Юсуф Идбагличила хабар
Бисмиллагьи рряхIмани рряхIим или вехIирхьус,
АлхIямдулиллагь или Аллагьлис ﷻ деза бирис,
Дурхъал Расуллуллагьлис салават даимбирис,
Агьлу асхIябтачира салават имцIабирис.
Юсуф Идбагла хабар нуни баян кабирис,
Лебил муъмин агьлулис гIибрат касахъес или.
Иш дунъяла жагадеш вецIал бутIали бутIиб
Илизирад урчIемал Юсуф Идбаглис даиб,
Аллагьли ﷻ ил куцличив даражали ваахъиб.
Шамла улкализибил ил КангIянна шилизиб
Халкьла бухIнаб хабар саб Якьуб Идбагличила.
Якьуб Идбагла дурхIни вецIну кIира лебтири.
Илдазибадли хIябал декIарси нешла сабри:
Юсуфра, Бунъяминра, Дина бикIул рузира.
Ца дуги Юсуфли муэрлизиб чебаиб,
ВецIну цара зубарли, БерхIилира Бацлира
Сунес сужда бирули, сунес илди мутIигIли.
ХIулбугарлис саб или, - Юсуфли баянбариб.
Гьуя или висули Якьубли биса картIиб:
- Ва дила никIа урши, бати муэр дигIянни,
ХIела узба багьалли, хIед макру дехIдирхьуну.
ВецIну царалра зури хIела узби-рузи саб,
БархIи хIела дудеш сай, Бац – хIела гIязиз неш сар…
Илбисли ил багьурли макрулизи бехIбихьиб.
Питни имцIадиахъес ил къайгъилизи бикиб:
- Юсуф хъаруцилину хIуша дархькадатурли
Ил сунела мякьлав сай ахIерли хIерирули.
Узи Юсуф хIушани диира агарварес –
ИлхIелицун хIушачи дудешла диги дирар.
Илбислис мутIигIбиуб илала гьуни буциб, -
Юсуф агарварести макру чули дехIдуциб,
Ца бархIи дудешлизи саби тиладибухъун:
- Нуша шадир аркьулра, гIяяр дурадулхъулра,
Юсуф нушачил вархьни, тиладибирулира…
- ГIяярличи ил вархьес ну бекIлил кьабулхIеркус,
Юсуф мякьлав агарли сабур барес вирхIейрус.
ГIурра тиладибариб, Аллагьла ﷻ у ахъили.
Якьубра кIантIивиуб, Аллагь ﷻ гьанушибхIели.
КIелра хъябруцра бикиб, михъирличи гъяжвариб,
ДяхI-някълизи байикун, Аллагьличи ﷻ хъарвариб,
Лебил цахIнабяхъили, уршбази амрубариб:
- Я гушли, я милигли, вари малтадая, - иб,-
Сайцун ил цунватурли, тяйдирамадируда.
Узбани хъями дариб, разили дурабухъун…
Русес карихьунхIели, Динас муэр гьабизур:
Сунела ахIер узи Юсуф буцIала ургав.
УркIрухъи, ил черсаргъиб, дудешличи дуцIрухъун
Гьуя или рисули Юсуф варгес къяйцIрухъун.
Дудешли жаваб бедиб гIяярличив сай, или
Узбани чучил вархли Юсуфра укиб, или.
Хъулирад дурарухъун, узбас гIерриус, или,
ГIяярличи укьяхъес Юсуф хIелтасра, или.
Узба къаршидеш дариб, ил гIеларяхI чаррариб.
Халал биса картIили ил хъулиряхI ратрихьиб.
Арбякьун, хьурабиуб, адам агар мерличи,
ШямгIун бикIуси узи Юсуфличи гъамиуб,
Касили някълизи дис, мицIирли хIелтас, или.
Рабил бикIул узичи, дигIяникес ветухъун,
Рабилра чевхъунхIели, цархIилличи арякьун,
Ярга-ярга виубли лебтачилра ветухъун,
Амма цалра узини уркIецIира хIебариб…
ТIашизур, дукаряхIиб, узбази сай гъайухъун:
Ца бархIи пикри биуб пахрулизи викира,
Наб села шишимъала ишди узби лебхIели,
Гьунар чула халати, хабарлизиб бурибти,
Илдигъунти узби леб, шукру алхIямдулиллагь…
Наб пахру берхурхIели, гьимукIили Аллагьли ﷻ,
Бархьибси бургар зулму хIушала някъбазибад.
Ягьуда бикIул узи циила кIантIивакIиб:
- Ваши хIу дила мякьла, нуни валтахъарину…
- Нушани бариб вягIда, селис бехъубри хIуни,
Хилипдеш сен дирулри ил кавшнила вягIдалис?
