Халати бунагьуни
Халати бунагьуни
ЧевяхIси Аллагьли ﷻ адам акIахъубли, илизи хъарбариб къадагъабарибси секIайчивад гьарахъли калахъес, сенкIун иличибли адамлисра илала хъалибарглисра лебил жамигIятлисра халаси зарал бирни багьандан. Къадагъа барибси секIал биалли, хIярамси саби ЧевяхIсини хIярамбарибхIели. Иличил барх ЧевяхIсини тIалаббирули сай адамти цаличи ца ряхIмучебтили биахъес. СенкIун гIяхIси хIял-тIабигIятличибли сари жамигIят-ургарти бархбасуни ахъси даражаличир дихIес вирути.
Идбагли ﷺ Кьиямала бархIиличила бурули викIусири: «Кьиямала бархIила лишанти сари: багьудлуми детахъни, багьудиагардеш ва чурхдеш тIинтIдиъни, держ дужни ва зина бирни». ХIейгеси биалра, ишбархIи нушани илди лишанти чедиулра.
Зина барни исламлизиб халаси ва декIси бунагь саби. Ил хиянатдеш такьсирлизи халбируси саби, адамла у, яхI-ламус, адамдеш уряхIдирухIели ва чеалкIуси наслуличира бархли къячбилкухIели. Зина барнила бунагь 10 – нали имцIабируси ва декIбируси саби унрала хьунуйчил барили биалли, яра гьести гIямрулизиб баралли. ХIядислизиб бурили саби: «Аллагь ﷻ Кьиямала бархIи хIябал адамличи гьеч хIерхIелзан, я илди умухIебиру ва саби цIакьли танбихIлабиру. Илди саби: гьести гIямрулизиб зина бируси, бархьдеш хIебузахъуси бекIдеш диран, ва уктемси мискин».
Хиянатбиубти Кьиямала бархIи хасти лишантачил ва жинсла биркIантазибад башуси вайси гягIличил декIарбулхъути саби. Илдала дяхI жагьаннабла цIализир дирар. Зинала бунагь имцIабикIуси саби илизив даимвиалли.
Дурхъаси Кьуръай ва Идбагла ﷺ хIядисунани мурталра мурул адамла ва хьунул адамла ургарти магьар агарти бархбасуни къадагъадирутири. Аллагьла Расулли ﷺ баянбариб, зина бирутас танбихI саби 100 – на гIярчимагли дяхъни, илди хъайчикабиибти хIебиалли. Хъайчикабиибти биалли, илди бебкIайчи къаркъубани кабушес чебси саби. Иличила Кьуръайзиб бурили саби. ЧевяхIси Аллагьли ﷻ Кьуръайзиб бурили саби: «ХIуша зиналичи гъаммадирудая, марлира ил цIахси ва убяхIси баркьуди саби». Зиналичивадцун ахIи, иличи гъамирути секIайзивадра гьарахъли виэс гIягIниси саби. СенкIун илини хIябал зарал иш дунъяличир ва хIябал зарал итил дунъяличир лерхухIели. Иш дунъяличирти сари: ризкьилизиб баракат агни, лерил гIяхIдешуназивад мяхIрумвиъни ва гIяйибла вегIличи адамтала уркIбазибси гьими. Кьиямала бархIила зарал биалли, Аллагьла ﷻ гьими, урехила, къиянти хIисаб-суал ва «кубра» бикIуси жагьаннаблизи ацIни. Кьиямала бархIи адамла лерилра бунагьуни гьаргдирути сари.
Гьачам ца бедуин вакIили Идбагличи ﷺ викIар: «Ва Аллагьла Расул ﷺ, ихтияр га набзи зина барахъес». Ил бакьили, асхIябти иличи чебухъи, хIилхIи каршули калун, Идбагли ﷺ тIашхIеили биалри. Илис гIергъи Идбагли ﷺ хьарбаиб:
- ХIед дигахъадив хIела нешличил чили-биалра илгъуна барили?
– Юх! ХIейгахъаси, - жаваб чарбариб илини.
-- ХIела рурсиличил?
- Юх!
- ХIела хьунуйчил?
- Юх! ХIейгахъаси!
- Тяп илкьяйдали илдасра хIейгахъуси саби.
Нушала хала бегIтани хьунул адамла кIаналичи къячбикни цIахдешлизи халбирусири, цархIилличила гъайхIейкIаллира. Илгъуна бунагь барайчи адамлис пикриухъес чебиркур, сегъунти балагьуначи ветиркулил сай минутла лазат касес багьандан. ЧевяхIси Аллагьла ﷻ уркIецIила унза гьарилли бунагь хIебиранвиубли, тавбадарибсили абхьес вируси сай.
(ахир бирар)