бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ДехIибала – Алжанала умхьу

ДехIибала – Алжанала умхьу

ХIяжличил дархдасунти суннатла дехIибала

ИхIрамлизи керхнила

Микьатла мижитла мер-мусаличиб (Мадинализибад циила тяйдиси Абару гIали бикIуси мер) ишгъуна нигетличил кьаркьала ицу: «Нуни нигет барира ихIрамлизи керхнилис ва хIяж бехIбихьнилис тамай кьаркьала бирцес Аллагь ﷻ багьандан. Аллагьу акбар».

Чарх умубарили, дехIибайс нигет биру: «Нуни нигет барира ихIрамлизи керхнила суннатла кIел ракагIятла дехIибала дарес Аллагьлис ﷻ. Аллагьу акбар.

Цаибил ракагIятлизир дучIа «Аль-ФатихIя», «Кафирун» сураби.

КIиибил ракагIятлизир дучIа: «Аль-ФатихIя», «Ихлас» сураби.

ДехIибайс гIергъи дугIя биру.

ТIавафла дехIибала

ТIавафлис гIергъи (КягIба 7 алавбарибхIели) макьам Ибрагьимличирад тяйдили ахIи, тIавафла суннатла кIел ракагIятла дехIибала дурадуркIу МухIяммад Идбагли ﷻ дарибси тяхIярли, ишгъуна нигетра барили:

«Нуни нигет барира тIавафла суннатла кIел ракагIятла дехIибала дарес Аллагь ﷻ багьандан. Аллагьу акбар»

Гьар ракагIятлизир дучIути сари:

Цаибил ракагIятлизир – «Аль-ФатихIя», «Кафирун» сураби.

КIиибил ракагIятлизир «Аль-ФатихIя», «Ихлас» сураби.

ДехIибайс гIергъи дугIяличил Аллагьличи ﷻ дугьаилзан.

ХIяж таманбиубли, гIумра (биштIал хIяж) бирухIелира, чедир гьандушибти суннатуни дурадуркIу, хIяж ибсила мерлаб «гIумра» или.

ХIяжлизивад аркьянайла дехIибала

ХIяжи дурхъаси Мадинализивад хъуливяхI ватирхьухIели, аркьянайла кIел ракагIятла суннатла дехIибала диру (илди Идбагла ﷻ мижитлизир дарни къулайси саби).

Гьар ракагIятлизир дучIули:

Цаибил ракагIятлизир «Аль-ФатихIя»;

КIиибил ракагIятлизир «Аль-ФатихIя», «Ихлас».

ДехIибала тамандиубхIели, балга биру, хIяж барахъес имкан гибнилис Аллагьлис ﷻ баркалла икIар.

АрхIяличи аркьнила дехIибала

Сапарличи аркьухIели, суннатла 4 ракагIятла дехIибала диру, гьар ракагIятлизир «Аль-ФатихIя», «Ихлас» сураби дучIули.

ДехIибайс гIергъи Аллагьличи ﷻ ишгъуна дугIяличил дугьаилзан:

«Аллагьумма инна насъалука фи сафарина гьаза-л-бирра ва ттакьва ва миналь-гIямали ма тарзо». «Аллагьумма гьаввин гIялайна сафарана гьаза ватIви гIянна бугIдагьу. Аллагьумма анта-с-сохIибу фи-с-сафари ва-ль-халифату фи-ль-агьли. Аллагьумма инни агIузу бика мин вагIаси-с-сафари ва каабати-ль-манзори ва суи-ль-мункьалаби фил-ль-маали».

«Я Аллагь ﷻ, нушани ХIези тиладибирулра иш сафарлизир нушала баркьудлуми ХIу разиваресли гIяхIти, такьваличилти (ХIезибад урехиличилти) детаахъни.

Я Аллагь ﷻ, кункбара нушаб ил гьуни, къантIбара илала бухъяндеш.

Я Аллагь ﷻ, сафарлизив ХIу нушачил сайри, хъалибарглис аманатра сайри (хъалибарг ХIечи аманатбирулра).

Я Аллагь ﷻ, нушани ХIези берцуди булгулра, ХIечи иш гьунила къияндешуназирад, гьунила анцIбукьеси чебаълизибад, мас-давлализирра, хъалибарглизирра, хIейгести дарсдешуназирад мяхIкамдарахъес.

Илди дехIибайс нигет ишкьяйда биру: «Нини нигет барира сафарличи аркьнила суннатла 4 ракагIятла дехIибала дарес Аллагьлис ﷻ. Аллагьу акбар».

Сафарличивад чарухънила

Сафарличивад чарухъунхIели, Аллагьлис ﷻ баркаллаличил сафарличивад чарухънила суннатла кIел ракагIятла дехIибала диру. Илдира мижитлизир дарни къулайси саби.

Нигет биру: «Нуни нигет барира сафарличивад чарухънила суннатла кIел ракагIятла дехIибала дарес Аллагьлис ﷻ. Аллагьу акбар». «Аль-ФатихIялис» гIергъи «Кафирун», «Ихлас» сураби дучIа (яра цархIилти).

ДугIялизир гьунчир дигу-хIей-гули детаурти буна-гьуначивад чевверхахъес, уркIецIибарахъес тиладибиру. Сай хъалибаргличи ара-сагъли чарухъахънилис шукрубирули, гIяхIси гIибадатличил, тасбихIуначил, тахIмидуначил, тагьлильтачил, такбиртачил ва цархIил кьяйдали балахъа.