- Халкьлизибадли цIахли, АллагьлигIив ﷻ урухли,
Дудешла гьалавизес хIейрус Юсуф кавшили…
МицIирли ватирая, се-биалра барая.
Къуюлизи лайвакIес илдани вягIдабариб.
Юсуф ила ватурли, гIелабяхIли чарбиуб.
Шаддад бикIуси капур пачяхIла къую сабри,
Азирлим кIидарш дусцад гьалаб абитIунсири.
Ил пачяхIла замана левсири гIяхIси гIябид,
Шис Идбагла замана хьурадариб кунгазиб
Юсуфличила хабар баргибсири илини.
Ил чеахъес ватаба, Дурхъаси Аллагь ﷻ, или,
Балга барили саби ит гIябидли итхIели.
Балга кьабулбарили жаваб бархьиб Аллагьли ﷻ:
Шаддадла къуюлизи виркур ил мурт викалра.
ГIябид къуюла ухIнав хIерлири Юсуфличи,
ХIера мурад бартаур – Юсуф сунела мякьлав.
- ХIябра халал замана калунра хIечи хIерли,
Гьанна Дурхъал Аллагьли ﷻ ваахъира мурадли…
Ца сягIят дикибхIели, гIябидра таманкайуб.
Дай дугила замана узби хъули чарбухъун.
- Дудеш, нушала Юсуф, къарауйчив ватурси,
БецIли верги уилри, нуша гIялумлихIели …
Ил гъайла бакьибхIели, бекIличи къагъдеш дакIиб.
УркIкабухъун сабира: ламартчидеш кахтири.
Дудешли биса картIиб, хIева чебаибхIели,
Гъярбердибси агарли ил бецIли вергунхIели.
Уршбала хабарличи Якьуб Идбаг вирххIеур
ВерхIел бархIи ласикIи КангIянна дубуртачив,
БецIли вергун уршила къел-хIерзи дургис или;
Халаси дард чIямбариб, дубуртачив висули.
Вамсурли сай чарухъун, чархла хIял каберхурли.
Уршбачи хъаркабариб, бецI сабукая, или.
Дурабухъун гIяярли, сабукиб ца пякьир бецI.
Якьуб Идбаг гъайухъун, бецIлизи хьаркабаиб:
- Дила хIулбала шала, дила уркIила хIяли,
Юсуф хIуни вергири, хIед цIахлилра ахIену?
ТIашбизес дила гьала урузалра хIекIулрив?
БецIли Якьуб Идбаглис паргъатли жаваб бедиб:
- Ва Якьуб, хIед Аллагьла ﷻ дурхъал саламти диаб,
Идбагунала диъби нушабкIун хIярамти сар,
Чебихьиб бугьтан саби набчи хIела уршбани,
Наб гIякьуба хIебиру ил багьандан Аллагьли ﷻ,
Ну бузигIиб къяйцIсира, ил баргес умцIусира,
ХIела уршба буцили гужли хIечи кибсира…
Илди гъайла аргъили узба бурги гIяшдуциб,
Урезила цIакьдешли, чурхри майъалидатур.
Чесабаиб къапилат Мисрилизи аркьуси,
Къуюларад шин хахъес ца илавяхI ватаиб.
Бадирали вархиб къуюлав урши чеиб.
«Урши лев къуюлизив», - или тIамара дариб.
ДелкIун дахъал кагъурти шимазидяхI дархьаиб.
«Урши варгира» ибси хабар чули тIинтIбариб.
Иличила бакьибти Якьубла уршби бакIиб:
- Гьавухъи веткахъибси, иш нушала лагъ сай, - иб,
Камси багьа сасили узбани Юсуф вициб.
Чули Юсуф вицнила кагъарра балли бедиб.
- Гьавулхъуси лагъ сайну, мяхIкамли диреная.
Някъби-кьяшми дигьунни, Юсуф валричи катур.
Узбачи ласвяхъили, Юсуфра дугьаизур:
- БархIи гIяхIбираб хIушаб, мурадличи даада,
Дудешла гьала хIуша се или кадилзада?!
Асвад бикIул лагъличи Маликли хъаркавариб:
- Юсуф бикIуси лагълис къараул цIакьбара, иб.
Дай дуги баибхIели, Юсуф вебшиб илавад.
Арякьи ил сунела нешла хIябличи кайкиб:
- Узбани наб дарибти нуни хIези дурулра:
Витира пяхъбикIули, палтарла чIянкIварира.
Инсаплизибад бухъи, къуюла лайвакIира…
Рахли Асвад шакикиб урши гьавухъниличи.
Лебилра умцIербухъун, Юсуф хIябличив варгиб,
Ил Асвадли Юсуфла вяхIлизи хъатли бяхъиб.
