Багьес чебси...
Багьес чебси...
Ассаламу гIялайкум ва ряхIматуЛлагь, динна узби ва рузби!
Нушала дурхъаси МухIяммад Идбаг ﷺ акIубси РабигIуль– авваль базличила гьачам гьатIи гьанбушес дигулра, сенкIун Идбагличила ﷺ гьариллис багьес чебси саби.
Ил базлизиб, гьайгьайрагу, нушани хасси разидеш дакIубирулра, нушаб ЧевяхIси Аллагьли ﷻ гибси шабагъатлис. Иличибли нушани ЧевяхIси Аллагьла ﷻ хъарбаркь таманбирулра. ЧевяхIси Аллагь ﷻ МухIяммад Идбагличи ﷺ дугьаизурли, Дурхъаси Кьуръайзив викIули Сай: "Бура, бирхутази Аллагьла сахаватти шабагъатуначи разибирахъес. Ил адамтас гIяхIси саби, иш дунъяличирти секIал дурчниличиб".
ЦархIил аятлизив ЧевяхIси Аллагь викIар: "Ва, МухIяммад, ﷺ Нушани хIу вархьибсири, лебил дунъялис уркIецIи-ряхIму кьяйдали".
Ца аятлизив ЧевяхIси Кьудратла ВегI Аллагьли ﷻ нушала Идбаглис ﷺ "ряхIмат"– уркIецIичевси, ряхIмучевси викIули сай, илхIелира лебил дунъялис. ЦархIил аятлизив биалли, ЧевяхIсини нушачи Сунела ряхIмуличи разидеш дакIубирахъес хъарбирули сай.
Иличибли ил базлизиб нушаб бархьибси лигIматлис разидеш дакIубирниличибли, нушани Илала хъарбаркь таманбирулра.
Иличил бархбасахъи, гьачам гьатIи нушала дурхъаси МухIяммаад Идбагличила ﷺ бурес дигулра. Гьарил вирхуси бусурмайчиб гьайгьарагу, сунела дурхIнази МухIяммад Идбаг ﷺ чи саял, илала насаб багьахъес чебси саби. МухIяммад ﷺ ГIябдуллагьла урши сай, илала хала дудешлис ГIябдулмутIалиб бикIусири.
Илкьяйдали багьес чебиркур, МухIяммад Идбаг ﷺ ЧевяхIси Аллагьли ﷻ зубразирра ванзаличирра акIахъубти жиндразивад, малаикуназивад ва гьарил секIайзивад иш дунъяличивра ахиратлизивра бегIлара гIяхIси ва черикIла сай.
Идбагла ﷺ тамашала мугIжизатуни, гIяламатуни ва гIяжаибдешуни бегIлара гIяхIти сари. Лерилра умматуназибад илала уммат – бегIлара гIяхIси саби. МухIяммад Идбаг ﷺ цаибти адамталара бегIлара гIергъиталара вегIбекI, хужаим сай.
Иличила хIядислизибра бурули саби, имам Тирмизили нушачи баахъибси: "Ну ЧевяхIси Кьудратла ВегI Аллагьла ﷻ гьалав бегIлара хIурматличи лайикьси сайра, бегI гьалабти ва бегIла гIергъити адамтазивад. Амма нуни иличи пахру бирули ахIенра".
Имам Муслимли баахъибси цархIил хIядислизиб бурили саби: "Ну Адамла дурхIнала хужаим сайра ".
Имам БайхIакьини кибси хIядислизиб балахъули саби: "Адам нушала хала вегI сай, ва лебилра цархIилти Кьиямала бархIи дила байрахълиуб бирар".
МухIяммад Идбаг ﷺ акIубси сай пилла дуслизив. Пилла дус или бикIути саби халаси пиланала гIяскар Йеменнизибад КягIба тIутIубарес багьандан бакIибхIели. Амма илдала селра бетхIеур, Аллагьли илдала гIяскар тIутIубариб. Иличила Кьуръайзиб сура леб. МухIяммад Идбаг ﷺ ил анцIбукь кабикили, 50 бархIилис гIергъи акIубсири. ГIялимтани бурни хIясибли, ил РабигIуль-авваль базлизив итни бархIи акIубсири. АкIубси бархIила хIекьлизир биалли, декIар-декIарти пикруми дурули саби, имцIатигъунти гIялимтани 12 ибил бархIи биъни балахъули саби.
Идбагла ﷺ дудеш ГIябдуллагь сапарлизи дуравхъунхIели вебкIибсири, МухIяммад ﷺ нешла канилав левалли. Ил акIубхIели хала дудеш ГIябдулмутIалибли айкьурсири. Урши 6 дус виубхIели, неш Аминат ребкIиб, 8 дус виубхIели, 120 дусла гIямруличив хала дудеш вебкIибсири. ГIур ил дудешла узи ГIябутIалибли хIерудилиу уциб.