Хъуливад дуравхъес гьалар дирути дехIибала

МухIяммад Идбагли ﷻ буриб, ишди дехIибала дируси Аллагьли ﷻ вайси ибсилизивад мяхIкамиру или.

Илди кIел ракагIятла суннатла дехIибала сари, илдазир дучIа:

1 – ибил ракгIятлизир – «ФатихIя», «Кафирун»;

2 – ибил ракагIятлизир – «ФатихIя», «Ихлас».

Нигет: «Нуни нигет барира хъуливад дураулхънила суннатла кIел ракагIятла дехIибала дарес Аллагьлис ﷻ, Аллагьу акбар».

ДехIибайс гIергъи дугIялизиб сай, бегIти, урши-рурси, хъалибарг, узи-рузи, тухумти ва цархIилтира вайси ибсилизибад мяхIкамбарахъес Аллагьлизи ﷻ тиладибиру.

Шукрула дехIибала

Аллагьли ﷻ адамлис дахъал нигIматуни сахаватли пешкешдариб.

Кьуръа 70 – лицад аятлизиб бурили саби илди нигIматуни гибнилис, адам ЧевяхIси Аллагьлис ﷻ даим баркалла икIес (шукруикIес) хIяжатси биъниличила:

«ХIуша баркалла дикIадалли, хIушала шукруличи Ил разиирар. («Зумар», аят 7).

«Аллагьли ﷻ хIушаб лихIби, хIулби, уркIи гиб, хIуша Илис шукрудикIути детаахъес» (НахIль, аят 78). ХIулби гибни арагIеб 500 дусла гIибадатличил цугбиркур.

«Дила нигIматунас хIуша баркалла хIедикIадалли, хъябирулра, дила танбихI цIакьси бирар».

Аллагьлис ﷻ шукру биру дугьбачил, баркьудиличил ва уркIили. ГIергъиси бегIлара чихъси саби.

Аллагьлис ﷻ шукрубирнила дахъал журабазибад саби шукрула дехIибала дирни.

Шукрула дехIибала 2 ракагIятла сари.

Нигет биру: «Нуни кьасбарира шукрула суннатла кIел ракагIятла дехIибала дарес Аллагьлис ﷻ. Аллагьу акбар».

Илдазиб «Аль-ФатихIялис» гIергъи «Зульзилат» (цаибил ракагIятлизиб яра «Кафирун»), кIиибил ракагIятлизир – «Кафирун» яра «Ихлас» дучIа.

ДехIибайс гIергъиси дугIялизиб Аллагьлис ﷻ шукру-баркалла балахъу, уркIецIибарни тиладибиру.

Аюб Идбаг излумазивад сагъиубхIели, Кьурайзиб бурни хIясибли, илини Аллагьлис ﷻ шукрула 2 ракагIятла дехIибала детерхахъур.

Илди дехIибала Аллагьлис ﷻ шукрувикIнила цархIилти журабала къяйлизир уржили диэс гIягIнибиркур, сенкIун Аллагьлис ﷻ шукруикIни дехIибала детурхахъницун ахIен.

Рамазанх1яжи Мях1яммадов

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


Имам аль-Байгьакьи

Абубакр ГIяхIмад ибну аль-ХIусейн ибну ГIяли ибну ГIябдуллагь ибну Муса аль-Хусравжирди аль-Хурасани, аль-Байгьакьи кьяйда валуси, акIубсири гьижрала 384 ибил дусла шягIбан базлизив, аль-Байгьакь мерла Хусравжирди шилизив. Аль-Байгьакь Нисабур (Нишапур) шагьарличибад гьарахъли ахIи мерлабиубсири,...


Цаибил мер

Школализиб «Къияндешлизибти халкьлис кумекбирни» бикIуси уличил конкурс бетерхур. «…Цаибил мерлис приз бедлугули саби Аслямлис! КIиибил мер сархули сай Рашидли! ХIябъибил – МяхIмудли! Тиладибирулра хIябалра сценаличи абацIахъес ва чула шабагъатуни касахъес»,...


Азгъинти дурхIначила

Муртрил сахаватси ва бузери дигуси хъубзара адам хIерирули уили сай. Илала азгъинти ва кьиркьирти дурхIни буили саби. ВебкIес гьалаб хъубзарли дурхIни сунечи жибарили сай ва пулан мерличибси хъуличиб кур буркъадалли, хазна бургидая или бурили сай. Хъубзара вебкIибмад, илала дурхIни ургубализи...


Суалти-жавабти

– Мурул-хьунул декIарбикили гIергъи хьунуйзиб муруйзибад къиян –хIекь чебахъахъес (компенсация) тIалаббарес ихтияр лебсив, эгер мурул цахIнаб хIербирухIели хьуна арцличил хIерирули кали виалли? – Эгер мурул хьуна арцличил хIерирули кали виалли, илини биалли дугьбачил иличи...


Республикализивра цаибси

Дила белкIла игитгъуна адамличила макьала белкIес цазаманализиб къияннира бирар, гьамадлира. Мурхьти багьудлумачилси гIялимличила белкIес, хаслира ил академик виалли, лайикьси тяхIярли бетхIерар или гьанбиркули бирар. ГIялимличил ца даражаличир ихтилатдикIес, гIилмулашал мурхьти илала багьудлумачи...