Ил замана халати миъба урзес кабииб.
Гьуя или Маликли, руржуси тIамаличил
«Бунагьла вегI чи саял дакIудухъеная», иб.
Бетаурсиличила мукIуракIиб Асвадра:
- Юсуфлис бяхъибхIели миъба урзес бехIбихьиб.
ЦIакьли пашманиубли тавба дариб илини.
ТIама-гьама хIярхIдиуб, миъбала заб тIашдизур.
Ца гIяхIси балга бариб Маликли Юсуфлис.
МалхIямли кIапIуцили, вяхIлизи уммайдариб:
Аллагьлара ﷻ хIелара ургаб дигIян сирру леб,
Някъби-кьяшми арзили, къапилатли варх катур,
Арукили Маликли тахличи сай кайахъиб,
Гьар жура лигIматуни сунела гьала кайхьиб.
Жагаси лагъ чеваэс дигути даширая! –
Зурбаси тIамаличил мангъуш вявикIескайиб.
Къугъадешлис сунечи мешуси варгес хIейри,
Иш дунъяла жагадеш марли сунезиб лебри.
Мисрила шагьарлизиб лебти лебгIеб талхъунти,
ЦахIнабикиб ил мерла лагъ асес ахъри лебти.
ГIязиз бикIуси талхъан лебтасалра гьалавхъун,
Халал багьа бедили Юсуф сунени асиб.
Мисрила вегIбекI ГIязиз разили хъули вакIиб.
Сунела кIелра хьунул, РягIил, Зулайхази, иб:
- Юсуф дурхъаварая, даража ахъбуцая,
Жагали хIердилзули, хIурмат имцIабарая!
Лагълизи халмайрида, урши кьяйда чейая…
БалугъливаибхIели талхъандешра хъардирис.
Муруй хъарвариб кьяйда, Юсуф хьунра вихIулри,
БурхIни-бузри диркулри, Юсуф халакайулри,
Зулайхала дигайра бархIилис цIакьдикIулри,
Ца бархIи Юсуфличил анхълизи шадир рякьун.
Набчи гъамии или, илис някъби гьадатур,
Юсуфли Зулайхази ряхIятли жаваб бедиб:
- ХIела мурул гIяхIси сай хIечил лякьирбирахъес…
Анхълизиб хъали барес Зулайхани кьасбариб,
Жавгьарти, мар-мар къаркъа цаладяхъяхъес буриб.
Юсуфлис хъали барес устнира тIалаббариб,
Камси замана дикиб, хъалира таманбариб.
Зулайхани сунела къараваш жирарили,
Юсуф сунечи кахъес белгили хъаркабариб.
Хъали чебаибхIели, Юсуфли балга бариб:
- Бунагьлизи хIейкахъес, Аллагь ﷻ, кумекбара,- иб.
- Дила хIулбала шала, дила уркIила цIедеш,
Нуни хIед барахъибси иш хъайчи хIеръа гьари!
- Алжайзиб теб наб дурхъал Аллагьла ﷻ шалал хъали
Ил хIярамбарес хIейрус, - жаваб бедиб Юсуфли.
Гъайрухъун ил малхIямли наб мутIигIии или.
- Аллагьлизивадли ﷻ ну цIакьли урухкIулира,
Ванзали кьацIдурцура, ил секIал барахIелли.
ЧевяхIси Алагьли ﷻ хъумхIерту ил баркьуди,
Биругу нушаб жазаъ, Кьияма кайзурхIели.
- Чархла тIемла бизидеш, хIулбалара амъурдеш,
БекIла гъезла жагадеш. Марлира, ну карцIлира…
- ХIябла духIнар хIулбира заядирар дацIили,
Аркьян панадиубли чархла азирра биркIан…
- ХIелаван къугъал сурат чехIебаира нуни.
- АкIахъубра Аллагьли куц-бекIлизив къугъали,
Иншааллагь, иличи пахрухIебирис нуни.
- Се сабабли набчивад хIу гьарахъиркусири?
- Аллагьлизивад ﷻ сайра ну даим урухкIуси.
- Дила мас-хазна халал, ил лебилра харжбирис,
Бунагьуначиркадли Аллагьра ﷻ чевкархахъис.
- Инсан хасар вирхIейрар дунъяла масличивли,
Рушбат кьабулхIебиру ну акIахъуб Аллагьли ﷻ.
- ХIела динничи ляркьяс, дила дин бархьбатурли.
- Ил дила къуллукъ ахIен, - иб чIумали Юсуфли.
Гьар суаллис Юсуфли жавабти дурусдариб.
Илала жавабтани Зулайха мяхIрумрариб.
(хьарахъуд бирар)