бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Шукрубирес хъуммартидая

Шукрубирес хъуммартидая

Аллагьли ﷻ Сунени акIахъубти адамтас дахъал лигIматуни сахаватли пешкешдариб. Кьуръа 70-цад аятлизиб бурили саби илди лигIматуни гибнилис адам ЧевяхIсилис даим баркаллавикIес (шукруикIес) хIяжатси биъниличила: «ХIуша баркалла дикIадалли, хIушала шукруличи Ил разивирар («Зумар», аят 7). «Аллагьли ﷻ хIушаб лихIби, хIулби, уркIи, гиб, хIуша Илис шукрудикIутили детаахъес» (НахIль, аят 78). ХIулби дедни арагIеб 500 дусла гIибадатличил цугбиркур. «Дила лигIматунас хIуша баркалла хIедикIадалли, хъя бирулра, Дила танбихI цIакьси бирар».

Аллагьли ﷻ нуша Сунес шукрудикIахъес жидирулра, хIебиалли, сен хъумуртуси нушани ил мягIничебси хъарбаркьличила?! Нушала хьуланачил дархдасунти баркьудлуми, мурадуни дартаахъес ЧевяхIсилизи тиладидикIес кьалли хъумхертулра! Илгъуна саби адамла тIабигIят. Амма хъуммартидая нушакIун иш дунъяличир заманала гIяхIли сарра.

Аллагьлизи ﷻ шукрубирнили гьар адамла гIямрулизиб халаси мер буцес гIягIниси саби, сенкIун цархIилван биалли Аллагьла ﷻ нушачи гьимидулхъан, нушара гIяхIбаркь хIебагьуртала къяйлизир дирехIе. Аллагьли ﷻ дерцахъаба нуша илизирад.

Аллагьлизи ﷻ шукрубиру гъайличил, баркьудиличил ва уркIи-уркIилабадли, балга-дугlяличил. ГIергъиси бегIла чихъси саби. Аллагьлизи ﷻ шукрубирнила дахъал журабазибад саби шукрула дехIибала дирни. Илди кIел ракагIятла сари. Ишгъуна нигетличил диру: «Нуни кьасбирулра шукрула суннатла кIел ракагIятла дехIибала дарес Аллагьлис ﷻ. Аллагьу акбар». Илдазиб «Аль-ФатихIялис» гергъи «Зулзилат» 1-ибил ракагIятлизиб яра «Кафирун», 2 -ибил ракагIятлизир – «Кафирун», яра «Ихлас» дучIа. ДугIялизиб Аллагьлизи ﷻ шукру – баркалла балахъу, уркIецIибарни тиладибиру.

Аюб Идбаг излумазивад сагъиубхIели, Кьуръайзиб бурни хIясибли, илини Аллагьлизи ﷻ шукру бирнила 2- ракагIятла дехIибала детерхахъурcири.

Илди дехIибала Аллагьлизи ﷻ шукру бирнила цархIилти журалара лер. Аллагьлизи ﷻ шукру бирнила дахъал журабазирад чумал гьандуршехIе:

- паризаби заманаличир ва дурусли детурхахъни;

- чеваргъибхIели Аллагьлизи ﷻ шукрувикIар, палтар челгьухIели, хIяжатханалавад дуравхъунхIели, Илала лигIматуна укухIели ва цархIилтира;

- зумали викIар: «Аллагьумма агIиннии гIялаа даваами зикрика ва шукрика ва хIусни гIибадатик(а);

- зикрула талхъан «Ла илягьа илля Ллагь» зумабарни (гьар ибхIели Алжанализиб ца галга убалта);

- «Ла илягьа илля Ллагьу вахIдагьу ля шарика лагьу» (кайхьайчи вецIна белчIунсилис КягIбаличи вякьунхIелигъуна кери лебси саби);

- АльхIямду лиллагьи раббиль гIяламиин;

- АльхIямду лиллагь (ил ца тахIмид бурнили Кьиямала бархIила умцанти дирцIахъу);

- 100-на «СубхIяналлагь» ибни 1000 гIяхIти баркьудиличил цугдиркур;

- «СубхIяналлагьи, вальхIямду лиллягьи ва лаа илягьа илля ллагьу, валлагьу акбар»;

- «Ля хIявла ва ля кьуввата илля биллагь» (ил гьачам бурнилис Алжанализиб ца галга убалта).

- «СубхIяналлагьи, вальхIямду лиллягьи, ва ля илагьа илля ллагьу валлагьу акбар» (дахъал журала кериби, илдазибад ца: ил бучIусиличирад галгаличирад кIапIриван бунагьуни кадиркур, Идбагли ﷺ иб, ил гьачам бурни чучи берхIила нур кагибти секIултачиб дурхъаси, кьиматла саби или) ва цархIилтира.

Аллагьлизи ﷻ шукру саби:

- адам гIяхIдеш барахъес гьирварни;

- вайдеш бирнилизивад гIелумизахъни;

- Кьуръан бучIни, салават буршни;

- шаригIятла дазулизир гIямру деркIни (сунени ва сунела хъалибаргли);

- динна багьудлуми кайсни;

- МухIяммад Идбагла ﷺ ва цархIилти идбагунала гIямру руркъни (даим бархьси гьуникад башути сунес гIибратли биахъес) ва цархIилтира.

ГIяхIдеш барибсилис бучIуси дугIя:

«Джазакаллагьу хайран» - Аллагьли ﷻ хIедра бегIлара гIяхIси чарбараб.

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


ХIяжла рукнурти

ХIяж динна рукнуртала ца саби, гIялам халкьла вегI Аллагьлис ﷻ бируси гIибадатуназибад халасигъуна. ХIяж адамличи гIямрулизиб гьачам баресцун саби чебси, сунени назру баралли ахIенси.   ХIяж чеббиънилис шел шартI лер: бусурман виъни, балугълавиъни, дагьричевси виъни, азадси виъни, хIяжбарес...


Тулкни

Бакlиб ахир замана – пасадбиахъуб гlялам Ахир заманала халкь, дунъяличи хъарихъур, Вайси чули гlеббурцу, бархьси гьуни бархьбалта Хlекьси гlеббурцнилизиб, илди бирар гlянцl-сукъур, Бакlиб ахир замана – пасадбиахъуб гlялам.   Гlялимти ва жагьилти, дунъяличи...


Бакиличила

Ибн аль-Джаузила уршила урши Абуль Музафарли лукIули сай, Ибн Акильли сунечила буруси: «Гьачам, КягIбалис алав тIаваф барили гIергъи, нуни ванзаличиб жавгьар духрала баки чебаира. Иличиб хIунтIена гьимир лебри бриллигIянтличилси. Нуни ил ахъбуцира ва илала вегI варгес кьасбарира. Камси...


ХУРЕГ БАЛКЬАРАХЪНИ

Долма (8 порция) ГIягIнидиркур: ТIутIила кIапIри – 300 гр; белкьунси диъ – 1 кг; биринж – 1 стакан; цIуба жерши – 1; итан жерши – 4 цула; бурт – 400 гр; кьар, зе, исиут, дерубти специяби – бизидеш хIясибли. Балкьарахъни: тIутIила кIапIри зукьиси...


Имам Абу ХIамид аль – Гъазали

ЛукIути адамтала адабуни - Жагали лукIес - Кьалам гIяхIил пайдалабирес - Халаси пикри бяхIчииэс бархьли лукIнила правилобачи - Математикала хIисаб далес - Дархьти жавабти бекIдирес балес - Жагати палтар челгьес - Миск пайдалабирес - Тарих балес - ГIякIа (налогуни) дедлугниличила ва илди...