бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ДехIибала – Алжанализи умхьу

ДехIибала – Алжанализи умхьу

ДехIибала – Алжанализи умхьу

Аввабинти. Аллагь ﷻ чучи разивиахъес дигутала дехIибала

Аввабинти Аллагьис ﷻ му-тIигIвакIили, ил разиварес дигнила бархIехъла (маркIачIила, магърибла) паризала дехIибайс гIергъи дугила (гIишаъ)паризала дехIибайс гьалар дирути суннатуни сари. ГIяхIси саби магърибла азкартас гIергъи дарни.

Аввабинти дехIибайзирти ракагIятунала бегIла камси кьадар – 2, бегIла халаси – 20, ургабси – 6 саби.

ГIузру биубли, илди заманаличир дарес бажардихIейкалли, дугила дехIибайс гIергъи черахъес асубирар. Аввабинти черихънира суннат саби.

ШагIрани бикIуси халаси валини иб, аввабинти дарибсила уркIилизи халаси нур кабицIур или.

Тирмизичибад, ибну Мажагьичибад, ибну ХIузайматличибад бакIибси хIядислизиб бурили саби, аввабинтала урегал ракагIят дарибсилис ва бархIехълара дугилара дехIиба ургаб вайси хIебурибсилис 12 дусла гIибадатлагъуна кери бирар или.

БархIехъла (магърибла) жамигIятла дехIибалара дарили, дугила жамигIятла дехIибайс мижитлизивра кали, ургав дунъяла гъайли гъайра хIейкIули, аввабинти дарибси мерличи кайили, Кьуръай учIули, дугIя бирули, истигъфарра бузахъули замана беркIибсилис халаси кери бируси саби.

 ЦацабехIти гIялимтани бурули саби аввабинтала кIел ракагIят паризала дехIибайс гьаларра дирути сари или.

Мусафирли (гьунчивси адам) магърибла дехIибала дугилайчи ардухибхIели, аввабинти дугилайс гIергъи диру.

 

ТахIияйтла дехIибала

Мижитлизи ухIнавхъунмад, кахIейили, гьар ракагIятлизир «ФатихIя» ва Кьуръа цархIил сура делчIи, тахIийятла суннатла кIел ракагIятла дехIибала дирути сари.

Нигет: «Нуни нигет барира суннатла кIел ракагIятла тахIийятла дехIибала дарес Аллагь ﷻ багьандан. Аллагьу акбар».

Мижитлизи ацIибхIели, нагагь кайалли, тахIийятла дехIибала дарес чебаахъибси замана аркьян, ва ил адам мижитла – Аллагьла ﷻ хъа – хIурматхIебарибтазивад ветарар.

Мижитлизивад камси заманалис дуравхъи, чариубли ацIибхIелира тахIийятла дехIибала дарес чебиркур.

Ца нигетлизир цаладяхъес асубирахъули саби ишдигъунти суннатуни: тахIийятла, дазала дарнила, зухIяла ва ил ца нигетличил кIел ракагIятла дехIибала даралли, илди лерилра дарибхIелигъуна кери биуси саби.

Абу ХIямид МухIяммад ибну МухIяммад Гъазалини бурни хIясибли, мижитлизи ацIибхIели ратибат суннатла кIел ракагIятла дехIибала даралли, илдани тахIийятлара алавдурцу, чузи илдира кадерхахъурли.

ТахIийятла мерлар дарес асубирар паризала яра черихъути дехIибала. Илдас тахIийятла дехIибала дарибхIелигъуна кери лукIуси саби. Паризала дехIиба замана кабурхули биалли, тахIийятла дирути ахIен.

 

ХIябла гIязабти кункдирахъути (унс) дехIибала

Сунела ахиратла хъули арякьунсилис хаслира цаибил дугила хIябла гIязабуназибад кункдеш биахъес бархIехъла (магърибла) дехIибайс гIергъи суннатла кIел ракагIятла (унс) дехIибала диру. Илди дехIибайчила бурили саби Идбагла ﷺ хIядислизиб: «ВебкIибсилис цаэсил дугиличиб жапаси лябкьуси ахIен, уркIецIибарая иличи, илис садакьа барая ва суннатла кIел ракагIятла дехIибала дарая, гьар ракагIятлизир дучIули:

«ФатихIя» - 1

«Аят – аль – Курси» - 1

«Алгьакуму такассур» - 1

«Ихлас» (Кьулгьу) – 10

ДугIяра барая: «Я Аллагь, нуни дехIибала дарира, ХIуни балулри наб се дигулрал. Ил дехIиба кери… (у буру) хIяблизи дархьа».

