Бараатла дуги

Бараатла дуги бикIуси саби ШягIбан базла ургайчиб сабиуси дугилис. Ил дугилизир кIел секIал урдилзути сари: - Аллагьла ﷻ гьалаб бунагьунази бикибти (талихIагарти) чули дарибти бунагьуназибад умубирути саби; - авлияуни гьархIебизуназибад ва кумек агарли калнилизибад умубирути саби.
Ца гIялимли иб: «Гьарли-марли, заклизир малаикунала кIел байрам сарли кьяйда, бусурманталара ванзаличир кIел байрам сари. Малаикунала байрумти – илди Бараат ва Лайлатуль-кьадр сари, бусурмантала биалли – Дуббуцарла ва Кьурбан Байрам. Малаикунала байрумти дугели сари, сенкIун илди дусути ахIен, бусурмантала байрумти биалли, хIерели сари, сенкIун илди дугели бусути саби.
ЦархIил гIялимли бурибси саби: «Кьудратла ВегI АллагьлиﷻБараат мурт сабил багьахъурли, Лайлатуль-кьадр дигIянбарнила мягIна – ил дуги Жагьаннаблизибад акьубалтнила ряхIмула дуги биънилизиб саби. ЧевяхIси Кьудратла ВегIли ил ванзаличиб адамтазибад дигIянбариб, ил дугиличи хъарахъили паргъатхIебирахъес багьандан. ЧевяхIси АллагьлиﷻБараатла дуги чиди сабил бьагьахъур ил хIукму дурайсуси, кьабулбируси ва гьарахъбируси, талихIла ва талихIагрила, ряхIмула ва уркIецIила дуги биъни багьандан. ЦабехI ил дугили талихIчеббирути саби, цархIилти илизибад гьарахъбиркути саби. Цалис гIяхIдешуни дирути сари, цархIил илизивад мяхIрумируси сай…»
Ил дуги ЖабрагIил малаик нушала ИдбагличиﷺвакIили сай ва ил чеваргъахъили сай. Идбаглиﷺхьарбаили сай иш се дуги саби или. ЖабрагIил малаикли Бараатла дуги биъни багьахъурли сай. Ил дуги АллагьлаﷻуркIецIила 300 къапу гьаргдирути сари МухIяммад Идбаглаﷺумматлис, Сунела лугърала балга-дугIяра кьабулдирути сари ил дуги Аллагьли. Ил дуги нушала Идбагﷺванзаличи суждаличи кайкили ахъвиубси ахIенри. Сай бунагьуназивад умули виалра, илцадра урухкIусири нушала ИдбагﷺАллагьлизивад. Нуша даршнали хIяжатлира ил дуги гIибадатлизиб белкIнилизир. Пикридухъеная, нушани се барес гIягIнилил. Сунела уммат берцахъес или, илдачи уркIецIи барахъес тиладивикIусири МухIяммад Идбаг.
Ил дуги бехIбихьибхIейчибадал шаладикайчи Алжанала унзурби гьаргли кавлути сари. Илди къапула гьала тIашкабизурти малаикунани гIибадатлизиб дуги беркIибти адамти мубаракбирути саби. Имам Субукини сунела тафсиртазиб лукIули сай: «Гьарли-марли, ил дугили лерилра дуслизир дарибти бунагьуни ицули сари, жумягI дугили биалли, жумягIла духIнар дарибти бунагьуни ицули сари. Лайлатуль-кьадрила дугили биалли – лерилра гIямрулизир дарибти бунагьуназивад умувирули сай. Ил багьандан саби Бараатлис бунагьуни ицуси дуги бикIуси. Ил дугилис гIуррара гIямрула дугира бикIули саби ва иличила хIядислизиб Идбаглиﷺишкьяйда бурили сай: «Чили ШягIбан базла ургайчибси дуги ва байрамла дуги мицIирбиахъаллира (гIибадатлизиб беркIили), илала уркIи уркIби дубкIуси бархIира хIебубкIар».
