бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

СултIан ва пасихIкар

СултIан ва пасихIкар

СултIан ва пасихIкар

Гьачам султIан ЯхIъя сунела вазиртачил шагьаркад къунзухъес пикрибариб. Жагати мургьи рангла архIяла ва парчала палтарличилси султIан чеили гIядатла адамти хIяйранбиублири. Дархьдатурли чула дирутира, урехиличил илала хIурматбирули, кьукьмусбикиб. ГIур илди «Деза биаб нушала вегIбекIлис! Арали ватаб нушала вегIбекI!» или ахъли вявбикIесбииб.

Амма илини адамтала кьукьяличи пикри бяхIчииули ахIенри, илала хIер битIакIиб ца адамли, сайра селалра авараагарли циила тяйдили тIашси. Илала шаласи хIерли алавла шалабирусиванри. СултIай сунела вазиртази ил валхIелуси адамличила хьарбаибхIели, илдани жаваб чарбатур: «Ва султIан! Ил адам Тунислизивадси машгьурси шайх сай. Ил дунъяла гIямруличивад гьарахъли, адамтазивад вердибси ва сайцун гIиникълав хIерируси гIябид сай».

СултIан тамашавиубли иличи гъамиуб ва хьарбаиб: «Асубирусив набчирти архIяла палтарличил дехIибала дирес?»

Шайхлис ил суайс жаваб чарбатес хIейгули, сунела гIялимтази хьарбаахъес тиладибариб. Амма султIай илизи жаваб чарбарахъес хъарбариб. ИлхIели шайх кьабуликиб ва викIар: «Пикрибарая хя, сабира бебкIибси мицIирагла диъли белкъи, бухIнабадра дурабадра бясунси, амма кьаркьа хIяжат ихъухIели, хIебясес или ца кьяш ахъбурцуси…».

«Или ибси се ибси?» – хьарбаиб вегIбекIли.

«Ва султIан, наб бурес дигуси, хIела чимхъара кьаркьалара къадагъаласи махли дицIили сари, сабира лугърала пайлизибадси. Ил анцIбукьличира хIерхIеили, хIуни хьарбиулри архIяла чIянкIила палтарличил дехIибала дарес асубирарал…», – жаваб чарбатур шайхли.

Илди уркIи-уркIиларад дурибти гъайли султIайчи халаси асар бариб. Илини ириличибси тур ванзаличи игьуб, гIур сунечирти мургьили делкIунти палтар чердатурли лайдакIиб. ВегIбекI хIяйранбиубти адамтачи дугьаизурли викIар: «Ва бусурманти, чердерхирая набчирад! Тиладибирулра, ну вегIбекIла къуллукъуначивад акьуватни, хIушани цархIил султIан декIарварая!» Илкьяйдара или ил шайхлис гIелавад арякьун ва илала марси мутагIялим ветаур.

СултIан ЯхIъя мюрид-учIан ветаурли ахъси даражаличи айкиб. Адамти шайхличи чус балга-дугIя дарахъес башухIели, ил викIусири: «ЯхIъязи барахъая дугIя, сенкIун ну илала мерличив виасри, илини барибси барес хIейраси. Дунъяла цархIилти вегIбекIунанира илини баргибси талихIла хазналичила балуси биалри, илкьяйда чула давла мяштIхIебири».

ГIялимтани ва насихIят-чибани чула бучIанти руркъути саби илдала нукьсандешуначи ва хасдешуначи хIеръили. СултIан ЯхIъяла адаб-хIяяла ва рухIлашалти аги-кьяйда хIисаблизи касес чебиркур. Ил вегIбекIли Аллагьла ﷻ лугърала ихтиюрти дулъни багьандан ва шаригIятли къадагъабарибси букни багьанданра илала рухIлашалси умудеш, гIилмула дигIяндешуни, бархьдешличи калзахъути насихIятунира дархли цархIилталаван ахIи, декIардулхъутири… Ил багьандан гьарил адам хIялалсицун бирес ва букес къайгъилизив виэс гIягIниси саби.

 

ПатIимат МяхIяммадова

 

2026-09-01 (РабигIуль-Авваль 1448 д.) №9.


Иличирли декIардулхъулра

Нушала тах шагьар МяхIячкъалализирти гIямру дахъ дебали дуцIли ардашули сари. Адамти даим къалабали саби хIянчиличи ва белчIудиличи балкьаэс. Буралли, адамтала гIямрула халаси бутIа гьундурачиб арбашан биубли саби. СенахIенну шагьар халабикIухIели ва илала ца мерличивад цархIил мерличи ваэс...


ЖумягI бархIила суннатуни

Ассаламу гIялайкум, ахIерти динна узби, жумягI бархIила суннатуначила бирар нушала вягIза.    Аллагь ﷻ нушачи дугьаизурли викIули сай: «Ва дирхути, хIуша жумягI бархIи жидарибхIели хутIбаличи лехIяхъахъес, дехIибала дарахъес, къалабадикирая ва вачурти датирая ил хIушаб гIяхIси...


Дурхъати дугьби

Бусурман узис бируси балга   ХIядислизиб бурили саби: «ВалхIелуси бусурман узис бируси балга ЧевяхIси Аллагьли ﷻ кьабулбируси саби. Илала бекIла мякьлав вархьибси малаик вируси сай, гьар илини балга бирухIели «Аминь» викIуси ва илисра тяп илгъуна тиладибируси. Мисаллис,...


РабигIуль-авваль базла дурхъадеш

РабигIуль-авваль баз ЧевяхIси Аллагьли ﷻ дурхъабарибси саби лебил Сунени бархьибти идбагуназивад бегIлара Сунес дигуси Расул ﷺ акIни багьандан. Ил сабабли ил нушаб лебтасалра дебали дигахъес чебсира саби. РабигIуль-авваль – нушала дурхъаси Идбаг ﷺ акIубси баз саби, нуша жагьаннабла цIализирад...


Редакциялизи суал

- ДехIибала дирухIели ташагьудлизиб (Ат-тахIият) тIул се манзил ахъбуцес гIягIниси?   - ДехIибала дирухIели ташагьудлизиб (ат-тахIиятлизиб) ибан тIул ахъбурцнила пасихIдешличила шафигIитунала мазгьабла машгьурси гIялим ибн ХIаджар аль-Гьайтамини сунела «Ан мангьажуль кьавим»...