Аллагьли ﷻ илмадан иличи 1000 малаик бурхьу, гьар малайкличил – савгъатра нур, чулира диванна бархIи бакIайчи илала цундеш жагадирути.

Илала дурабад, илди дехIибала дирусилисра халаси кери бирар, ил иш дунъяличивад архIякьян муэрлизиб Алжанализиб сунела мер чебаайчи.

Чебиуливан, илди дехIибала дебали кьиматла сари: вебкIибсилис кункдешуни, дарибсилис халаси кери бихути. Илди дехIибала дирути сари чумал адамли, жамигIятли, илди сецад бахъал биалра, илцад къулайси саби. Илди дехIибала диру адам сунела ахиратла хъули арякьунси цаибил дуги. Магърибла дехIибайс гIергъи хIушанира илди диреная.

 

40 дусла паризала дехIибайзирти нукьсандешуни дурусдирахъути дехIибала

ЧиркIейлизивадси машгьурси устаз СягIид Афандини белкIни хIясибли, 40 дусла духIнар паризала дехIибайзир диубти нукьсандешуни чедирцIахъу, илди дурусдирахъу суннатла кIел ракагIятла дехIибай, сарира бархIехъла (магърибла) паризала ва ратибатла дехIибайс гIергъи дирути, дунъяла ясирдешлизивад тамай къябра вердили, гьар ракагIятлизир дучIра дучIули:

«ФатихIя» - 1

«Аят-уль-Курси» - 1

«Ихлас» - 3

Нигет: «Нуни нигет барира кIел ракагIятла суннатла 40 дусла духIнар паризала дехIибайзир диубти гъарацIдешуни, нукьсандешуни чедирцIахъути суннатла кIел ракагIятла дехIибала дарес Аллагь ﷻ багьандан. Аллагьу акбар».

 

РабазанхIяжи МяхIяммадов

 

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


Суалти-жавабти

– Мурул-хьунул декIарбикили гIергъи хьунуйзиб муруйзибад къиян –хIекь чебахъахъес (компенсация) тIалаббарес ихтияр лебсив, эгер мурул цахIнаб хIербирухIели хьуна арцличил хIерирули кали виалли? – Эгер мурул хьуна арцличил хIерирули кали виалли, илини биалли дугьбачил иличи...


ДехIибала черихъни

Бусурман адам 13 – 14 дус виубхIейчивад балугълаваибси сай: хIебиалли, иличи дехIибала, дуббуцари ва цархIилти Аллагьлис ﷻ дирути гIибадатла жураби (фарзани) хъарти сари. Фарзла (паризала) цадехI дехIибала уркалунси 70 дус жагьаннабла цIализив вирар или цабехIти гIялимтани буруси пикри лебси...


Азгъинти дурхIначила

Муртрил сахаватси ва бузери дигуси хъубзара адам хIерирули уили сай. Илала азгъинти ва кьиркьирти дурхIни буили саби. ВебкIес гьалаб хъубзарли дурхIни сунечи жибарили сай ва пулан мерличибси хъуличиб кур буркъадалли, хазна бургидая или бурили сай. Хъубзара вебкIибмад, илала дурхIни ургубализи...


ГIурра гаджетунала асарличила

Гьалавван наб ца тяниш къаршиикиб. «Нуни дила дурхIнази телефон батахъес вирули ахIенра. Мурталра илизив хахамвикIули сай. Кебасасли, вяв-чIярлизи ихъули сай, ва вяхIес булан валилзули сай. Балули ахIенра се барес хIяжатлил», – викIи ил.   Марлира, гIергъити дусмазиб...


Салат

6 порциялис гIягIни-диркур: гIяргIяла диъ – 300 гр; шиниша хъара – 1 тIакьа; хияр – 300 гр; гидгари – 5; картошка – 400 гр; набадари – 100 гр; шиниша жерши – 20 гр; майонез, зе, исут, кьар – бизидеш хIясибли.   Балкьарахъни: ГIяргIяла...