Идбаг ﷺ 25 дус виубхIели Хадижачи хъайчикайиб. Ил 40 дус виубхIели, иличи ЧевяхIси Аллагьличибад ﷻ хъарбаркь бакIибсири адамтачи Цаси Аллагьла ﷻ дин баахъес ибси. Маккализив хIерирули, Идбагли ﷺ 13 дусла бухIнаб адамти исламличи жибирусири. ГIур Мадинализи гечиубли, гIергъити 10 дус илини Мадинализир деркIибтири. Ил илав хIяриихьибси сай, зияратра илаб саби. ХIядислизиб бурили саби: "Дила хIябличи зиярат барибси адамли, чараагарли дила шапагIят кайсу". ЧевяхIси Аллагьли ﷻ лебилралис илала шапагIят кьадарбараб.
Имамти ХIякимли ва ГIяхIмадли балахъули саби, Идбаг ﷺ итни бархIи акIниличила, Мадинализи гечирухIели, сапарлизи итни бархIи дураухъниличила ва ила итни бархIи ваибсири, илкьяйдали иш дунъяра итни бархIи бархьбатурсири. Исламла тарихла календарь бехIбихьибси саби итни бархIи.
МухIяммад Идбагла ﷺ 7 дурхIя лебтири: 3 урши ва 4 рурси. Кьасим, Зайнаб, ГIябдуллагь (ТIаййиб), Умулькусум, ФатIима, Рукьият, Ибрагьим. Илала дурхIни биштIали лебай бебкIибтири. Рурсби халабаили шери бякьунтири ва ФатIима ахIенти цархIилти илис гьалаб бебкIибтири. Илис чебуркъубсири 6 сунела урши-рурси хIярибихьес. Ил халаси къияндеш саби. Илис дахъал гIуррара къиянти имтихIянти чекасес кьадарбиубсири. Илала рурси ФатIима илис гIергъи рахъхIи агарли ребкIибсири. Илала ХIясан ва ХIусейн уршбала наслу лебил дунъяличиб тIинтIбиубси саби, нушачибра, дурала улкназибра.
Муслимли баахъибси хIядислизиб Аллагьла Расулли ﷺ бурули сай: "Нуни наб гIергъи кIел секIал далтулра, илдас гIеларад дашадалли, хIуша черхIелкIадая: Дурхъаси Кьуръан ва дила наслу". Аллагьли ﷻ тавфикь бараб нушаб илис гIеларад дашахъес.
Ил тяхIярли гьарил бусурмайс багьес чебси саби ил кьурайшитунала кьамлизивад виъни. Абу Гьурайрани нушачи Идбагли ﷺ бурибси баахъиб: "ЧевяхIси Аллагьли ﷻ адамти акIахъубхIели, илди кIел жураличи бутIиб: гIярабуни ва калунти цархIилти. Аллагьли ﷻ гIярабуни декIарбариб, илдира декIарти кьаманачи бутIиб. Илдазибадра кьурайшитунала кьам декIарбариб ва илдазивад ну декIарварира".
Муслимли багьахъур, Аллагьла Расулли ﷺ бурибси: "ЧевяхIсини ИсмягIил Идбагла уршбазибад Кинанала кьам декIарбариб, илдазибад биалли, Кьурайшитуни, гIур Бану Гьашимла кьамлизивад ну декIарварира".
Гьайгьайрагу, кьурайшитунала кьам ва гIярабуни нушаб дигахъес гIягIнити саби.
Аллагьла Расулли ﷺ буриб: "Кьурайшитуначи диги – ил имайзибад саби, илдачи гьими-кьясдеш биалли, куфрулизибад саби. ХIебиалли, гIярабуни дигахъусини нура дигахъусира, гIярабуначи гьимичевси набчира гьими-кьясли сай".
Табаранини баахъибси хIядислизиб буриб: "ХIушаб гIярабуни дигахъеная хIябал секIал багьандан: "Ну гIяраб сайхIели, Кьуръан гIярабла ванзаличи бархьибхIели ва Алжанала агьлура гIяраб мезли саби гъайбикIути".
"ЧевяхIси Кьудратла ВегI Аллагьли ﷻ нушаб тавфикь бараб нушала дигуси МухIяммад Идбаглис ﷺ гIеларад дашахъес. Аллагьли ﷻ нушала уммат гьар журала вайдешуназибад мяхIкамбараб ва лерилра нуша Дурхъаси Идбагличил ﷺ Жаннатуль-Фирдавслизи дукаба. Амин!