бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Идбаг ﷺ дурхъавирули

Идбаг ﷺ дурхъавирули

Идбаг ﷺ дурхъавирули

 

Ассаламу гIялайкум ва ряхIматуЛлагьи ва баракатугьу, дила дигути, ахIерти узби ва рузби!

 

Халаси разидеш саби нуша цахIнадиркес ва Аллагьла Расул ﷺ халаварес, чевяхIварес дирни, Аллагьличи ﷻ шукру саби, нуша цахIнадяхъибси Аллагьла ﷻ хIукму саби.

АлхIямдулиЛлагь, гьарил деза Аллагьлис ﷻ биаб, гьар минут, гьар секунд. Ил деза бегI гьалаб гIягIниси саби, сенахIенну Аллагьу ТагIяла нушази багьахъес багьандан шукруличивад вехIихьили сай. КIинайс шукру барес гIягIнили саби нуша МухIяммадла ﷺ умматла дарни багьандан. СенкIун, хIятта Муса , ГIиса  ва цархIилтира идбагуни чула кунгазибад илала ахъси даражаличила багьурхIели, нушара илала умматла дараба бикIули буили саби. Халаси Аллагьла ﷻ уркIецIи саби нуша сунела умматла дарни, бегIла гIергъи акIахъубли, хIяблизи камси заманалис кадихьили, жявли ахъдурцутира. Адам Идбагличибад  бехIбихьили, хIябразиб адамти хебти саби, нушачил барх илдира ахъбурцу.

Аллагьла Расулла ﷺ лебилра дурхъадешличила бурес тамай чилилра вирхIейрар. Дурхъати кунгазиб бурни хIясибли, гьарил инсанни илала даража балуси саби сунезибси гьунар хIясибли. Сецадла кьадар сунезиб гьунар леббиаллира, сецадра дебали дигули виаллира илала кьадарла ахIенси Аллагьла Расул ﷺ вагьес хIейрар. 124 азир асхIяб лебри илдани Идбаг ﷺ цаван чехIейи, чула гьунар хIясибли ахIенси.

Увайсуль-Кьараничи Идбагли ﷺ балга хъарбарибси мер лебсири, или бурули саби. Эгер илгъуна лебли биалли, Аллагьла Расул ﷺ иличи хIяжатхIели ахIенну, нушани цализи цали балга хъарбирахъес багьандан суннатли, нушаб гьунили кабихьибси секIал саби. Илра багьес гIягIниси саби.

Адамла иман чIумаси хIебиалли, кунгазирти секIайчи вирхес къиянси саби. Бахъал авлияуни леб, сабира бикIути: «Аллагьла Расул ﷺ ца хIули липIла манзиллис гьарахъвикили, чехIейанвиалли, ну бусурман ахIенра» или. Ил секIал багьес багьандан адамлизиб чIумаси иман биэс гIягIниси саби.

Аллагьла Расул ﷺ цали муэрлизив чейу, кIиибилли сунела уркIила нурличил, хIябъибилли - кIелра хIулбани ва уркIиличил варх, авъибилли - чIянкIли хIулбаницун. Аллагьла Расул ﷺ адамли илкьяйдали чеэс вируси ахIен сунела иманра, бучIуси салаватра, иличи дигира диаллицун ахIенси. Адамли гIягIниси тяхIярли къайгъи хIебаралли, вегIла някъбани, мухIлили ва гьар секIай ил чейуси ахIен. Илала хIекьлизив Аллагь ﷻ викIули сай: «Буцая чедибад хIушачи бархьибси баракатла пай, ва Ну хъуммартабая».