Ил дугилис гьалаилзуси дугIира бикIар, сенкIун бурули леб: «ИдбаглиﷺКьудратла ВегI Аллагьлизиﷻ13 ибил гьалабилзуси дуги ил сунела уммат багьандан дугьаизурхIели, Кьудратла ВегI 3 багьандан кьабуликибсири. Идбагﷺ14 ибил дугира дугьаизурсири, илхIели 30-айс гьалаизес кьабуликибсири. МухIяммад Идбагﷺ15 ибил дугира Аллагьличиﷻдугьаизур ва илхIели Кьудратла ВегI лебтасалра гьалаизес кьабуликибсири, чIянкIли валрумиван гьаббухъунти халхIебарили (илди Аллагьлаﷻгьалаб бунагьуна биркьули калунти адамти саби). Ил дугилис чеббурхуси дугира бикIар, нушачи имам ГIяхIмадли баахъибси хIядислизиб бурули саби: «Кьудратла ВегI ШягIбан базла ургайчив сунела лугърачи дугьаилзуси сай ва ванзаличибти лебилра адамтачивад чеввурхули сай, чеввурхули ахIен бахъал аллагьунас суждабирантачивадра сунела узичи гьими буцили, чевверхес хIейгусичивадра».
Ил дугилис азадбалтуси дугира бикIули саби, Аллагьлиﷻил дуги мазала балала гимицад сунела лугъри Жагьаннаблизибад азадбалтути саби, чIянкIли урегал журала адамти халхIебарили: Мурталра кепирахъути секIал пайдаладирутира; чула бегIтачи лехIхIейхъутира, илдас зарал бирутира; къехIбадешла бунагьлизибтира; тухумтачил бархбасуни къябиутира; бугьтанчибира; мез адилкьантира халхIебарили. Илкьяйдали ил дугилис дуртIнила дугира ирули бирар, ШIягIбан базла ургабси дуги сабаибхIели, гIурил ШягIбан базличи бикайчи бебкIибтала уми бебкIала малаикли черлукIути сари…Гьарли-марли, Аллагьлаﷻлагъли галга убалтули сай, хъаллавирули сай, юрт тIашбалтули сай, амма илала у бебкIибтала лугIилизи каберхахъурли саби, иличи бебкIала малаик хIерли сай илала рухI асес багьандан.
Идбаглиﷺибсири: «ШягIбан базла ургала сабаибхIели, хIушани ил мицIирбиреная ва гIергъила бархIи дубдурценая». «Баракат» бикIуси жузлизиб белкIи саби: «Гьарли-марли, жунжри, арцанти, мицIираг, урхьназирти бялихъуни ил бархIи дубдурцули сари». ЖабрагIил малаик МухIяммад ИдбагличиﷺувяхIяхъили бурибсири: «Ва МухIяммад e, хIела уммат разибара! Кьудратла ВегI АллагьﷻхIела умматла бунагьуначивад чевкархар». ГIяхIси саби ил дуги тасбихIла дехIибала дирнира. Лайлатуль-кьадрила ва ШягIбан базла ургайчибси дугурбиван гIяхIти гIур лерти ахIен.
Бараатла дуги бучIуси дурхъаси балга
Бисмиллагьи ррахIмани ррахIим. Аллагьумма, йа залманни ва ля йуманну гIалайгьи, йа заль жалали валь икрами, йа затIтIавли валь ингIами, ла илагьа илла анта загьра ллажина ва жарал мустажирина ва аманал хаифина. Аллагьумма ин кунта катабтани (катабтана) гIиндака фи уммил китаби шакъиййан (ашкъияа), ав махIруман (махIрумина), ав матIрудан (матIрудина), ав мукътарран гIалаййа (гIалайна) фи рризкъи фамхIу Аллагьумма бифазлика шакъавати (шакъаватана), ва хIирмани (хIирманана), ва тIарди (тIардана), ва икътара ризкъи (ризкъана), ваасбитни (ваасбитна) гIиндака фи уммил китаби сагIидан (сугIадаа) марзукъан (марзукъина) муваффакъан (муваффакъина) лилхайрати, фаиннака къулта ва къавлукал хIакькъу фи китабикал мунзали гIала лисани набиййикал мурсали: «ЙамхIу ллагьу ма йашау, ва йусбиту, ва гIиндагьу уммул китаби». Илагьи (илагьана) биттажаллил агIзами фи лайлати ннисфи мин шагIбанал мукаррами ллати йуфракъу фигьа куллу амрин хIаким, ва йубраму ан такшифа гIанни (гIанна) минал балаи ма агIламу (нагIламу), ва ма ла агIламу (нагIламу), ва ма анта бигьи агIламу, иннака антал агIаззул акрам. Ва салла ллагьу гIала саййидина МухIаммадин ва алигьи ва сахIбигьи ва саллам.
Дурхъати бурхIнира дугурбира ЧевяхIси Аллагьлис ﷻ гIибадатлизир деркIахъес нушаб тавфикь бараб. Амин!
МЯХIЯММАД МЯХIЯММАДОВ