Аллагьла ﷻ дурхъадешличил цабалги
Аллагьла ﷻ дурхъадешличил цабалги
Ца бархIи гьаргала дуравхъимагърибла шайчи хIеризурра. ИлхIели ца пикри бакIиб: «Ахирра мижит сагабирнила хIянчи хъараахъурли дургар». ХIера, ишдусла мартличиб будунна тIамали ши гьанкIлизибад чебсаргъахъибсиван биахъуб. Акбарличи лехIизурси нунира, арагIеб шантаниван, динна агьлулисра мижит сагабарес дуги-хIерила бузерила устадешра дяхIчиаибтас баркаллала дугьби арцахъурра. Дусра-сера гьалар мижит къулайбарес ибти хIянчи шантала ва, дурала мераначи арбякьихьар, Аллагьла ﷻ амрулис мартала хIяракатличил дехIдихьибтири. Ил багьандан шила динна агьлули чула дазала-дехIибала, зикру-мавлидуни ГIяшикьарла бяхIлис гьарахъли ахIенси биштIаси мижитлар дирутири.
Гьайгьайругу, динна агьлули Аллагьла ﷻ гьаларти чула чеблуми ахъли дихутири ишарра. Уркухъантани сунела духIнар 16 арсавар лерси, черикIла къаркъубазибад мижит тIашбатнила хабар алавти шимазицун ахIенну, гьарахъти мер-мусаличира баибсири. Ил багьандан иша бусурманти дехIибала даресцун ахIенри башутира. Илди бутIакьянчиби бетарулри зикрубалара мавлидуналара, камли хIебири бикIар жумягIунадли мижит тIашбалтнилизиб бузули кавлутира. Бусурмантани чула шайчирад ила дурхъати савгъатунира дихутири. Бузерила дусмазиб сунес «Хула Мисттикк» или ируси мижитлизи гьачамцун ахIи ацIибхIели, ишаб къаршибикибти маллубани илди савгъатунала хIябал дерхIлацад Кьуръа жузли, динна дурхъадешличила бурути савгъатунани далгахъунти кьасурби чедиахъули гьанбиркур. Илди-ургар дири КягIябализи бякьунтани хибти Аллагьла ﷻ дурхъадешличила бурути ва хIекьти кагъуртира, мургьи-арцли ухахъути ваяхIра. Гьала хили бурулра, мижитла калунси давла лебал, заманалис гьалав итил дунъяличи арякьунси малла Ибрагьим Ибрагьимовла юртлизиб. Ил давла гъамсигъуна заманализиб сагабарибси мижитла ца гIямзилаб бирниличила буриб шила маллубани. Набчи гIяхIладли вакIиб Калмыкиялизив узуси ва хIерируси, Уркухъла шилизивадси цаибил пагьливан Кьурба Рабада ГIялисултIан. Ил викIар: -- Ца тилади леб хIези, мижитла агьлули кьабулбаралли, нушала сагабарибси мижитличила газетализи белкIенгу. --Валлагь-таллагь лукIасра. Мурт хIечил варх мижитлизи вакIишал багьахъа, -- ира нунира. ХIерая, илгъуна бархIи ишдусла мартла байхъайчиб бакIиб.
Мижитла унзала мякьлаб Аллагьла ﷻ дурхъадешлис балгара барили, ГIялисултIанра нура духIна адацIира. Иткьяйдара хутIла шалаличил ухути, лерилра гIямзурбазир чиргъми улкулри. Ца шайчиб лебри динна агьлула палтар кадирхьути шел дерхIла жагаси шкаф. ДяхI-някъ ицути гIягIниахълумира илдала гьалабад аркьуси шинна чяхIибачил балгахъунси турбара хIисабхIедаресли ахIенри. Илдала куц-кабизличиб хIер тIашаили левли, дазала дируси динна вакил дакIуухъун. БусягIятал ил уркухъан хIейъни багьурра. Акбар белчIес 40 минутлацад замана лебалри. Ил секIал хIисаблизи касили, дурашайзи сунечила бурахъес тиладиухъунра. – Ну дирбагълан сайра. Наб МяхIяммад Мусаев бикIар. ХIяйвантала тухтурли узусира. Базла ухIнав кIина-хIяйна ветстанциялизи вашули вирус. ГьархIели дехIибала дарес хIушала сагабарибси, хIекьли балгахъунси ва дурхъаси мижитлизи айцIусира. Нуцун ахIенну, дила шантира бархли мижит сагабарибтас баркалла бикIар, -- иб илини. Мижитлизи абацIиб вахъхIила уртахъ ГIябдулкьадирла МяхIяммад, МяхIяммадимин Абакаров ва чумалгьатIи тянишли ахIенти жагьил. -- Чебиулрив дагван ахIи, бусягIятлизиб сегъуна къугъаси агиличи бикилил нушала мижит-- Аллагьла амрулис мардеш кьабулдируси анкъи?! -- викIар Абакархъа МяхIяммадимин. ГIур мижитлизи абацIиб будун ХIябиб ГIябдуряхIмановра иличил барх шел гьатIи дехIибайчи бакIибтира. ХIябибличил нуни иш яргализир дахъал гъай хIедарира, сенахIенну акбар белчIес къалабали виъни аргъира. Набра хабарагарли мякьлав сайли увухъун пиширхъуси, бебкIа-мавлидуначив гьанна хIябал дус чейуси, мижитла имам, кIарахъан МяхIяммад ИсмягIилов.
