бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Халати бунагьуни

Халати бунагьуни

Халати бунагьуни

 

ЧевяхIси Аллагьли ﷻ адам акIахъубли, илизи хъарбариб къадагъабарибси секIайчивад гьарахъли калахъес, сенкIун иличибли адамлисра илала хъалибарглисра лебил жамигIятлисра халаси зарал бирни багьандан. Къадагъа барибси секIал биалли, хIярамси саби ЧевяхIсини хIярамбарибхIели. Иличил барх ЧевяхIсини тIалаббирули сай адамти цаличи ца ряхIмучебтили биахъес. СенкIун гIяхIси хIял-тIабигIятличибли сари жамигIят-ургарти бархбасуни ахъси даражаличир дихIес вирути.

 

Идбагли ﷺ Кьиямала бархIиличила бурули викIусири: «Кьиямала бархIила лишанти сари: багьудлуми детахъни, багьудиагардеш ва чурхдеш тIинтIдиъни, держ дужни ва зина бирни». ХIейгеси биалра, ишбархIи нушани илди лишанти чедиулра.

Зина барни исламлизиб халаси ва декIси бунагь саби. Ил хиянатдеш такьсирлизи халбируси саби, адамла у, яхI-ламус, адамдеш уряхIдирухIели ва чеалкIуси наслуличира бархли къячбилкухIели. Зина барнила бунагь 10 – нали имцIабируси ва декIбируси саби унрала хьунуйчил барили биалли, яра гьести гIямрулизиб баралли. ХIядислизиб бурили саби: «Аллагь ﷻ Кьиямала бархIи хIябал адамличи гьеч хIерхIелзан, я илди умухIебиру ва саби цIакьли танбихIлабиру. Илди саби: гьести гIямрулизиб зина бируси, бархьдеш хIебузахъуси бекIдеш диран, ва уктемси мискин».

Хиянатбиубти Кьиямала бархIи хасти лишантачил ва жинсла биркIантазибад башуси вайси гягIличил декIарбулхъути саби. Илдала дяхI жагьаннабла цIализир дирар. Зинала бунагь имцIабикIуси саби илизив даимвиалли.

Дурхъаси Кьуръай ва Идбагла ﷺ хIядисунани мурталра мурул адамла ва хьунул адамла ургарти магьар агарти бархбасуни къадагъадирутири. Аллагьла Расулли ﷺ баянбариб, зина бирутас танбихI саби 100 – на гIярчимагли дяхъни, илди хъайчикабиибти хIебиалли. Хъайчикабиибти биалли, илди бебкIайчи къаркъубани кабушес чебси саби. Иличила Кьуръайзиб бурили саби. ЧевяхIси Аллагьли ﷻ Кьуръайзиб бурили саби: «ХIуша зиналичи гъаммадирудая, марлира ил цIахси ва убяхIси баркьуди саби». Зиналичивадцун ахIи, иличи гъамирути секIайзивадра гьарахъли виэс гIягIниси саби. СенкIун илини хIябал зарал иш дунъяличир ва хIябал зарал итил дунъяличир лерхухIели. Иш дунъяличирти сари: ризкьилизиб баракат агни, лерил гIяхIдешуназивад мяхIрумвиъни ва гIяйибла вегIличи адамтала уркIбазибси гьими. Кьиямала бархIила зарал биалли, Аллагьла ﷻ гьими, урехила, къиянти хIисаб-суал ва «кубра» бикIуси жагьаннаблизи ацIни. Кьиямала бархIи адамла лерилра бунагьуни гьаргдирути сари.

Гьачам ца бедуин вакIили Идбагличи ﷺ викIар: «Ва Аллагьла Расул ﷺ, ихтияр га набзи зина барахъес». Ил бакьили, асхIябти иличи чебухъи, хIилхIи каршули калун, Идбагли ﷺ тIашхIеили биалри. Илис гIергъи Идбагли ﷺ хьарбаиб:

- ХIед дигахъадив хIела нешличил чили-биалра илгъуна барили?

 – Юх! ХIейгахъаси, - жаваб чарбариб илини.

-- ХIела рурсиличил?

- Юх!

- ХIела хьунуйчил?

- Юх! ХIейгахъаси!

- Тяп илкьяйдали илдасра хIейгахъуси саби.

Нушала хала бегIтани хьунул адамла кIаналичи къячбикни цIахдешлизи халбирусири, цархIилличила гъайхIейкIаллира. Илгъуна бунагь барайчи адамлис пикриухъес чебиркур, сегъунти балагьуначи ветиркулил сай минутла лазат касес багьандан. ЧевяхIси Аллагьла ﷻ уркIецIила унза гьарилли бунагь хIебиранвиубли, тавбадарибсили абхьес вируси сай.

 

(ахир бирар)

Нушала корр.

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


ХIижаб бихнила 10 сабаб

Чумал дус гьалаб нуни хIижабла мягIна гьаргбарира, ва ЧевяхIсила уркIецIиличибли гьанна разидешличил ил бихулра. Иш белкIлизиб нуни бусурман хьунул адамтани хIижаб бихнила сабабтачила бурис. Рирхулра ишди баянтани цархIилти рузбира илгъуна баркьуди дураберкIахъес уркIичеббиру.   Се саби...


ГIурра гаджетунала асарличила

Гьалавван наб ца тяниш къаршиикиб. «Нуни дила дурхIнази телефон батахъес вирули ахIенра. Мурталра илизив хахамвикIули сай. Кебасасли, вяв-чIярлизи ихъули сай, ва вяхIес булан валилзули сай. Балули ахIенра се барес хIяжатлил», – викIи ил.   Марлира, гIергъити дусмазиб...


Имам аль-Байгьакьи

Абубакр ГIяхIмад ибну аль-ХIусейн ибну ГIяли ибну ГIябдуллагь ибну Муса аль-Хусравжирди аль-Хурасани, аль-Байгьакьи кьяйда валуси, акIубсири гьижрала 384 ибил дусла шягIбан базлизив, аль-Байгьакь мерла Хусравжирди шилизив. Аль-Байгьакь Нисабур (Нишапур) шагьарличибад гьарахъли ахIи мерлабиубсири,...


ДехIибала черихъни

Бусурман адам 13 – 14 дус виубхIейчивад балугълаваибси сай: хIебиалли, иличи дехIибала, дуббуцари ва цархIилти Аллагьлис ﷻ дирути гIибадатла жураби (фарзани) хъарти сари. Фарзла (паризала) цадехI дехIибала уркалунси 70 дус жагьаннабла цIализив вирар или цабехIти гIялимтани буруси пикри лебси...


Республикализивра цаибси

Дила белкIла игитгъуна адамличила макьала белкIес цазаманализиб къияннира бирар, гьамадлира. Мурхьти багьудлумачилси гIялимличила белкIес, хаслира ил академик виалли, лайикьси тяхIярли бетхIерар или гьанбиркули бирар. ГIялимличил ца даражаличир ихтилатдикIес, гIилмулашал мурхьти илала багьудлумачи...