бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

СултIан ва пасихIкар

СултIан ва пасихIкар

СултIан ва пасихIкар

Гьачам султIан ЯхIъя сунела вазиртачил шагьаркад къунзухъес пикрибариб. Жагати мургьи рангла архIяла ва парчала палтарличилси султIан чеили гIядатла адамти хIяйранбиублири. Дархьдатурли чула дирутира, урехиличил илала хIурматбирули, кьукьмусбикиб. ГIур илди «Деза биаб нушала вегIбекIлис! Арали ватаб нушала вегIбекI!» или ахъли вявбикIесбииб.

Амма илини адамтала кьукьяличи пикри бяхIчииули ахIенри, илала хIер битIакIиб ца адамли, сайра селалра авараагарли циила тяйдили тIашси. Илала шаласи хIерли алавла шалабирусиванри. СултIай сунела вазиртази ил валхIелуси адамличила хьарбаибхIели, илдани жаваб чарбатур: «Ва султIан! Ил адам Тунислизивадси машгьурси шайх сай. Ил дунъяла гIямруличивад гьарахъли, адамтазивад вердибси ва сайцун гIиникълав хIерируси гIябид сай».

СултIан тамашавиубли иличи гъамиуб ва хьарбаиб: «Асубирусив набчирти архIяла палтарличил дехIибала дирес?»

Шайхлис ил суайс жаваб чарбатес хIейгули, сунела гIялимтази хьарбаахъес тиладибариб. Амма султIай илизи жаваб чарбарахъес хъарбариб. ИлхIели шайх кьабуликиб ва викIар: «Пикрибарая хя, сабира бебкIибси мицIирагла диъли белкъи, бухIнабадра дурабадра бясунси, амма кьаркьа хIяжат ихъухIели, хIебясес или ца кьяш ахъбурцуси…».

«Или ибси се ибси?» – хьарбаиб вегIбекIли.

«Ва султIан, наб бурес дигуси, хIела чимхъара кьаркьалара къадагъаласи махли дицIили сари, сабира лугърала пайлизибадси. Ил анцIбукьличира хIерхIеили, хIуни хьарбиулри архIяла чIянкIила палтарличил дехIибала дарес асубирарал…», – жаваб чарбатур шайхли.

Илди уркIи-уркIиларад дурибти гъайли султIайчи халаси асар бариб. Илини ириличибси тур ванзаличи игьуб, гIур сунечирти мургьили делкIунти палтар чердатурли лайдакIиб. ВегIбекI хIяйранбиубти адамтачи дугьаизурли викIар: «Ва бусурманти, чердерхирая набчирад! Тиладибирулра, ну вегIбекIла къуллукъуначивад акьуватни, хIушани цархIил султIан декIарварая!» Илкьяйдара или ил шайхлис гIелавад арякьун ва илала марси мутагIялим ветаур.

СултIан ЯхIъя мюрид-учIан ветаурли ахъси даражаличи айкиб. Адамти шайхличи чус балга-дугIя дарахъес башухIели, ил викIусири: «ЯхIъязи барахъая дугIя, сенкIун ну илала мерличив виасри, илини барибси барес хIейраси. Дунъяла цархIилти вегIбекIунанира илини баргибси талихIла хазналичила балуси биалри, илкьяйда чула давла мяштIхIебири».

ГIялимтани ва насихIят-чибани чула бучIанти руркъути саби илдала нукьсандешуначи ва хасдешуначи хIеръили. СултIан ЯхIъяла адаб-хIяяла ва рухIлашалти аги-кьяйда хIисаблизи касес чебиркур. Ил вегIбекIли Аллагьла ﷻ лугърала ихтиюрти дулъни багьандан ва шаригIятли къадагъабарибси букни багьанданра илала рухIлашалси умудеш, гIилмула дигIяндешуни, бархьдешличи калзахъути насихIятунира дархли цархIилталаван ахIи, декIардулхъутири… Ил багьандан гьарил адам хIялалсицун бирес ва букес къайгъилизив виэс гIягIниси саби.

 

ПатIимат МяхIяммадова

 

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


Урги-дергализивад иртан

Умурия гIяскуртани алавбуцибхIели, душмантала ургъан лацла хъарличи ацIили Аллагьал Расулла ﷺ шайчи децIагести гъайли угьули, вявкайкIулри. Иличиб децIагеси се лебси бусурмантас? Гьарил бусурман ургъаннис дигулри кавшес илгъуна увяхIси адам. Амма ил кавшес къияннири, сенкIун ил ахъси ва гьамадли...


Ахиратлис дугIя

Кьиямала бархIи хIисаб-суал дирухIели кункдеш акIахъес бучIуси саби, гьар бархIи 25 – йна бучIни гIяхIси саби: «Аллагьумма барик ли филь-мавти ва фи ма багIд-аль-мавти». МягIна: «Я Аллагь ﷻ, ну убкIухIели баракат ва кункдеш га, илкьяйдали вебкIили гIергъира». Кьиямала бархIи лебилар идбагунала...


ЛямцIла манзил

Хъуммартидая: алжана нешла кьяшмауб саби. Хъатлаб хайгина баралра, нешла чебла ахъес хIейрар.   (бехIбихьуд гьалабси номерлизиб)   — Неш, хIура ила рузахъес рархьибси ахIенрив? — Агь, хIябилра ребкIесцад хIейгули рякьунра. Школа таманхIебиахъес багьандан, ца класслизир...


Ан-Низамия мадрасалис – 950 дус

ДР -ла тах шагьарлизиб халаси халкьани-ургабси мажлис бетерхур, ан-Низамия мадраса акIахъубхIейчибад 950 дус дикнилис хасбарибси. Ил исламла дунъяла ургарти даршдусмала бегIлара мягIничебтазибад цали бируси багьудила центр саби.   2025 ибил дусла декабрь базличиб МяхIячкъалализиб лебил...


Жагьти бургъанти

Аллагьла Расулли ﷺ бегI гьалаб Маккала халкь ислам динничи жибарибхIели ва къанчанас суждабирахъес къадагъабарибхIели, илис илала гъамтира бархли душманти бетаур. Илдани илис ва илала асхIябтас къияндешуни алкIахъес бехIбихьиб.   Идбагдешла 13 – эсил дуслизиб сунела асхIябтачил варх ил...