бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

СултIан ва пасихIкар

СултIан ва пасихIкар

СултIан ва пасихIкар

Гьачам султIан ЯхIъя сунела вазиртачил шагьаркад къунзухъес пикрибариб. Жагати мургьи рангла архIяла ва парчала палтарличилси султIан чеили гIядатла адамти хIяйранбиублири. Дархьдатурли чула дирутира, урехиличил илала хIурматбирули, кьукьмусбикиб. ГIур илди «Деза биаб нушала вегIбекIлис! Арали ватаб нушала вегIбекI!» или ахъли вявбикIесбииб.

Амма илини адамтала кьукьяличи пикри бяхIчииули ахIенри, илала хIер битIакIиб ца адамли, сайра селалра авараагарли циила тяйдили тIашси. Илала шаласи хIерли алавла шалабирусиванри. СултIай сунела вазиртази ил валхIелуси адамличила хьарбаибхIели, илдани жаваб чарбатур: «Ва султIан! Ил адам Тунислизивадси машгьурси шайх сай. Ил дунъяла гIямруличивад гьарахъли, адамтазивад вердибси ва сайцун гIиникълав хIерируси гIябид сай».

СултIан тамашавиубли иличи гъамиуб ва хьарбаиб: «Асубирусив набчирти архIяла палтарличил дехIибала дирес?»

Шайхлис ил суайс жаваб чарбатес хIейгули, сунела гIялимтази хьарбаахъес тиладибариб. Амма султIай илизи жаваб чарбарахъес хъарбариб. ИлхIели шайх кьабуликиб ва викIар: «Пикрибарая хя, сабира бебкIибси мицIирагла диъли белкъи, бухIнабадра дурабадра бясунси, амма кьаркьа хIяжат ихъухIели, хIебясес или ца кьяш ахъбурцуси…».

«Или ибси се ибси?» – хьарбаиб вегIбекIли.

«Ва султIан, наб бурес дигуси, хIела чимхъара кьаркьалара къадагъаласи махли дицIили сари, сабира лугърала пайлизибадси. Ил анцIбукьличира хIерхIеили, хIуни хьарбиулри архIяла чIянкIила палтарличил дехIибала дарес асубирарал…», – жаваб чарбатур шайхли.

Илди уркIи-уркIиларад дурибти гъайли султIайчи халаси асар бариб. Илини ириличибси тур ванзаличи игьуб, гIур сунечирти мургьили делкIунти палтар чердатурли лайдакIиб. ВегIбекI хIяйранбиубти адамтачи дугьаизурли викIар: «Ва бусурманти, чердерхирая набчирад! Тиладибирулра, ну вегIбекIла къуллукъуначивад акьуватни, хIушани цархIил султIан декIарварая!» Илкьяйдара или ил шайхлис гIелавад арякьун ва илала марси мутагIялим ветаур.

СултIан ЯхIъя мюрид-учIан ветаурли ахъси даражаличи айкиб. Адамти шайхличи чус балга-дугIя дарахъес башухIели, ил викIусири: «ЯхIъязи барахъая дугIя, сенкIун ну илала мерличив виасри, илини барибси барес хIейраси. Дунъяла цархIилти вегIбекIунанира илини баргибси талихIла хазналичила балуси биалри, илкьяйда чула давла мяштIхIебири».

ГIялимтани ва насихIят-чибани чула бучIанти руркъути саби илдала нукьсандешуначи ва хасдешуначи хIеръили. СултIан ЯхIъяла адаб-хIяяла ва рухIлашалти аги-кьяйда хIисаблизи касес чебиркур. Ил вегIбекIли Аллагьла ﷻ лугърала ихтиюрти дулъни багьандан ва шаригIятли къадагъабарибси букни багьанданра илала рухIлашалси умудеш, гIилмула дигIяндешуни, бархьдешличи калзахъути насихIятунира дархли цархIилталаван ахIи, декIардулхъутири… Ил багьандан гьарил адам хIялалсицун бирес ва букес къайгъилизив виэс гIягIниси саби.

 

ПатIимат МяхIяммадова

 

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


«Муриси къяналичиб кьутIкьуси бархьдеш гьалаб саби»

Гьалабван набзи бурибси къяна сабни аргъира.   АнцIбукьуни гIямрулизир сегъунти-дигара дирар. ЦацахIели къяна буресра чебиркути манзилти дирули дирар. Диннизибра бикIули бирар гIяхIдешлис къяна буралли, бунагь лебси ахIен или. Нуни аргъира къунба бугьути адамти имцIали биъни. Чули барибси...


Юсуф Идбаг

- Ишавад архIякьядра наб дигул хIебарили, Ну рикIуси хIейкIадли къиян-жапа дахъдирис. Ил замана Зулайха унза гIекIес дуцIрухъун, Илис дигул хIебарес, Юсуф хъярхъли гьавухъун, ГIеларадли хъямрики, буциб хIева, гъярбердиб, Илизивад верцили, Юсуф хIилхIи дуравхъун. Зулайхара аррякьи, ГIязизлизи...


Заб-маркала асурти

Хабарагарси балагь чисалра кьадармабиаб, хъярхъли кабухъун хIеркIлис я инсан къаршимайкаб.   Мартла 28-личир Дагъиста ванзаличир дебали тамашала анцIбукьуни кадикиб. Гьалабси дуги МЧС-ла багьахъни бакIибсири жагIял дахъал заб ва дягI дирар или. Иличи илцад-декIар пикри чилилра бяхIчихIеиб,...


Кьурбан-байрам

ГIид аль-АдхIа—бусурмантала бекIлибиубси байрам саби. Ил Зуль-ХIижжа базла 10-ибил бархIи, ГIярафала бархIилис гIергъиси бархIи бехIбирхьуси саби. ГIид аль-АдхIалис гIергъити хIябал бархIи (11, 12, 13) «ташрикьла» бурхIни сари.   ГIид аль-АдхIала бархIилис гьалабси бархIи...


ХIяжла дурхъадеш

Динна 5 рукнулизибад хIяж дурхъабарибси саби. Мисаллис, шагьадат, дехIибала, дуббацари - кьаркьа бируси рукну саби, закат - мас-хазнали бируси рукну саби. ХIяжлизиб биалли, Аллагьли ﷻ кIел журала гIибадат цаладяхъили сай, кьаркьа биркIантани ва масличил, ил багьанданра дурхъасилизи бейгIунси саби....