Аллагьла Расулла ﷺ цацун сабри урчи лебси. 313 адамлизибад 10 аги туранала бегIти. Идбагли ﷺ цацабехIтази тIерхьа бедлугусири ва ил турличи шурбулхъусири. Укашат асхIяблис Идбагли ﷺ бедибси гIяйса турличи шурбухъунсири. Ил турличил ил вебкIайчи ургъусири. Илала гIергъира илала дурхIнани ил тур наслуличибад наслуличи бедлусири дурхъаси ваяхI кьяйдали. 313 хасси лугIи саби. Илдицад бургъанти лебтири Идбагла шайчиб Бадрула дергълизиб. Тяп илдицад бургъанти лебтири Давуд Джалутличил (Голиаф) ургъухIелира. ЦацадехIти баянти хIясибли бурули саби, имам Магьди вакIибхIели, илис бегI гьалаб мардешлис хъя барибтала лугIи 313 бирар или. ГIялимтани бурули саби, гьар манзиллизиб 313 адам биэс гIягIнити саби Бадрула дергъла бутIакьянчибалагъуна даражала ва уркIбала бегIти, саби багьандан Аллагьли ﷻ адамтачирад ва дунъяличирад балагьуни черардикути. Нушани балуси саби, адамла бегIлара дурхъаси рухI биъниличила. Илдала рухIани биалли бегIлара дурхъати сарри, амма илдани чула рухIани ахIерахIедарили, чула дигуси Идбаг ﷺ багьандан дедлугулри.

 

Наида Гъуруева

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


Имам Абу ХIамид аль-Гъазали

УчIанничи кагъар Урши, насихIят бурес гьамадси саби, амма ил кьабулбарес къиянбулхъан, сенахIенну ил кьутIкьусин кабилзан сунела хьуланас гьуни бедлугусилис, уркIилис къадагъаласи дигухIели. Хаслира багьуди касили хьалли нафслис гIелавад вашуси ва дунъялизи вархибси. Илала пикри хIясибли,...


Цаибил мер

Школализиб «Къияндешлизибти халкьлис кумекбирни» бикIуси уличил конкурс бетерхур. «…Цаибил мерлис приз бедлугули саби Аслямлис! КIиибил мер сархули сай Рашидли! ХIябъибил – МяхIмудли! Тиладибирулра хIябалра сценаличи абацIахъес ва чула шабагъатуни касахъес»,...


ДехIибайс ужра

Дархьли, дурусли, чедетаахъили, кьабулдаресли дарибти дехIибайс Аллагьли ﷻ гIеббиахъуси халаси ужраличила бурути дахъал хIядисуни лерти сари. Илди гьаладирхьулра:   «МухIяммадлира ﷺ илала умматлира дарибти савлила дехIиба 2 ракагIят багьандан ил бархIилара ил дугилара бунагьуначивад...


ГIяли ибн Абу ТIалибла мижит

Нушани гьалабра нушала белкIаназиб жIявхIелла мижитуначила бурибсири. Иш яргализиб гьанбушес дигулра ГIяли ибн Абу ТIалибла мижитличила. Илала сурат кабяхъили саби гьижрала 1271 ибил дуслизиб дураибси Афганиста 1000 афгани къурушлизиб. Илизиб нушани чебиулра халаси мижит, берхIила нуранани...


Имам аль-Байгьакьи

Абубакр ГIяхIмад ибну аль-ХIусейн ибну ГIяли ибну ГIябдуллагь ибну Муса аль-Хусравжирди аль-Хурасани, аль-Байгьакьи кьяйда валуси, акIубсири гьижрала 384 ибил дусла шягIбан базлизив, аль-Байгьакь мерла Хусравжирди шилизив. Аль-Байгьакь Нисабур (Нишапур) шагьарличибад гьарахъли ахIи мерлабиубсири,...