Имам ил замана сягIятличи хIеризур ва дехIибала дарес замана гъамбиубли биъниличила багьахъурли, сунезир хIекьли далкайкибти, ширли дакибти 16 арсавар лерси, чIябар жагати някьишли белкIунси, бабза кьалтингъуна чIянкIили чедибяхъибси, кьиблаличи хIербикIуси мижитла гIямзила вецIну кIира динчи лебси, ишхIелла тIалабуначи далкайкибти улкьайтани шалабикIахъуси хъули къалабаикиб. ВахъхIиагарли имам мякьла вакIиб. Иличил барибси ихтилатла бутIа. -- КIарахъан жагьил адам, гьарахъси Уркарахъив дакIуухъниличила бурес хIейишира? --дугьаизурра иличи. --Гьанна хIябал дусра-сера ну хIушала шан сайра. ВиштIахIейчивадал динна гьунчи дуравхъни лайикьли чебаибсири. Шила школализиб багьуди касили гIергъи, динна университет таманбарира. Чумал дус шилизивра республикала Муфтиятлизивра узира. ХIера, хIябал дус гьалав Дагъистанна Муфтиятлизивад хIушачи узахъес вархьира. Наб шила динна агьлуцун ахIенну, арагIеб шантира чула шаннисван гьунибаибхIели, Муфтиятла хIянчизартас баркалла викIулра. Уркарахъи хьуравиубмад, балкьаахъурси хъулив хIериахъес маслигIятбариб. БусягIят мижитличибад гьарахъли ахIенси илизив хьунуйчилра дурхIначилра хIерирулра. ХIу вирхаи, ца дилацун хIебиэс викIулра ил пикри, хIушала районна шимала халкь ламусчебти ва адамтачи дигичебти саби. Чус хIялалдиарти, Аллагьлис ﷻ мартира саби! --Бурули аргъира, Хала мижит къулайбирнилизив дуги-хIери хIеили хIу узниличилара, халаси кумек гIеббаахъниличилара. – Дила шилизивхIелил юртани тIашдалтутачил варх узусири. Ириъ ну имамли сайси мижитлизир детурхути хIянчи дурадуркIутачил варх узира.
Баркалла биаб ЗилебкIила шилизибадти мижитла хъалч кIапIбирули, бамсри хIебалули, бузули калунтас. Илкьяйдали гъираличил бузиб Трисанчибадти устнира. Иш мерличир уркухъантасра хIялалдиаб. БегIла биштIаси хIянчи дурабуркIуйхIи бархли илди биутири. Ишди бурхIназирра дарести хIянчи кали сари. Илди мижитла мякьлар дирути сари. Нуша динна агьлулира устнанира илди хIеб-дуцIрумла манзил гьунчидиркахъехIе, -- викIи имам. Нуша-ургабси ихтилат таманбиахъуб дурав иличи хIерси динна вакилли. --ХIябиб, нушала гIяхIяйчил ихтилат даимбара. Набчи биштIал мижитлизиб хIерти хеб. Чевверхи, хIу набчивад… гIе, гIе… Набигуллагь, хIуни гибси суалла, арцла кумек гIеббаахъибтала шайчибси бутIалис будун ХIябибли жаваб луга, -- викIули МяхIяммад арякьун. --ХIуни будунна хIянчи бузахъниличила ва акбар бучIниличила гапбикIули саби. Мижитлизи уркIбала хIялалдешличил арц кадирхьути адамти лебниличила иргъули вирус. Дархьтив дурути? -- Дархьти сари. Гьала-гьала мижитла имамлизи хьарбаибси суаллис жаваб лугасра. ГIе, марлирагу, биуб «Хула Мисттикк» сагабирнилис имцIали арц кадихьибти адамти. Илди-ургаб сабри шилизиб хIербирутира дурала мерличи арбякьи бузутира. Илдас чула уми дурили, хIейгни багьахъурси саби. Ил багьандан иш мерличив я хIу, я газета бучIанти гIяйибтамадиркьудая. Мижитлизиб касса леб. Нушачи Аллагьла ﷻ дурхъадешличил садакьа барес камли ахIи шилизибадра унра шимазибадра динна агьлулацун ахIенну, гIядатла адамтира башули бирар. Илдази нушани буруси саби, хIушани хибти арц унзала мякьлабси кассализи кадихьая или.
БархIехълизир мижитла агьлулизибад цалабикибси кьукьяли кассализи учибикибси арцла кьадар бейгIи, сейфлизи кабихьайчи, илала чебкад хасси белкI бирцIахъули дирехIе. Бурулра, мижитлизи бакIибси камсилра арц кепекалра нушани ита-иша харжбарес дирути ахIенра, -- викIар ХIябиб. Кудагула, Дибгашила, УргIерила ва ЦIизгъарила шимазир цIадикнила анцIбукьуни диуб. ИмцIали халати зарултази бикибти кудагулантасра дибгашантасра нушани 300–300 азир къурушла кьадарлизиб кумек гIеббаахъира. Нуни чедиб гьанбушира бахъал адамтани садакьа бирниличила. Илала ца бутIа харжбирули, нушала мижитлизир бекIхIедиубли лералти хIянчи гьунчидикахъес къайгъилизирра. БакIибси садакьала ца бутIа ила бяхIчииулра. ИлхIелира харжбарибси гьарил къурушла хIисаб бузахъулра. --Шила дурхIнала кьукья мутагIялимтала къяянази каберхурли, динна дурхъадеш бяркъес кьаслизиб саби, бикIар. Илди руркъути мугIяллимтала къяяназира керхурли ургуд, ХIябиб? --Леб биштIаси мижитлизиб Аллагьла ﷻ гьунчибад башес дигути мутагIялимтала кьукья. МугIяллимтани илди динна шайчирти багьудлумачи бегIбирули саби… --Аллагьла ﷻ гьунчивад вашуси хIедра хIечил барх мижит сагабарес къайгъибарибтасра гIямрула гьундурачиб даим талихIла нур ухаб!
Н.СУЛАЙБАНОВ, УРКАРАХЪ