ДехIибайс ужра
ДехIибайс ужра
Дархьли, дурусли – кьабулдаресли дарибти дехIибайс Аллагьли ﷻ гIеббиахъуси халаси ужраличила бурути дахъал хIядисунани бусурманти уркIичеббирахъули саби:
- МухIяммадлира ﷺ илала умматлира дарибти савлила дехIиба 2 ракагIят багьандан ил бархIилара ил дугилара бунагьуначивад Ну чевурхус.
- АвцIали бархIи жамигIятла савлила дехIибала дарибси Аллагьли ﷻ кIел секIайзивад уцахъу:
1) жагьанабла цIализивад;
2) кIибяхIяндешлизивад (мунапикьдешлизивад).
З. ХIерейсла дехIибала дарибсилис Аллагьли ﷻ жагьаннабла цIа хIярамбиру.
- ХIерила гIергъила (гIacp) дехIибала дарибси Аллагьли ﷻ бунагьуназивад умуиру.
- БархIехъла дехIибала дарибсини Аллагьлизи ﷻ се тиладибаралра, ил бетурхахъу.
- Дугила дехIибала дарибсилис Аллагьли ﷻ жагьанабла цIа хIярамбиру ва илис СиратIла гуми ахъахъес нур пешкешдиру.
Амма дехIибала чедетаахъили дирусилис халаси шабагъатван дехIибала чедихIяртIли детурхахъусилис Аллагьли ﷻ халаси танбихIра гIеббиахъуси саби. Мисаллис, иличила бурили саби Кьуръа "МагIун" (садакьа) бикIуси 107 - ибил сурализиб.
Идбагла ﷻ хIядисли буруливан, чедихIяртIти дехIибайзибад Аллагьли ﷻ дурусси бутIацун саби кьабулбируси. Дуббуцарла Рамазан базла дехIиба дурхъадешличила хIядисли: бурули саби:
"ХIушазивад ца Рамазан базлизив чевсаргъибхIели, ва сунела бурушлизив ца шайчивад итил шайчи шурухъунхIели, малаик илизи викIар: Айзи. ХIу Аллагьли ﷻ мубараквараби ва хIечи уркIецIибараб.
ДехIибала дарес кьасличил ил айзурхIели, илала буруш тиладибулхъан: "Я Аллагь ﷻ, пешкешбара илис чебяхIси буруш".
Илини сунела палтар челгьухIели, Аллагьлизи ﷻ палтар тиладидулхъан: "Я Аллагь ﷻ, илис Алжанала палтар пешкешдара".
ЧегьурхIели, дабрира тиладидулхъан: "Я Аллагь ﷻ, СиратIла гумиличир илала кIелра кьяш чIумадара".
Ил тIялхIяналичи ветаибхIели, тIялхIянара бусравбулхъан: "Я Аллагь ﷻ, савгъатдара илис Алжанала пигьлуми".
Дазала дарибхIели, шинни тиладибиру: "Я Аллагь ﷻ, умувара ил бунагьуназивадра балагьуназивадра". ДехIибала дарес айзурхIели, хъали дугьабилзан: "Я Аллагь ﷻ, илала хIяб бягIура шалара бара".
ХIерилзан гьар секIайчи сунела ахъри чебетиуси Аллагь ﷻ Сунела ЧевяхIдешличил иличи ва викIар: "Я дила лагъ! ХIед дугIяличил дугьилзес - Нушаб жаваб лугес. ХIушаб бунагьуначивад чевверхахъес тиладидикIес – Нушаб хIушала бунагьуначирад чердерхес". Ташмишдеш агарли, ил халаси ужра саби. ДехIибай диштIати бунагьуни ицу, амма халата бунагьуни: адам кавшни, ширк, къехIбадеш (зина), сихIру ва царх1илтира – хIейцу.
ХIядисли бурни хIясибли, бержибсила авцIали бархIила дехIибала кьабулдирути ахIен.
ДехIиба дучIутазив хатIахIер-кули виалли, бержилра или, дехIибала хIедарили урдатесра гьеч асухIебирар.
Ислам ХIямзатов