Идбагла ﷺ дурхъадеш кунгазиб бурули бурес хIедирехIе бикIули саби халати адамти, ил гIядатла дугьбанира бурес хIейрар. Ил ЧевяхIси Аллагьли ﷻ нурлизивад акIахъубсири. Дунъяличирти лерилра секIал акIахъес гьалар илала нур акIахъубти сари. Илала нурлизирад дарибти сари дахъал секIал. Аллагьла Расулла ﷻ нур гъамхIедиубти, илала нурли алавхIебуцибси селра лебси ахIен я мицIирси, я бебкIибси, я ванзаличиб, я гьаваличиб, я иш дунъяличиб, я ахиратлизиб агара. Илгъуна саби Аллагьла ﷻ хIикмат. Ил баарила кьадар баэс гIягIниси саби нушаб. Аллагьла Расул ﷺ дигусини иличи дахъал салаватуни дучIеная. Идбагли ﷺ ил сунела асхIябтачира хъарбирусири, гьаннара хъарбирули, илала гьуни даимбирути адамти леб. Хъарбарибсини бушибси салават дурхъасира саби. Ца ити, нигет хIебарили бучIуси салаватлисра, кири биур бикIули саби, салаватла дурхъадеш багьандан.

Аллагьу ТагIяла ﷻ викIули сай: «Нунира буршулра дила Расуллис салават, малаикунанира, хIушанира бушая Идбаглис ﷺ салават» («Аль-АхIзаб», аят 56). Баари биэс гIягIнилигу нушаб илала дурхъадеш.

«Лебилра гIяламлис хIу уркIецIи-ряхIмат кьяйда вархьибсири» - викIули сай ЧевяхIси («Аль-Анбияъ», аят 107). 18 азир гIялам лер, илдазибад иш нушала дунъяра ца гIялам саби. Нушаб шапагIятли вируси сай.

Аллагьли ﷻ уркIецIибараб нуша дирхахъесра, салаватуни дуршахъесра, цахIнадир-кахъесра. Нушала иманра имцIабарили, игIтIикьадличил, дубкIухIели имайчилси бебкIа кьадарбара нушабра нушаб дигутасра, лебил муъминтасра. Амин!

АльхIямдулиЛлагьи раббил гIяламин.

 

Тажудин-хIяжи Халикьов. Урхьучи, Ахъушала район

 

 

2026-07-01 (МухIяррам 1448 д) №7.


ХIердизирая тарихлизи

Се саби диктатура? Нушала мезличи шурбаталли, ил мягIна аргъахъес чумал дев пайдаладарес чебиркули саби: ца адамла яра чумал адамла някъбази бикибси хIукумат, чучи ва чуни дирутачи чилилра хIеруди барес хIейруси, чучи кьабулагардеш далахъуси, тIутIувируси.   Нуни дила макьалализиб ил мягIна...


Суалти-жавабти

- Сегъуна сура бучIес гIяхIси убкIуси адамла мякьлаб? - УбкIуси адамла мякьлаб гIяхIсилизи халбируси саби «Ясин» сура бучIни ва «Ар-РагIд». Мисаллис, Дагъистайзиб имцIаливан «Ясин» сура бучIули бирар, хIятта «Ар-РагIд» сура бучIни мягIничебсилизи...


БегIлара халаси багьа

Гьачам мургьи-арц дирцуси тукейзи риштIаси рурси ракIиб ва хьанцIа рангла дурхъаси къаркъализибад цалабяхъибси баки сунес бедахъес тиладибариб.  – ХIела ил асес арц леру? – хьарбаиб туке вегIли, - ил кьалли дурхъаси саби. - Гьайгьай, дила дахъал арц лер, – рикIар рурси ва...


ЛехIдеш чебихьунти шими…

ХIера, шакра хIейкили каберхур дурхъаси Рабазан баз. Абзур баз дагъистанланти ва арагIеб дунъяла бусурманти дуббурцули калун, балга-дугIя дариб, садакьлуми дуртIи, жамигIятличил дарх дехIибала ва дахъал цархIилти гIяхIти баркьудлуми дурадеркIиб. ЧевяхIси Аллагьли ﷻ кьабулдараб илди ва азир...


Пачас савгъатуни

Гьалабла замана левли уили сай ца пача. Илала биштIати аги, ил багьандан илини кьасбариб ятим урши варгили кIялгIялизив халаваахъес ва сунела мас-мулкла ва лебдешла букьур ветаахъес. Илини аргъиб ца биштIаси шагьарлизиб шел ятим урши хIербирули биъниличила ва илдазивад чи-биалра сунела букьур варес...