бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ДурхIни – нушала умут

ДурхIни – нушала умут

ДурхIни – нушала умут

БегIтани чула дурхIнас бедес бируси бегIлара дурхъаси секIал бяркъ ва багьуди саби.

 

ВегIла биштIатала гIяхIти баркьудлумас бегIтани ЧевяхIси Кьудратла ВегIличибад шабагъат кайсуси саби. ГIяхIти дурхIнани иш дунъяла гIямруцун ахIи, итил дунъяличиртира дархли баракатли дирцIахъути сари.

Идбагли ﷺ адамтас гIяхIдеш ва баракат дигIяндарибти сари хIябал секIайзир или буриб. Адамли иш дунъя батурхIели, илала баркьудлумала жуз кьяпIбируси саби. Эгер илини сунес гIергъи таманхIебируси садакьа, багьудлуми, адамтас пайдалати ва адабчебти дурхIни гIелаб баталли, илала жуз кьяпIхIебиру ва илизи гIяхIти баркьудлуми лукIути сари.

БегIти чула дурхIнас гьар шайчиб адабчебти ва рухIлашалси гIибратли биэс чебиркур. Илдани илкьяйдали чула бегIтала хIурматбирнила гIибратра чебаахъес гIягIниси саби, хаслира - нешла. Идбагли ﷺ бурибсири Алжана нешанала кьяшмауб саби или, ва нешани гIяхIти хабуртачил разибирутири: «Адабчебти дурхIни абилкьуси хьунул адам Алжанализир дила мякьлар рирар».

ВегIла гIибрат хIясибли дурхIни абилкьес багьандан, бегI гьалаб вегIла нафс умубарес гIягIниси саби. ЧевяхIсила хъарбаркьуни тамандирули, Илис мутIигIтили, бархьдешгIерти лугърили диэс, хIялалси яшавбирутили, бунагьуначирад гьарахътили, держ, танбаку, дагьри думкьахъути секIал пайдалахIедирутили, арцлис хIязли хIедиркьутили диэс хIяжатси саби.

МухIяммад Идбагли ﷺ халаси пикри бяхIчииусири бяркъличи. Бархьси бяркъ касниличибли дурхIни адабчебтили ва рухIлашал умутили халабиъниличила балули, иличибли лебил халатира бархли. Сай вархили виаллира, илини сунела ва урхIла дурхIни бяркъес замана бургусири.

Иш дунъяличив гьарли-марли талихIчевси сай Аллагьла ﷻ хIукмурти хIедулъуси адам, Аллагьлизивад ﷻ урухкIули, динна кьяйдурти дузахъуси. МухIяммад Идбаг ﷺ сунела умматлис гIибратли вирусири, лерилра Аллагьла ﷻ хъарбаркьуни чедетаахъили, бегIлара ахъси даражаличир тамандирули. Ил дурхIначил дигиличил вирусири ва дигичебтили илди руркъутири. Ил дурхIначил хIязтали виркьусири, къаршибикибхIели сунени гьалаб салам бедес къайгъибирусири. ДурхIначил ихтилатикIухIели, илдачи гIяшвирусири, пишвяхъили, илдала хIулбази хIерикIес багьандан. Идбагли ﷺ насихIятбирусири: «ДурхIначил илди кьяйдали хIязтани диркьеная, хIушала дурхIначил гьалмагъдиркеная».

ГIуррара ил викIусири: «ДурхIначи уркIецIиличил ва сахаватдешличил диреная, илдас кумекбиреная ва уркIи гьаргли гъайдикIеная, сенахIенну илди хIушаб Аллагьла ﷻ савгъатуни саби аманатлис гибти». Ил багьандан илди мяхIкамбарили, бархьси гьунчибад чебхIебалкIахъес бегIтани ва илдала гъамтани халаси къайгъибарес чебси саби.

 

Амина Аюбова

 

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


ХIяжла дурхъадеш

Динна 5 рукнулизибад хIяж дурхъабарибси саби. Мисаллис, шагьадат, дехIибала, дуббацари - кьаркьа бируси рукну саби, закат - мас-хазнали бируси рукну саби. ХIяжлизиб биалли, Аллагьли ﷻ кIел журала гIибадат цаладяхъили сай, кьаркьа биркIантани ва масличил, ил багьанданра дурхъасилизи бейгIунси саби....


Имам Абу ХIамид аль – Гъазали

ЛукIути адамтала адабуни - Жагали лукIес - Кьалам гIяхIил пайдалабирес - Халаси пикри бяхIчииэс бархьли лукIнила правилобачи - Математикала хIисаб далес - Дархьти жавабти бекIдирес балес - Жагати палтар челгьес - Миск пайдалабирес - Тарих балес - ГIякIа (налогуни) дедлугниличила ва илди...


«Муриси къяналичиб кьутIкьуси бархьдеш гьалаб саби»

Гьалабван набзи бурибси къяна сабни аргъира.   АнцIбукьуни гIямрулизир сегъунти-дигара дирар. ЦацахIели къяна буресра чебиркути манзилти дирули дирар. Диннизибра бикIули бирар гIяхIдешлис къяна буралли, бунагь лебси ахIен или. Нуни аргъира къунба бугьути адамти имцIали биъни. Чули барибси...


Тулкни

Бакlиб ахир замана – пасадбиахъуб гlялам Ахир заманала халкь, дунъяличи хъарихъур, Вайси чули гlеббурцу, бархьси гьуни бархьбалта Хlекьси гlеббурцнилизиб, илди бирар гlянцl-сукъур, Бакlиб ахир замана – пасадбиахъуб гlялам.   Гlялимти ва жагьилти, дунъяличи...


Хьунул адамла дехIибала

Хьунул адамла дехIибайзир мурул адамлайзирад декIардулхъути цацадехI хасдешуни дирар, илди кIидехIлалра хьулчи ца биалра.   БегI гьалаб ил хасдеш декIарбулхъан, хьунул адамли дехIибала дехIдирхьухIели «Аллагьу акбар» или някъби ахъдурцухIели, илхIели ва кIинайс гьар...