бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Бакиличила

Бакиличила

Ибн аль-Джаузила уршила урши Абуль Музафарли лукIули сай, Ибн Акильли сунечила буруси: «Гьачам, КягIбалис алав тIаваф барили гIергъи, нуни ванзаличиб жавгьар духрала баки чебаира. Иличиб хIунтIена гьимир лебри бриллигIянтличилси. Нуни ил ахъбуцира ва илала вегI варгес кьасбарира.

Камси манзил дикили гIергъи, нуни илав чеира сукъурси ухъна сунела бакилигIив умцIуси. Ил ахъли жиикIули бурулри сунела баки баргибсилис даршал мургьила къуруш дедлугниличила. Иличи вякьи нуни ухънас илала баки чарбарира. Илини наб мургьи гес кьасбариб, амма нуни сахIесира. Ухънани наб баркалла викIули, балгна вирули гьунивватурра.

Замана дикили гIергъи, ну Сириялизив сафарличиври, Байт аль-Мукьаддасализи ваайчи. Илавад Багъдадлизи ваэс кьасригу, амма гьунчир дила берк-берж тамандиуб. Ну селра агарли тамай гушиубли ва вяргIили Хальбализибси мижитлизи вякьунра. Мижитлабти адамтани ну имам варира жамигIятла дехIибала дарахъес. ДехIибайс гIергъи илдани наб кам-гьамси хурег гиб. ИлхIели Рамазан баз гъамбикIулри. Адамтани буриб чула имам вебкIниличила ва ил базлизиб чула имамли виахъес тиладибариб. Ну разидешличил кьабуликира.

ЖамигIятли чула имамла рурсиличила буриб ва нуша хъайчи кадиира. Дус дикили гIергъи ЧевяхIси Аллагьли ﷻ нушаб урши гиб. Амма урши варкьили гIергъи рахъхIи агарли дила хьунул зягIиприкиб. Гьачам, ну илала мякьла кайили пикрумази ахъили левли, иличиб нуни баргибсиличи мешуси баки чебаира. Нуни илизи баргибси бакиличила ва набчил кабикибси анбукьличила бурира. Ил рисирииб ва рикIар:

- Марлира, хIу ит баягъи адам сайрив?

- Гьайгьай, сайра.

- Аллагьличил ﷻ хъя бирулра! Дила дудешли набзи хIечила хабар буриб, ил хIяжлизивхIели сунела баки беткахъниличила, хIуни баргили чарбарниличила ва шабагъатлис селра сахIесниличила. ИлхIейчивад ил даим ЧевяхIси Аллагьлизи ﷻ улгусири:

- Я Аллагь ﷻ! Дила рурси шери реда дила баки баргибсилагъуна хIял-тIабигIятличилси адамлис. ХIеризи, секьяйда Кьудратла ВегIли дила дудешла балга кьабулбарили, нуша цаладяхъилрал.

Илис гIергъи рахъхIи агарли дила хьунул ребкIиб. Илала баки наб букьурли калун. Ну биалли вахъхIи кахIели Багъдадлизи чарухъунра…

Се багьес чебси иш анцIбукьлизибад? Адамла уркIи умусили биалли ва илини Аллагьла ﷻ хъарбаркьуни тамандиралли, сегъуна къияндешуни къаршидикалра ЧевяхIси Аллагьли ﷻ илди кункдиру. Ил багьандан нушани гьар секIал чIянкIли Аллагьла ﷻ разидеш сархесцун пикриличил сари дирес гIягIнити. Нушани урхIла секIал кайсес асубируси ахIен, илдала ихтияр агарли.

 

Амина Аюбова

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


Редакциялизи суал

Асубирусив шаригIят хIясибли банклизив узес? Банклизив узес къадагъабарибси ахIен гIергъити шуртIри дузахъули диалли: Эгер банклизив узес чараагардеш лебли биалли, сенкIун чараагардеш лебли хIебиалли къадагъаласи мерличив узес къадагъабарибси саби. Ил чараагардеш дебали халаси хIяжатдеш...


ХIяжла рукнурти

ХIяж динна рукнуртала ца саби, гIялам халкьла вегI Аллагьлис ﷻ бируси гIибадатуназибад халасигъуна. ХIяж адамличи гIямрулизиб гьачам баресцун саби чебси, сунени назру баралли ахIенси.   ХIяж чеббиънилис шел шартI лер: бусурман виъни, балугълавиъни, дагьричевси виъни, азадси виъни, хIяжбарес...


Зуль-ХIижжа базла 10 бархIила дурхъадеш

Идбаг ﷺ сунела дурхъаси хIядислизив викIули сай: «Илди бурхIназив дубурцуси адам Аллагьли ﷻ вецIал секIайчивли дурхъавиру: сунела гIямрулизи баракат хьурабиру; мас-давла имцIабиру; хъалибарг балагьуназибад уцахъу; бунагьуни умудирар; гIяхIти баркьудлуми имцIа-дирар; бебкIала излуми...


Имам Абу ХIамид аль – Гъазали

ЛукIути адамтала адабуни - Жагали лукIес - Кьалам гIяхIил пайдалабирес - Халаси пикри бяхIчииэс бархьли лукIнила правилобачи - Математикала хIисаб далес - Дархьти жавабти бекIдирес балес - Жагати палтар челгьес - Миск пайдалабирес - Тарих балес - ГIякIа (налогуни) дедлугниличила ва илди...


Игитуни – гьар бархIила гIямрулизиб

Хьунул адам ва биштIати берцахъиб   Ишди бурхIназир Дагъистайчи чедакIибти тIабигIятла гьанагарти анцIбукьуни къячхIедикибти цалра дагъистанлан кахIелун ургар илини гьанбикиб. Дигалли шагьуртазир, дигалли шимазир, дахъал заб-марка дарили, гьар бархIила гIямрулизир, бекIахъудила шуртIразир...